TERMOSTATLARNING METROLOGIK SINOVLARI BO'YICHA TARTIBGA SOLUVCHI DOIRANI MUSTAHKAMLASH
##article.subject##:
termostatlar, metrologik tasdiqlash, tartibga solish tizimi, kalibrlash, harorat barqarorligi, ISO/IEC 17025, DKD-R 5-1, DKD-R 5-6, o‘lchov aniqligi, aqlli termostatlar, energiya samaradorligi, O‘zbekiston konteksti##article.abstract##
Termostatlar laboratoriyalarda, tibbiyot muassasalarida, sanoat sharoitida va ilmiy-tadqiqot markazlarida aniq haroratni saqlash uchun muhim uskunalar hisoblanadi. Ularning metrologik tekshiruvi mavjud normativ hujjatlar, masalan ISO/IEC 17025:2017 va ISO 10012:2003 standartlari asosida amalga oshiriladi. Biroq, ushbu standartlar termostatlarda harorat bir xilligi, barqarorligi va o‘lchov noaniqligini baholash bo'yicha yetarlicha batafsil emas. O‘zbekistonda metrologik tizim UzNIM va O‘z DSt standartlariga asoslangan, ammo hali xalqaro talablarga to‘liq javob bermaydi. DKD-R 5-1 va DKD-R 5-6 ko‘rsatmalariga muvofiq, harorat bir xilligini baholashda, masalan gisterezis va izolyatsiya qarshiligi kabi ba’zi noaniqliklar hisobga olinmagan. 2025 yildagi metrologiya sohasidagi hozirgi tendensiyalar, jumladan AdMet-2025 konferensiyasi va aqlli termostatlar bozorining 7,8 % ga o'sishi yangi standartlarni qabul qilishni talab qiladi. Murakkab texnologik jarayonlar ortib borayotgan sharoitda harorat o‘lchov xatolari xavfsizlik muammolarini yanada kuchaytiradi. Shuning uchun tartibga solish doirasini takomillashtirish muhim, chunki bu aniqlikni 0,1°C gacha oshirish va global raqobatbardoshlikni ta’minlash imkonini beradi.
Библиографические ссылки
ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. Geneva: International Organization for Standardization, 2017.
ISO 10012:2003. Measurement management systems — Requirements for measurement processes and measuring equipment. Geneva: International Organization for Standardization, 2003.
DKD-R 5-1. Calibration of resistance thermometers. 11th ed. Braunschweig: Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB), 2023.
DKD-R 5-6. Determination of thermometer characteristics. 09/2018 ed. Braunschweig: Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB), 2018.
Abdelaziz Y.A. Guidelines for assessment of temperature uniformity and investigation of the measurements uncertainty within laboratory oven // Proceedings of the XVII IMEKO World Congress (22–27 June 2003, Dubrovnik, Croatia). 2003.
Proceedings of the 12th Conference on Advances in Metrology (AdMet-2025). 2025.
Global Market Insights. Smart Thermostat Market Assessment 2025. 2025.
Industry Analysis Report. Thermostat Market Forecast 2025. 2025.
Energy Efficiency and Integration Report. HVAC Trends 2025. 2025.
International Renewable Energy Agency (IRENA). Virtual Power Plants (VPP) 2025: Global Outlook and Implementation Strategies. Abu Dhabi: IRENA, 2025.
Safety Standards in Oil & Gas Industry. Explosion-Proof Pressure Thermostat Market Analysis 2025. 2025.
National Institute of Standards and Technology (NIST). Temperature Dependence of Calibration Infrastructure in Emerging Markets. (NIST Technical Note). Gaithersburg: NIST, 2025.
Advancing Power Metrology for Smart Grids // Proceedings of the 12th Conference on Advances in Metrology (AdMet-2025). 2025.
American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE). Indoor Air Quality Upgrades in HVAC Systems 2025. (ASHRAE Guidelines). Atlanta: ASHRAE, 2025.