TURK INTEGRATSIYASI: ELBOSHI TUSHUNCHASI VA TASHABBUSLAR

##article.authors##

  • Telebayev Gaziz Turisbekovich

##article.subject##:

turk integratsiyasi, panturkizm,jadidchilik, “Ittifoq al muslimin” partiyasi, davlat dumalaridagi musulmon fraksiyasi, turkshunoslik, turkey tilda so’zlashuvchi davlatlar rahbarlarining sammitlari, turk tuzilmalarini tuzish bo’yicha tashabbuslar

##article.abstract##

Turk integratsiyasiga nisbatan munosabatlar tarixi uzoqqa borib taqaladi va bir-biriga qutbiy qarama qarshilikka ega bo’lgan jihatlarga ega. Integratsiya tarafdorlari, bu avvalo turkey xalqlarning o’zi bo’lib, ular umumiy kelib chiqishlarini xattoki genetik darajada ham anglaydilar, qolaversa tildagi, madaniyat, qadriyat va an’analardagi o’xshashliklardan ham qo’shimcha impulsga ega bo’lishadi. Boshqa qutbda esa integratsiyaning raqiblari bo’lib, ularni avvalboshdan “panturkizm” g’oyalariga qarshi chiqqan davlatlar sifatida bir guruhga kiritish mumkin. Bugungi kunda, ayniqsa, SSSR parchalanishi bilan beshta turkiy tilda so’zlashuvchi mustaqil respublikaning tashkil topishi bilan turk integratsiyasi g’oyalari yangicha mazmun-ma’no kasb eta boshladi. Qozog’istonning birinchi Prezidenti o’z rahbarligining dastlabki yillaridanoq o’zining tashqi siyosatining bosh yo’nalishlaridan biri sifatida tanladi.

Библиографические ссылки

İmanov, Vügar (2003). Ali Merdan Topçubaşı (1865-1934). Lider Bir Aydın ve Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Temsili. – Istanbul. – 303 p.

Turkoglu, Ismail (1997). Sibiryali Meshur Seyyah Abdurresid Ibrahim. Ankara.

Акчура, Ю. (1994). Три вида политики. Пер. с тур.яз. Р.Мухаметдинова / Ю.Акчура // Татарстан. Казань. - № 3. - С. 130-135. - № 4. - С.129-135. - № 9/10. (Akchura, J. (1994). Tri vida politiki. Per. S tur. iaz. R. Muhametdinova / J.Akchura // Tatarstan. Kazan. - № 3. - С. 130-135. - № 4. - С.129-135. - № 9/10.)

Балаев, Айдын (2018). Патриарх тюркизма. Ахмед бек Агаоглу (1869-1939). – Баку: TEAS Press. – 508 с. (Balaev Aydyn (2018). Patriarh tiurkizma. Ahmed bek Agaoglu (1869-1939). Baku: TEAS Press. – 508 s.)

Ашнин, Ф.Д., Алпатов, В.М., Насилов, Д.М. (2002). Репрессированная тюркология. - Москва: Восточная литература, РАН (Ashnin F.D., Alpatov V.M., Nasilov D.M. (2002). Pepressirovannaia tiurkologia. Moskva: Vostochnaia literature, RAN)

Гаффарова, Ф.Ю. (2001). Садри Максуди (1906–1924 еллар). Монография. Казань: Изд-во «Школа». – 262 с. (на татарском языке) (Gaffarova F.Iu. (2001). Sadri Maksudi (1906-1924 ellar). Monografia. Kazan: Izd-vo Shkola. – 262 s.)

Гилязов, Искандер (2002). Тюркизм: становление и развитие (характеристика основных этапов). Учебное пособие для студентов-тюркологов. – Казань. (Giliazov Iskander (2202)/ Tiurkizm: stanovlenie i razvitie (harakteristika osnovnyh etapov). Uchebnoe posobie dlia studentov-tiurkologov. – Kazan).

Исхаков, С.М. (1996). Сыртланов Шахайдар Шахигарданович // Башкортостан: краткая энциклопедия. - Уфа: Башкирская энциклопедия. - 672 с. (Ishakov S.M. (1996). Syrtlanov Shahaidar Shahigardanovich // Bashkortostan: kratkaia enciklopedia. – Ufa: Bashkirskaia enciklopedia. – 672 s.)

