NAVOIY IJODIY TAFAKKURIDA VAHDAT UL-VUJUD FALSAFASINING O‘RNI HAQIDA AYRIM MULOHAZALAR
##article.subject##:
tasavvuf, vahdat ul-vujud, tavhid, panteizm, Alisher Navoiy, badiiy ijod, metodologik asos##article.abstract##
Mazkur maqolada Sharq islom tasavvufining o‘zak masalalaridan biri hisoblangan vahdat ul-vujud ta’limotining Alisher Navoiy ijodini o‘rganishdagi ahamiyati, metodologik asos sifatidagi o‘rni tadqiq qilingan. Maqoladagi asosiy mavzuga kirishdan avval vahdat ul-vujud falsafasining tarixi, mohiyati, Islom tafakkuridagi o‘rni tarixiy, ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Aksariyat sharqshunos, faylasuf olimlarning vahdat ul-vujud va panteizmga mohiyatan bir hodisa sifatida qarashlarining yanglish ekani ilgari surilgan. Naqshbandiya tariqatining vahdat ul-vujud falsafasiga munosabati yoritilgan. Shundan so‘ng Alisher Navoiyning bu falsafaga yondashuvi, o‘ziga xos qarashlari, talqinlari uning o‘z asarlari orqali tahlil qilingan. Maqoladan chiqarilgan asosiy xulosa shuki, Navoiy ijodiy-falsafiy tafakkurining asoslaridan biri panteizm emas, balki naqshbandiya tariqati qarashlari asosida qayta ishlangan vahdat ul-vujud ta’limotidir va shoirning tasavvufiy qarashlari, obrazlari mohiyatini anglashda metodologik asos sifatida bu ta’limotning o‘rni kattadir.
Библиографические ссылки
Абдураҳмон Ҷомӣ. Осор: Иборат аз 8 ҷилд. Ҷилд 8. – Душанбе: Адиб, 1990.
Abdurahmon Jomiy. Lavoyeh. – Haydarobod – Dekkan: Matbaayi nomiyi Qosim, 1331.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 1-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 2-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 3-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 7-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 9-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Алишер Навоий. Тўла асарлар тўплами. 10 жилдлик: 10-жилд. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, 2011.
Ahmed b. Süleyman el-Ervadi. Risale-i Ahadiyye Şerhi. – İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2022.
Algar H. Nakşibendilik. – İstanbul: İnsan Yayınları, 2019.
Chittick W. İbnü’l-Arabi. Giriş Kitabı. – İstanbul: Nefes Yayınları, 2023.
Davud Kayseri. Vahdet-i Vücud Felsefesi. – Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2023.
Ismail Hakki Bursevi. Ruhul-beyan tefsiri. Cild: 5. – İstanbul: Damla Yayinevi, 2012.
Kılıç M. E. Şeyh-i Ekber: İbn Arabı Düşüncesine Giriş. – İstanbul: Sufi Kitap, 2022.
Levend A. S. Ali Şir Nevaı. I.Cild. Hayatı, sanatı va kişiligi. – Ankara: Türk tarıh kurumu basimevi, 1965.
Xoжa Убaйдуллoҳ Aҳрoр. Тaбaррук рисoлaлaр. – Тoшкeнт: Aдoлaт, 2004.
Yılmaz H. K. Tasavvuf ve Tarikatlar. – İstanbul: Ensar, 2004.
Давлатов О. Ибн ал-Арабий ва унинг ваҳдат ул-вужуд фалсафаси. – Тошкент: Фан, 2008.
Имом Муҳаммад Ғаззолий. Аллоҳнинг гўзал исмлари. Таржимон: М.Исмоилов. – Самарқанд: Имом Бухорий халқаро маркази нашриёти, 2017.
Имомназаров М. XXI аср навоийшунослиги: методология муаммолари /Алишер Навоий ва XXI аср. Халқаро илмий-назарий анжуман материаллари. – Тошкент, 2019. Б: 13 – 19.
Жабборов Н. Маоний аҳлининг соҳибқирони. – Тошкент: Adabiyot, 2021.
Умар Форуқ Сайдо ал-Жазарий. Тасаввуф сирлари. – Тошкент: Мовароуннаҳр, 2004.
Холмўминов Ж. Ваҳдат ул-вужуд фалсафаси ва Нақшбандия таълимоти. – Тошкент: Tafakkur, 2020.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тафсири Ҳилол. 4-жуз. – Тошкент: Hilol-Nashr, 2019.
Эшонбобоев А. Ваҳдат ул-вужуд ва Навоий дунёқараши // Ўзбек тили ва адабиёти. 2014 йил, 1-сон. Б: 45 – 49.
