MEHNAT NIZOLARI BO'YICHA MEDIATORLARNI TAYYORLASH: XALQARO STANDARTLAR VA MILLIY XUSUSIYATLAR
##article.subject##:
mediatsiya; mehnat nizolari; mediatorlarni tayyorlash; mediator sertifikatsiyasi; xalqaro standartlar; O'zbekiston Respublikasi##article.abstract##
Maqola mehnat nizolari bo'yicha mediatorlarni tayyorlashning xalqaro standartlari va milliy yondashuvlarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Mediatorlarni sertifikatlash va tayyorlashning turli milliy modellari — FMCS (AQSh), ACAS (Buyuk Britaniya) va Turkiya tizimi — qiyosiy aspektda o'rganiladi. IMI, XMT va Yevropa Ittifoqi standartlari asosida mediatorlarga qo'yiladigan malaka talablari aniqlandi. O'zbekiston Respublikasida mehnat nizolari bo'yicha ixtisoslashtirilgan mediatorlarni tayyorlash tizimini rivojlantirish uchun me'yoriy baza, institutsional infratuzilma va o'quv dasturlarini takomillashtirish bo'yicha aniq tavsiyalar berildi.
Библиографические ссылки
Закон Республики Узбекистан “О медиации” от 3 июля 2018 года № ЗРУ-482
Трудовой кодекс Республики Узбекистан от 30 декабря 2020 года № ЗРУ-642
Закон Турецкой Республики № 6325 “О медиации в гражданско-правовых спорах” от 07.06.2012
Закон Турецкой Республики № 7036 “О трудовых судах” от 25.10.2017
Taft-Hartley Labor Relations Act of 1947, 29 U.S.C. §§ 141-197
Employment Rights Act 1996, c. 18 (UK)
Directive 2008/52/EC of the European Parliament and of the Council on certain aspects of mediation in civil and commercial matters
Рекомендация МОТ № 92 о добровольном примирении и арбитраже (1951)
Рекомендация МОТ № 154 о коллективных переговорах (1981)
International Mediation Institute. Competency Criteria. URL: https://imimediation.org/practitioners/certify/ (дата обращения: 08.01.2026)
International Mediation Institute. Training Program Requirements. URL: https://imimediation.org/orgs/training-program-requirements/ (дата обращения: 08.01.2026)
Federal Mediation and Conciliation Service. Careers - Mediator Qualifications. URL: https://www.fmcs.gov/careers/ (дата обращения: 08.01.2026)
ACAS. Certificate in Internal Workplace Mediation. URL: https://www.acas.org.uk/acas-mediation-support/certificate-in-internal-workplace-mediation-ciwm (дата обращения: 08.01.2026)
ACAS. Evaluation of Certificate in Internal Workplace Mediation Training 2023. URL: https://www.acas.org.uk/sites/default/files/inline-files/evaluation-of-ciwm-training-acas-2023_0.pdf (дата обращения: 08.01.2026)
ACAS. Mediation: An Approach to Resolving Workplace Issues (2013). URL: https://www.acas.org.uk/sites/default/files/2021-03/mediation-an-approach-to-resolving-workplace-issues.pdf (дата обращения: 08.01.2026)
ACAS. Annual Report and Accounts 2023-24. London: Advisory, Conciliation and Arbitration Service, 2024.
a. Acas in demand ahead of major changes to employment rights // Acas. 2025. URL: https://www.acas.org.uk/acas-in-demand-ahead-of-major-changes-to-employment-rights (дата обращения: 20.01.2026)
b. Там же.
Ministry of Justice of Turkey. Mediation Statistics 2018-2024 // Official Reports of the Ministry of Justice. Ankara, 2024.
c. Там же.Ministry of Justice of Turkey. Mediation Statistics 2018-2024 // Official Reports
a. Over 826,000 Cases Resolved through Mediation in 2024 // ADRIstanbul. 2025. 16 January. URL: https://www.adristanbul.com/en/over-826000-cases-resolved-through-mediation-in-2024/ (дата обращения: 20.01.2026)
b. Türkiye expands access to justice, expedites judicial processes in 2025 // Daily Sabah. 2025. URL: https://www.dailysabah.com/politics/turkiye-expands-access-to-justice-expedites-judicial-processes-in-2025/news (дата обращения: 20.01.2026)
Soysal T. Mandatory Mediation in Turkish Labor Law // Istanbul Bar Review. 2019. Vol. 93. P. 156-178
Demir F. The Impact of Mandatory Mediation on Labor Dispute Resolution in Turkey // Turkish Labor Law Journal. 2020. № 12. P. 89-112
Yayla Sapan B., Keser A.A. Turkey’s Mandatory Mediation as a Prerequisite to Commence Labor Disputes // Ogletree Deakins International Employment Update. 2019
Law on Mediation in Civil Disputes No 6325 with Comparisons. Ankara: Ministry of Justice Publication, 2012
Статистические данные Департамента труда Республики Узбекистан за 2022 год
Bush R.A.B., Folger J.P. The Promise of Mediation: The Transformative Approach to Conflict. San Francisco: Jossey-Bass, 2005
Moore C.W. The Mediation Process: Practical Strategies for Resolving Conflict. 4th ed. San Francisco: Jossey-Bass, 2014
Lipsky D.B., Seeber R.L., Fincher R.D. Emerging Systems for Managing Workplace Conflict. San Francisco: Jossey-Bass, 2003
Bingham L.B. Employment Dispute Resolution: The Case for Mediation // Conflict Resolution Quarterly. 2004. Vol. 22. P. 145-174
Носырева Е.И. Альтернативное разрешение споров в США. М.: Городец, 2005
Калашникова С.И. Медиация в сфере гражданской юрисдикции. М.: Инфотропик Медиа, 2011
Давыденко Д.Л. Как выбрать медиатора и провести медиацию. М.: Инфотропик Медиа, 2012
Алимова Ш.З. Альтернативные способы разрешения трудовых споров // Право и общество. 2019. № 3. С. 45-52
Саидов А.Х., Рустамбаев М.Х. Трудовое право Республики Узбекистан. Ташкент: Адолат, 2021
Якубов Ш.Я., Бабажанова Ф.А. Медиация в трудовых спорах: теория и практика // Юридические науки. 2020. № 4. С. 78-89
International Mediation Campus. Professional Mediation Course. URL: https://im-campus.com/training/professional-mediation-course (дата обращения: 08.01.2026)
CONSENSUS Campus Program (IMI-approved). URL: https://imimediation.org/program/consensus-campus/ (дата обращения: 08.01.2026)