Махмуд ал-Кашгари (2005). Диван Лугат ат-Турк / перевод, предисловие и комментарии З.-А. М. Ауэзовой. - Алматы, Дайк-пресс. – 1288 с. (Mahmud al-Kashgari (2005). Divan Lugat at-Turk / perevod, predislovie i kommentarii Z.-A.M.Auezovoi. – Almaty: Daik-press. – 1288 s.)

Мухаметдинов, Р.Ф. (1996). Зарождение и эволюция тюркизма. – Казань: Заман. – 242 с. (Muhametdinov R.F. (1996). Zarojdenie i evolucia tiurkizma. – Kazan: Zaman – 242 s.)

Сенюткина, О.Н. (2007). Тюркизм как историческое явление (на материалах истории Российской империи 1905–1916 гг.): Монография / Нижний Новгород: Изд-во НГЛУ, Изд. дом «Медина». - 520 с. (Seniutkina O.N. (2007). Tiurkizm kak istoricheskoe iavlenie (na materialah Rossiiskoi imperii 1905-1916 gg.): Monografia / Nijnii Novgorod: Izd-vo NGLU, Izd. Dom Medina. – 520 s.)

Тагирджанова, А. Н. (2010). Книга о Мусе-эфенди, его времени и современниках. - Казань: б.и. - 576 с. (Tagirdjanova A.N. (2010). Kniga o Muse-efendi, ego vremeni i sovremennikah. – Kazan: b.i. – 576 s.)

Ташкентская декларация глав тюркоязычных государств от 21 октября 1996 года // base.spinform.ru [дата обращения: 03.10.2019] (Tashkentskaia deklaracia glav tiurkoiazychnyh gosudarstv ot 21 oktiabria 1996 goda // base.spinform.ru [data obrachenia: 03.10.2019]

Урсу, Д.П. (2004). Бекир Чобан-заде. Жизнь. Судьба. Эпоха. Симферополь: Крымучпедгиз. – 276 с. (Ursu D.P. (2004). Bekir Choban-zade. Zhizn. Sudba. Epoha. Simferopol: Krymuchpedgiz. – 276 s.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 26. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 26.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 258. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 258.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 750. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 750.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 793. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 793.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 856. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 856.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 1. - Документ № 1986. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 1. – Dokument N 1986.)

Фонд Библиотеки Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы. - Опись № 8. - Документ № 1089. (Fond Biblioteki Pervogo Prezidenta Respubliki Kazahstan – Elbasy. – Opis N 8. – Dokument N 1089.)

Ходжаев, Х.С. (1936). «Дивани лугати тюрк» /Махмуда Кашгарского/. - Труды Азербайджанского филиала АН СССР. Лингвистическая серия. XXXI. Баку, с.105-112. (Hodjaev H.S. (1936). ‘Divani lugati tiurk’ /Mahmuda Kashgarskogo/. – Tpudy Azerbaidjanskogo filiala AN SSSR. Lingvisticheskaia seria. XXXI. Baku, s.105-112.)

Чобан-заде, Б. (2003). Научная грамматика крымскотатарского языка (Къырымтатар ильмий сарфы). – Симферополь. – 240 с. (Choban-zade B. (2003). Nauchnaia grammatika krymskotatarskogo iazyka (Kyrymtatar ilmii sarfy). – Simferopol. – 240 s.)

Шакарим, Кудайберды-улы (1990). Родословная тюрков, казахов, киргизов. Династии ханов. Пер. Б. Каирбекова, - Алма-Ата, СП Дастан, - 120 с. (Shakarim Rudaiberdi-uly (1990). Rodoslovnaia tiurkov, kazahov, kirgizov. Dinastii hanov. Per. B.Kairbekova. Alma-Ata, SP Dastan. – 120 s.)

Шоқай, Мұстафа (1998-1999). Тандамалы (аударып құрастырған Айтан Нүсіпхан). 1-2 том. – Алматы: Кайнар. (Shokay Mustafa (1998-1999). Tandamaly (audaryp kurastyrgan Aitan Nusiphan). 1-2 tom. – Almaty: Kainar.)

-ый саммит глав тюркоязычных государств: культура прежде всего? (2009) // fondsk.ru [дата обращения: 03.10.2019] (9-yi sammit glav tiurkoiazychnyh gosudarstv: kultura prejde vsego? [data obrachenia: 07.10.2019])

Загрузки

##submissions.published##

2022-07-28

##issue.issue##

##section.section##

Статьи