COMPARATIVE ANALYSIS OF THE FIRST TURKIC TAZKIRAS
Keywords:
tazkira, tradition, literary influence, majlis, majma’, turkic literature, poet, ghazalAbstract
Alisher Navoi’s contribution to the development of classical literature of the Turkic peoples is remarkable. The best creatures of Uzbek poet who has been honored as “Shams ul-millat”, alongside the works of the spiritual and spiritual world of humanity such as Jaloliddin Rumi, Hafiz Sherozi, Alighieri Dante, William Shakespeare and Lev Tolstoy. The first tazkira in the Turkic language, “Majolis un-nafois”, was created by Alisher Navoi in 1491-1498. The Tazkira consists of 8 majlises. There is given information about 459 poets who lived and created in the 15th century. For example, related informations had been given about 46 poets in the first majlis, 91 in the second majlis, 175 in the third majlis, 72 in the fourth majlis, 21 in the fifth majlis, 31 in the sixth majlis, 22 in the seventh majlis and Khusayn Baykara in the eighth majlis. Sodikbek Afshor is a well-known poet, a well-known scientist and miniature artist who lived in Azerbaijan in the second half of the XVI century and early in the seventeenth century. Informations about life and work of the poet came through his divan and tazkira that called “Majma’ ul-khavos”. Sodiki wrote the second tazkira in the 1597-1598 years in the Turkic language “Majma’ ulkavos” in the style of “Majolis un-nafois” by Alisher Navoi. It was composed of 8 majma’s. In the “Majma’ ul-kavos” a detailed information is given about 369 poets who lived and created works in Persian, Tajik and Turkic languages in Iran, Azerbaijan, Central Asia, Turkey, Afghanistan, Pakistan and India during the reign of King Ismael I. For instance, informations had been given about lives and works of 12 poets in the first majma’, 8 poets in the second majma’, 11 poets in the third majma’, 33 poets in the fourth majma’, 15 poets in the fifth majma’, 39 poets in the sixth majma’, 28 poets in the seventh majma’ and 223 poets in the eighth majma’. In this article ideological and artistic comparisons of Alisher Navoi’s “Majolis un-nafois” and Sodiki Afshor’s “Majma’ ul-khavos” has been revealed.
References
Araslı, H. (1948). Əlişir Nəvai və yaradıcılığı. İnqilab və mədəniyat, 5, 42-48.
Caferoğlu, A. (1946). Azerbaycan edebiyatı. In Türk dünyasi el kitabı. Ankara: Türk kültürünü araştırma enstitüsü yayınları.
Çınarcı, M.N. (2012). Sâdıkî-i Efşârın Tebriz Milli Kütüphanesindeki Külliyatı ve Türkçe Manzumeleri. Turkish Studies, 7/3, 813-835.
Əfşar, S. (2008). Məcməül-Xəvas (tərcümə, müqayisəli mətn). Nəşrə hazırlayan : Əkrəm Bağırov. – Bakı: Elm.
Əfşar, S. (2010). Şeirlər (transfoneliterasiya və fotofaksimile). Nəşrə hazırlayan: Paşa Kərimov. – Bakı: Nurlan.
Eyvazova, R. (1983). Kişverî Divanı’nın Dili (Morfoloji Hususiyetleri). Bakû: Elm.
Gandjei, T. (1971). Sadıkî Afşar’ın Türkçe şiirleri. Türkiyat Mecmuası, 16, 19-26.
Kartal, A. (2010). Sâdıkî-i Kitâbdâr’ın Mecma’ul-havâs İsimli Tezkiresi ve Onda Yer Alan Anadolulu şâirler. Şirazdan İstanbul’a Türk-Fars Kültür Coğrafyası Üzerine Araştırmalar, 198212.
Kişvəri. (2004). Əsərləri. Tərtib edəni, şərh və lüğətin müəllifi: Cahangir Qəhrəmanov. Bakı: Şərq-Qərb.
Kuşoğlu, M.O. (2012). Sâdıkî-i Kitâbdâr’ın Mecma’ü’l-Havâs Adlı Eseri (İnceleme-Metin-Dizin). (Basılmamış Doktora Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
Muradova, M. (1999). Sadiq bəy Sadiqinin həyat və yaradıcılığı. Bakı: Elm.
Musalı, V. (2013). Azərbaycan təzkirələrinin təsnifati: dili, strukturu, əhatə etdiyi coğrafiya və dövr. Turkish Studies, 8/13, 351-367.
Nağıyeva, С. (2001). Azərbaycanda Nəvai. – Bakı: Tural-Ə.
Navoiy, A. (2013). To‘la asarlar to‘plami. 10 jildlik: 9-jild. Toshkent: G‘.G‘ulom.
Navoiy, A. (2016). Qomusiy lug‘at. Ikkinchi jild. T-H. Toshkent: Sharq. 16. Ruzmanova, R. (2021). Аlisher Navoiy g‘azalları ta’sırıda yozilgan 33 nazira. Alisher Navoiy Xalqaro jurnal, (1), 205-210.
Ruzmanova, R.U. (2007). Ahmad Posho she’riyatida Navoiy an’analari, Filologiya masalalari, 3(16), 61-63.
