NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS
Keywords:
Naqshbandiya, Hakimiya, Bahauddin Naqshband, Hakim Termiziy, valiy, tamkin, talvin, poor quality, nafs, heart, “Dil ba yoru, dastba kor” (“God at heart, Hands in work”).Abstract
In this article, development and formation of famous throughout the world Naqshbandiya tariqat, which was founded by Muhammad ibn Muhammad Buxoriy(1318-1389) known as Bahauddin Naqshband, Shoh Naqshband, Xojai Buzurg, by the affect of tariqat Hakimiya founded by Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali ibn Hasan ibn Bashir known as Hakim Termiziy ((died 235 AH lunar calendar (898 CE) or 269 AH lunar calendar (909 CE)) is comparatively analyzed on the basis of historicity and logicality and succesion and updates are philosophically taken into account. 1The first informations of tariqat Hakimiya founded by Hakim Termiziy was analyzed by the book “Kashf al mahjub” written by Hujraviy. Issues, such as valiylik, nafs, heart and attitude to profession were reviewed based on the “Xatm ul-avliyo”, “Manozil ul-ibod min al iboda”, “Adovatun-nafs” and “Bayon ul-kasb” written by Hakim Termiziy and the effect of these concepts on Naqshbandiya is comparatively analyzed. As a proof to these ideas the fact given in the book of Muhammad Boqir “Maqomoti Hazrat Xoja Naqshband” was taken, which was said 3 years before Bahauddin Naqshband’s death in 789 hijri, he has been following Hakim Termiziy’s tariqat for 22 years. In addition, thoughts in the part “Valiylik va valoyat” from the book “Annis ut-tolibin va uddat us-solikin” written by Salohiddin ibn Muborak are philosophically analyzed. Bahauddin Naqshband’s second student, who developed Naqshbandiya theoretically, Bahauddin Naqshband’s words related to enlightenment in Muhammad Porso‘s “Risolai qudsiya” are analyzed and notions, such as valiy, tamkin, talvin, poor quality are comparatively analyzed. Concepts, such as valiy, nafs, heart, attitude to profession are proven according to notions and works of Bahouddin Naqshband, Xoja Ahror Valiy, Maxdumi A’zam and Ziyouddin Kumushxonaviy and philosophically reviewed. Aspects of singularity and generality in Sufi concepts of tariqats Hakimiya and Naqshbandiya are identified and it’s importance for these days is revealed.
References
Абдулҳусайний Зарринкўб. (1992) Жустужў дар тасаввуфи Эрон. Душанбе. «Ирфон», 43-49 бетлар.
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Али Ҳаким ат-Термизий. (2003) Манозил ул-ибод мин ал-ибода. Тошкент: Мовароуннаҳр. -53 б.
Абу Абдурраҳмон Сулламий. (1974) Табақотус-суфия. Миср, 1406 ҳ. 217-220 бетлар.
Абул Муҳсин Муҳаммад Боқир ибн Муҳаммад Али. (2019) Мақомоти Хожа Баҳоуддин Нақшбанд. / Форсийдан таржимон, сўз боши, изоҳ ва луғат муаллифи Маҳмуд Ҳасаний. – Тошкент: “O‘zbekiston” НМИУ, - 335 б.
Abul Muhsin Muhammad Boqir. Maqomoti hazrat xoja Naqshband. (1327) Buxoro: Buxoroi Sharif, h.y. – 150 v.
Али ибн Усман алъ-Джубали алъ-Худжвири.(2004) Раскрытие скрытого за завесой для сведущих в тайнах сердец (Кашф алъ-махжуб ли арбаб алъ кулуб). /Перевод с английского А.Орлова, Изд. Перв. - Москва:Единсвто.
Ал-Ҳаким Ат-Термизий. (2017) Хатм ул-авлиё. Т.: “Noshir” нашриёти, - 210 б.
Алишер Навоий. Насойим ул-муҳаббат. (2001) 20 томлик, 17-том, Т. Фан, - 84-бет.
Alisher Navoiy. (2011) Xamsa. Hayrat ul-abror. To‘la asarlar to‘plami. O‘n jildlik. Oltinchi jild. -Toshkent. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot – matbaa ijodiy uyi, - 82-85 p.
Баҳоуддин Нақшбанд. (2019) Аврод (тўлдирилган қайта нашр). Мақола, изоҳ ва шарҳлар муаллифи ва таржимон Г.Н. Наврўзова. –Тошкент: “Sano-standart” нашриёти, - 112 б.
Баҳоуддин Нақшбанд (Манбалар таҳлили). (2019) Тўплаб нашрга тайёрловчи мақола изоҳ ва шарҳлар муаллифи. Г.Н. Наврўзова. –Тошкент: “Sano-standart” нашриёти, - 256 б.
Muhammad Porso. (1327/1909). Risolai qudsiya. – Buxoro, Buxoro Muzeyi, №12545, 36 p.
Салоҳиддин ибн Муборак ал-Бухорий.(1410) Анис ат-толибин ва уддат ас-соликин. Бухоро музейи 27772/11 қўлёзма 168 в.
Фаридиддин Аттор. (1373 ҳ). Тазкиратул авлиё. –Теҳрон, 514-523 бетлар.
Гуламова М. (2020). Мушку анбар ҳидли валоят ғунчаси – Зиёуддин Аҳмад Кумушхонавий. Имом Бухорий сабоқлари. № 2-сон. -28-29 б.
