O‘ZBEK VA INGLIZ TILIDAGI REKLAMALARDA IJTIMOIY MADANIYATNING O‘RNI: LINGVOMADANIY VA SEMIOTIK TAHLIL
##article.subject##:
reklama diskursi; ijtimoiy madaniyat; lingvomadaniyat; yuqori/past kontekst; semiotika; lokalizatsiya; qadriyat apellyatsiyalari##article.abstract##
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tilidagi reklama matnlari hamda vizual-kommunikativ yechimlarda ijtimoiy madaniyatning (qadriyatlar, ijtimoiy me’yorlar, kollektiv xotira, rol va identifikatsiya) qanday “kod” sifatida ishlashi tahlil qilinadi. Tadqiqot reklamaning faqat marketing vositasi emas, balki jamiyatning ustuvor qadriyatlari, ijtimoiy ideal va kutilmalarini qayta ishlab chiqaruvchi madaniy amaliyot ekanini ko‘rsatadi. Nazariy asos sifatida madaniyat va iste’mol xulqi o‘rtasidagi bog‘liqlik, madaniy o‘lchamlar, yuqori/past kontekstli kommunikatsiya, reklama “apellyatsiyalari” (appeals) va ijtimoiy semiotika yondashuvlari qo‘llanadi. O‘zbekiston reklama maydonida davlat tili talabi va lokal madaniy belgilar (oila, hurmat, an’ana, jamoaviylik) reklama diskursining asosiy tayanchi bo‘lib qolayotgani, ingliz tilidagi reklamalarda esa individual tanlov, foyda, tezkorlik, “aniq chaqiriq” (CTA) va brend shaxsiyati kuchliroq namoyon bo‘lishi muhokama qilinadi. Natijada, reklama samaradorligi ko‘p jihatdan madaniy moslik (cultural congruence) va ma’no kodlarini to‘g‘ri tarjima/lokalizatsiya qilishga bog‘liqligi asoslab beriladi.
Библиографические ссылки
Aaker, J. L., & Maheswaran, D. The Effect of Cultural Orientation on Persuasion. Journal of Consumer Research, 24(3), 1997 .315–328.
Albers-Miller, N. D., & Gelb, B. D. Business Advertising Appeals as a Mirror of Cultural Dimensions: A Study of Eleven Countries. Journal of Advertising. 1996.
Barthes, R. (1964/1977). Rhetoric of the Image. (Essay PDF).
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Harvard University Press. (PDF).
De Mooij, M. (2004). Translating Advertising: Painting the Tip of an Iceberg. (PDF).
De Mooij, M. (2019). Consumer Behavior and Culture: Consequences for Global Marketing and Advertising (3rd ed.). SAGE.
Hall, E. T. (1976). Beyond Culture. Anchor Books. (Concept overview).
Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006/2020). Reading Images: The Grammar of Visual Design. Routledge.
Mortimer, K. (2010). The relationship between culture and advertising appeals… (Working paper/PDF).
Pollay, R. W. (1983). Measuring the Cultural Values Manifest in Advertising. Current Issues and Research in Advertising. (Referenced via overview/PDF).
Republic of Uzbekistan. (2022). Law ZRU-776 “On Advertising” (LexUZ).
Shavitt, S., et al. (2011). Horizontal and Vertical Cultural Differences in the Content of Advertising… (Open access).
van Leeuwen, T. (2005). Introducing Social Semiotics. Routledge.
Comparation of Advertisement in Uzbek and … (2025). Comparative study of linguistic/cultural dimensions (article).
The Pragmatic Features of Advertising Texts in English and Uzbek (2025). (Article page).
Pragmatic persuasion in English and Uzbek ads… (2025). (Article page).