Ruzmanova, R.U. (2010). Ali Şîr Nevâî ve Seydî Ali Reis Kâtibî. Kardeş Kalemler, 4(41), 75-78.
Ruzmanova, R.U. (2010). Seydi Ali Reis Katibî tarafından Ali Şîr Nevâî gazellerine yazılan nazireler, Ay Vakti, 22-26, 118-119.
Ruzmanova, R.U. (2010). Seydi Ali Reis Katibî’nin Ali Şîr Nevâî Gazellerine yazdığı nazireler, Araşan Sosyal Bilimler Enstitüsü İlmî Dergisi, 9-10, 187-193.
Ruzmanova, R.U. (2015). Ali Şîr Nevâî Şiirlerinde Sanat Tekniklerinin kullanılması. Kardeş Kalemler, 9(103), 47-51.
Ruzmanova, R.U. (2020). Naziranavislik an’analari haqida. So‘z sana’ti xalqaro jurnali, 3-jild, 2-son, 158-165.
Sultanov, T.I. (2017). Navoiyning «bo‘ldum sanga» radifli g‘azaliga Kishvariy taxmisi. O‘zbekistonda xorijiy tillar» ilmiy-metodik elektron jurnal, №2(25), 174-183.
Sultanov, T.I. (2018). Ali Şir Nevaî Şiirinin Sadık Bey Sadıkî Sanatına Etkisi. Dil ve edebiyat araştırmaları Uluslararası dergisi, 18, 277-285.
Sultanov, T.I. (2021). Alisher Navoi Century and Prose in Almaz Ulviy Research. International Journal of Alisher Navoi, 1(2), 166-171.
Sultanov, T.I., Ruzmanova R.U. (2020). Comparative analysis of Alisher Navai’s Majalis un-Nafais and Sadiqi Beg Afshor Sadiqi’s Majma’ al-Khavas. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24/08, 1565-1577.
Sultanov, T.I., Ruzmanova, R.U. (2018). Ali Şîr Nevâî’nin «Mecâlis ün-nefâis» ve Sâdıkî Afşar’ın «Mecma’ ül-havâs» tezkirelerinin linguo-poetik özellikleri. Presented at «Mahmud Zamaxshariy, Mahmud Koshg‘ariy va Alisher Navoiyning lingvistik merosi hamda turkiy tillarni o‘rganishdagi o‘rni» mavzusida Xalqaro ilmiy konferensiya materiallari, Samarkand: SamDU, 81-84.
Tekcan, M. (2013). Sadıkî Afşar’ın Mecma’ul-Havâs’ı: Çağatay Türkçesinde yazılmış Şâirler Tezkiresi. Turkish Studies, 8/13, 169-178.
Tərbiyat, M. (1314). Dânişmend-i Azerbaycan. Tehran: Çâp-i Evvel.
Tərbiyat, M. (1987). Danişməndani Azərbaycan. Bakı: Azərnəşr.
Toshniyozova, R.T. (2019) The importance of sinergetics in the study of fiction. International Journal on Integrated Education, Indonesia, Oct-Nov, 129-134.
Toshniyozova, R.T. (2019). Enlightenment and interpretation as a matter of ontological poetry. Presented at Proceeding of The ICECRS: International Conference on World Science and Education. Case of Asia Articles, Vol 4, 1-4.
Toshniyozova, R.T. (2020). The truth of God: transparent and hidden (based on tanzih-tashbih model). Presented at Proceeding of The ICECRS: Conference of Management Quality University in the Industrial Revolution Era 4.0 Articles, Vol 5, 1-4.
Ганиева, С. (1956). «Мажолис ун-нафоис» Алишера Навои (литературноисторический анализ и критический текст III и IV маджлисов). (Автореф. дис. ... канд. филол. наук). Ленинград.
Исақова, З. (2010). Алишер Навоийнинг «Мажолис ун-нафоис» асаридаги ижтимоий-сиёсий лексика. (Филол. фан. номз... дисс. автореф.). Тошкент.
Кабулова, Р. (1979). Традиции «Маджалис ун-нафаис» Алишера Навои в тюркоязычной литературе (на материале антологии Садигбека Садики «Маджма ул-хавас»). (Автореф. дис. ... канд. филол. наук). Ташкент.
Навоий, А. (1979). Мажолис ун-нафоис. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Ўн учинчи том. Тошкент: Фан.
Насыров, И. (1980). Лексика «Маджалис ан-нафаис» Алишера Навои. (Автореф. дис. ... канд. филол. наук). Ташкент.
Рузманова, Р. У. (2011). Влияние традиции Алишера Навои на османскую поэзию: Автореф. дисс. канд. филол. наук.
Султонов, Т.И. (2018). Творческое наследие Алишера Навои и современность. «Творческое наследие Алишера Навои и современность» (сборник докладов Международной научно-практической конференции МГУ имени М.В.Ломоносова, Москва, 171-174.
Ғаниева, С. (1961). Алишер Навоий «Мажолис ун-нафоис» асарининг илмийтанқидий матни. Тошкент: Фан.