Зоиров Э. (2015). Махдуми Аъзамнинг ижтимоий-сиёсий ва фалсафий қарашлари. -Т.: Дурдона, -144 б.
Zoirov E.X., Gafurov D.O. (2020) Аnalysis of the teachings of Maxdumi Azam and classification of pamphlets. INTERNATIONAL ENGINEERING JOURNAL FOR RESEARCH & DEVELOPMENT IJRD E-ISSN – 2349-0721 impact factor SJIF 6.549, p.p. 464-467.
Зоиров Э. Махдуми Аъзам. (2011) (рисола). -Т.: “ABU MATBUOT-KONSALT”, - 28 б.
Зоиров Э. (2008) Махдуми Аъзамнинг “Рисолаи вужудия” асари. Сино. 2008. № 29. 71-76 б.
Рахматова Х. Хожа Ахрор Наврўзова Г. (2005) Нақшбандия тасаввуфий таълимоти ва баркамол инсон тарбияси. –Тошкент: “Фан”, 233 б.
Наврўзова Г. Н (2007) Нақшбандия - камолот йўли. –Тошкент: “Фан”, - 189 б.
Navruzova G.N. (2021) Khojagon education and the cpecifics of this way. ACADEMICIA An International Multidisciplinary Research Journal. ISSN: 2249-7137 Vol.11, Issue1, January Impact Factor: SJIF 7.492 1131-1137.
Наврўзова Г.Н. (2009). Баҳоуддин Нақшбанд. -Бухоро: Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Фалсафа ва ҳуқуқ институти нашриёти, - 174 б.
Наврўзова Г. (2011) Баҳоуддин Нақшбанд (Рисола) /Г.Н. Наврўзова; лойиҳа муаллифи ва масъул муҳаррир Қ.Қ. Ражабов. -Т.: “ABU MATBUOT-KONSALT” нашриёти, -24 б.
Наврўзова Г.Н. (2017) Баҳоуддин Нақшбанднинг тасаввуфий таълимоти. Ўзбекистон фалсафаси тарихи. II том. -Т.: “Mumtoz so‘z”, - 34-62 бетлар.
Наврўзова Г.Н. (2020).Баҳоуддин Нақшбанд таълимоти Яъқуби Чархий тавсифида. Тафаккур зиёси-илмий услубий журнал. № 2- сон. -80-81 б.
Navruzova G.N. (2020) Bahauddin Naqshband-the seventh pir of Bukharai Sharif (Noble Bukhara). Islom tafakkuri (Maxsus son). -B. 5-8.
Navruzova G.N., Ubaidova V.E. (2020) Pharaoh of the weavers of Bahauddin Naqshband. Academicia. An International Multidisciplinary Research Journal. Vol. 10 issue 5, May с. Impact Factor: SJIF 7.13. -922-926 pages.
Наврўзова Г., Зоиров Э. (2018) Бухорои Шарифнинг етти пири. Тошкент: Muharrir, -B. 80.
Наврўзова Г.Н., Рахматова Х. (2010). Нақшбандия тушунчалари генезиси. – Бухоро: Бухоро, - 150 б.
Саматов Х. (2014) Валийнинг ижтимоий –фалсафий қарашлари. – Тошкент: “Adib”, - 119 б.
Саматов Х. (2019) Махдуми Аъзам маънавий мероси ва ҳозирги замон. Монография. – Т.: “Tafakkur” нашриёти, ISBN 978-9943-24-266-1 8,4 б.т.
Саматов Х. (2020) Махдуми Аъзам Косоний таълимотида оила ва никоҳ масалалари. Илмий рисола. – Т.: “Наврўз” ДУК нашриёти, ISBN 978-9943-6015-5-0 2.2 б.т.
Саматов Х. (2020) Роль Махдуми Аъзам Касани в тарикате Накшбандиййа и системы социальной защиты населения «Химоят». Ученый XXI века. Международный научный журнал. -Россия. №5-1(64), май 40 с.
Хаитов Лазизбек. (2020) Ҳаким Термизий – нафс илмининг назариётчиси. Islom tafakkuri. № 4- сон. 59-64 б.
Хаитов Лазизбек. (2021) Ҳаким Термизий асарларида соғлом қалб масаласи. Islom tafakkuri. № 1- сон. - 42-47 б.
Gafurov D. O. (2020) The issue of respect for the elderly in the spiritual heritage of Makhdumi Azam. EPRA International journal of multidisciplinary research (IJMR)-Monthly, Peer Reviewed (Refereed) & indexed International Journal Volume-6 Issue-9 September SJIF Impact Factor: 7.032, p.p. 370-372.
Ғафуров Д.О. (2020). Махдуми Аъзам “Рисолаи шайбийя” (Кексалик ҳақида рисола) рисоласида кексаларни эъзозлаш масаласи. “UzAcademia” scientific-methodical journal. - 226-232 б.
Ғафуров Д.О.(2020) Шарҳи ал валади сирру абийҳи (“Фарзанд отасининг сиридир” деган ҳадис шарҳи) рисоласида фарзанд тарбиясининг фалсафий-ахлоқий таҳлили. Materials of the International scientific-online conference in “INNOVATIVE ACHIEVEMENTS IN SCIENCE ” мавзусидаги 1-сонли халқаро илмий-онлайн конференцияси материаллари тўплами. – Фарғона, - p.p. 342-349.
Gafurov D.O. (2021) The issue of respect for the elderly in the spiritual heritage of Mahdumi Azam. MONOGRAFIA POKONFERECYJNA, Science.
