INSON INTELLEKTIGA TA’SIR ETUVCHI KONSTRUKTIV VA DESTRUKTIV OMILLAR (ijtimoiy-falsafiy taxlil)

##article.authors##

  • Sultanova Gulnoza Sabirovna

##article.subject##:

intellekt, nasl, muhit, aql, tafakkur, faoliyat, intellekt darajasi, qobiliyat, bilish

##article.abstract##

Ushbu maqolada falsafa va psixologiyada keng tarqalayotgan intellekt muammosi, uning yangicha talqini, kelib chiqishi, genezisi haqida taxliliy ma’lumotlar keltirilgan hamda intellektning ilmiy, ijtimoiy ahamiyati taxlil etilgan. Shuningdek, maqolada intellekt, uning mohiyati, evolyusiyasi xususida fikr yuritilgan. Intellekt to‘g‘risidagi falsafiy ta’limotlar epistemologik talqinda  ko‘plab nazariy masalalar va amaliy vazifalarni hal qilishning metodologik, konseptual asosi bo‘lib xizmat qiladi. Bunday talqinlar intellektning tabiatini chuqurroq o`rganishda uning inson va jamiyat hayotidagi evristik rolidan kelib chiqadi. Intellekt fenomeniga ta’sir etuvchi konstruktiv va destruktiv omillar, xususan, ijtimoiy muhit omili, ekologiya,ovqatlanish, ta’lim - tarbiya sharoitlari hamda sifati, moddiy va ma’naviy farovonlik, nasliyotning roli va ahamiyati analiz qilingan. Maqolada inson intellektini kuchaytirish bo‘yicha amaliy, praksiologik, metodologik taklif va tavsiflar berligan. Intellekt muammosining falsafiy refleksiv talqini, millat intellektining darajasi masalalri hamda bu boradagi tanqiidiy qarashlar bayon etilgan. Maqolada intellekt inson va uning faoliyatining rasional mohiyatli xususiyati ta’kidlangan. Intellekt fenomeni insonning mental, ruhiy olami bilan dialektik aloqador bo`lib, aqliy faoliyatini tartibga solishning murakkab shaklidir. Insonlarning ratsional  faoliyati intellekt yordamida amalga oshiriladi. Jamiyatning taraqqiyoti, shaxsning “akme”ga, kamolotga erishshi  intellekt va IQ darajasi bilan bog`liqdir. Globallashuv davrida murakkab sharoitlarida inson va insoniyatga harakathan intellektual faoliyat zarur. Yuqori IQ va intellekt insoniy hayotining asl mohiyatini belgilaydi.

Библиографические ссылки

Mirziyoyev Sh.M. (2021) Yangi O’zbekiston strategiyasi. – Toshkent: “O‘zbekiston”, – B. 237.

Иванова В.П. (2004). Понимание научного текста как фактор формирования интеллектуальной культуры студентов : диссертация ... кандидата психологических наук. - Бишкек, - С 179.

Sulaymonov Q. (2022). Yoshlar intellektual madaniyatini shakllanishiga obyektiv va subyektiv omillar ta’siri // science and innovation international scientific journal /3. – B. 690.

Гуревич П.С. (2007). Интеллект // Гуревич П.С. Психологический словарь. М., - С. 281-283.

Шипунова О.Д. (2004). Интеллект и субъективность: социально-философский анализ. Диссертация доктора философских наук. –Санкт-Петербург, – С. 354.

Беляева М.И. (1999). Интелеллектуальный синтез в структуре воображения: диссертация..... кандидата философских наук. – Москва, – С.167.

Моисеев Н.Н. (1987). Алгоритмы развития. Журнал “Экология и жизнь”. Москва (Академические чтения). С.12-14.

Turdiqulov U.A. (2020). Intellekt va kreativlikning o’zaro aloqasi// academic research in educational sciences. Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 4. – P. 804.

CogniFit // https://www.cognifit.com. Cognition. [murojaat etilgan sana: 18.07.2021.

To’rayev B.O. (2015). Ontologiya, gnoseologiya, logika va fan falsafasi muammolari. Tanlangan asarlar: I jild. O’zMK nashriyoti, -B.376.

Bell D. Грядущее постиндустриальное общество. Опыт социального прогнозирования [Future post-industrial society. Experience of social forecasting]. Moscow, Academia Publ.,2004. 788 p.

Toffler E. (2008). Шок будущего (Future Shock) 1970 [Future Shock, 1970]. Moscow, AST Publ.,– P. 560.

Baudrillard J. (1999). [Requiem for the Media]. In: Поэтика и политика: Альманах Росиско.- французских. Центр социологии и философии Института социологии РАН [Poetics and Politics: the Almanac of Russ.-Franc. Centre of Sociology and Philosophy at the Institute of Sociology]. Moscow, Institute of Experimental Sociology Publ., St. Petersburg, Aleteĭya Publ., 1999. -pp. 193–226.

Gard T., Holzel BK., Lazar S.W. (2014). The potential effects of meditation age-related cognitive decline: a systematic review. Ann New York Academy Science // – pp. 89-103.

Загрузки

##submissions.published##

2023-12-09

##issue.issue##

##section.section##

Статьи