ПОСТКОВИД СИНДРОМНИНГ ОҒИР КАРДИОРЕСПИРАТОР ШАКЛИНИ БАШОРАТЛАШДА ИЛ-6, ТНФ-Α ВА CД4/CD8 НИНГ ДИАГНОСТИК ҚИЙМАТИ

##article.authors##

  • Сафоев Нурали Неъматуллоевич

##article.subject##:

постковид синдроми, иммунитет, ситокинлар, ИЛ-6, ТНФ-α, CД4/CD8, эндотелиал дисфункция, кардиореспиратор бузилишлар, башоратлаш.

##article.abstract##

Постковид синдромининг кардиореспиратор шакли (ПКС КРС) COVID-19 нинг узоқ муддатли оқибатларининг энг нохуш прогнозли вариантларидан бири бўлиб, у доимий ҳансираш, тахикардия, жисмоний юкларга чидамлиликнинг пасайиши ва тизимли яллиғланиш белгилари билан кечади. Кўп сонли тадқиқотларга қарамасдан, ПКС КРС асосида ётувчи иммунитет механизмлари, айниқса Навоий вилояти каби иқлим-экологик зўриқишлар яққол намоён бўлган ҳудудий аҳоли орасида етарлича ўрганилмаган. Тадқиқотнинг мақсади ПКС КРС ривожланишини белгиловчи иммунологик бузилишларни ва уларнинг клиник кўринишлар билан боғлиқлигини аниқлашдан иборат эди. Тадқиқотга ПКС билан оғриган 137 нафар бемор ва 20 нафар соғлом шахс киритилди. Лимфотситар субпопулятсиялар (CD3, CD4, CD8, НК), ситокин профили (ИЛ-6, ТНФ-α, ИЛ-10), эндотелиал дисфункция маркерлари (Д-димер, сИCАМ-1), шунингдек, нафас олиш ва юрак-қон томир тизимининг функционал кўрсаткичлари баҳоланди. Натижалар туғма ва адаптив иммунитет ўртасидаги сезиларли номутаносибликни, яллиғланишга оид ситокинлар даражасининг ошишини ва гемостазнинг бузилишини кўрсатди, бу эса ҳансираш (р=0,63), СпО₂ нинг пасайиши (п<0,001) ва тахикардия билан корреляция қилди. ИЛ-6, ТНФ-α ва CD4/CD8 нинг ПКС оғирлигини башоратлаш учун аҳамияти аниқланди. Олинган маълумотлар иммунитет мувозанатининг бузилиши ПКС КРС ривожланишида ҳал қилувчи роль ўйнашини тасдиқлайди ва эрта иммунологик назорат ҳамда патогенетик йўналтирилган ёндашувларни қўллаш зарурлигини кўрсатади.

Библиографические ссылки

Carfì A., Bernabei R., Landi F. Persistent symptoms in patients after COVID-19. JAMA. 2020;324(6):603–605.

Huang C., Huang L., Wang Y. et al. 6-month consequences of COVID-19 in patients discharged from hospital. The Lancet. 2021;397(10270):220–232.

Nalbandian A., Sehgal K., Gupta A. Post-acute COVID-19 syndrome. Nature Medicine. 2021;27(4):601–615.

Greenhalgh T., Knight M., A’Court C. et al. Management of post-acute COVID-19 in primary care. BMJ. 2020;370:m3026.

Long J.P., Wu H., Singh S. Cytokine alterations in post-COVID condition: a systematic review. Immunology. 2025;132(2):145–158.

Yin K., Wen Y., Zhang X. T-cell dysregulation after SARS-CoV-2 infection: implications for long COVID. Frontiers in Immunology. 2024;15:12988.

Su Y., Yuan D., Chen D.G. Multiple early factors anticipate post-acute COVID-19 sequelae. Cell. 2022;185(5):881–895.e20.

Wu X., Liu X., Zhou Y. Endothelial dysfunction in post-COVID syndrome: clinical and laboratory correlations. Thrombosis Research. 2024;228:125–133.

Лукьянов М.М., Баранова Е.А., Зверева Н.В. Клинические особенности постковидного синдрома у пациентов средней возрастной группы. Российский медицинский журнал. 2022;30(5):34–41.

Жданова Е.В., Малявин А.Г., Труфанов В.А. Иммунологические изменения при длительном течении COVID-19: анализ клинических наблюдений. Иммунология. 2023;44(2):115–124.

Загрузки

##submissions.published##

2026-04-14