CHET EL FUQAROLARGA NISBATAN SODIR ETILADIGAN JINOYATLARNING OLDINI OLISH: XORIJIY TAJRIBA VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANGAN HOLDA MASOFAVIY SO‘ROV O‘TKAZISH
##article.subject##:
Normativ-huquqiy tartibga solish. Yangi O‘zbekiston. Normativ-huquqiy bazani takomillashtirish. Jinoyatlarning oldini olish. Chet el fuqarosi.Turizm va migratsiya jarayonlari. Jinoyatchilikka qarshi kurash. Chet elliklar xavfsizligini ta’minlash. Qiyosiy-huquqiy tahlil. Jabrlanuvchini so‘roq qilish.Raqamli texnologiyalar.Jabrlanuvchining shaxsiy xususiyatlari. Til to‘sig‘i##article.abstract##
Maqolada O‘zbekiston Respublikasidagi zamonaviy turistik va migratsiya jarayonlari tadqiq etilib, mamlakat hududida doimiy yoki vaqtincha yashovchi xorijiy fuqarolar sonining yildan-yilga ortib borishini ifodalovchi statistik ma’lumotlar tahlil qilingan. Xorijiy fuqarolarga nisbatan sodir etilayotgan jinoyatlarning oldini olish va ularni fosh etishning amaldagi yondashuvlarini takomillashtirish zarurati asoslab berilgan. MDHga a’zo davlatlarning tezkor-qidiruv faoliyati sohasidagi qonunchiligi qiyosiy-huquqiy jihatdan tahlil qilinib, xorijiy fuqarolarga nisbatan jinoyatlarning oldini olish va ularni fosh etishda ichki ishlar organlari faoliyatining normativ-huquqiy asoslarini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda xorijiy fuqarolar bilan masofaviy hamkorlikni amalga oshirish, ulardan so‘rov olish, shuningdek, ularning ayrim tergov va tezkor-qidiruv tadbirlarida raqamli texnologiyalar vositasida ishtirokini ta’minlash imkonini beruvchi zamonaviy raqamli texnologiyalar, himoyalangan onlayn platformalar va ixtisoslashtirilgan elektron ilovalarni joriy etish taklif etilgan. Bunday texnologiyalardan foydalanish xorijiy fuqarolarning hududiy jihatdan uzoqda bo‘lishi, ular bilan o‘zaro hamkorlik jarayonidagi til va tashkiliy xususiyatlarni hisobga olgan holda huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatining tezkorligi va samaradorligini oshirishga xizmat qilishi asoslangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, turizm va migratsiya jarayonlarining jadallashuvi sharoitida xorijiy fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, jinoyatlarning oldini olish va ularni fosh etish samaradorligini oshirishga qaratilgan ichki ishlar organlari faoliyatining yangi yondashuvlari taklif etilgan.
Библиографические ссылки
Носовский А. В какой стране больше всего мигрантов: статистика 2026 года // iWorld. 6 июня 2026 г. URL: https://iworld.com/ru/blog/which-country-has-the-most-migrants (30.07.2026). 1. (Nosovsky A. Which country has the most migrants: statistics for 2026 // iWorld. June 6, 2026. URL: https://iworld.com/ru/blog/which-country-has-the-most-migrants (30.07.2026)).
Национальный комитет Республики Узбекистан по статистике. В 2025 году Узбекистан посетили 11,7 миллиона туристов. 16 января 2026 г. URL: https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66310-2025-jilda-zbekistonga-11-7-million-nafar-turist-kelgan-3 (30.07.2026). (National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. In 2025, 11.7 million tourists visited Uzbekistan. January 16, 2026. URL: https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66310-2025-jilda-zbekistonga-11-7-million-nafar-turist-kelgan-3 (30.07.2026)).
Носовский А. В какой стране больше всего мигрантов: статистика 2026 года // iWorld. 6 июня 2026 г. URL: https://iworld.com/ru/blog/which-country-has-the-most-migrants (30.07.2026) . (Nosovsky A. Which country has the most migrants: statistics for 2026 // iWorld. June 6, 2026. URL: https://iworld.com/ru/blog/which-country-has-the-most-migrants (30.07.2026)).
Eurostat. Migration and asylum in Europe – 2024 edition // European Commission. 2024. URL: https://ec.europa.eu/eurostat/de/web/interactive-publications/migration-2024 (30.07.2026).
В 2025 году в Узбекистан на постоянное место жительства переехали 1 159 человек // Yuz.uz. 12 февраля 2026 г. URL: https://yuz.uz/ru/news/v-2025-godu-v-uzbekistan-na-postoyannoe-mesto-jitelstva-pereexali-1159-chelovek (30.07.2026). (In 2025, 1,159 people moved to Uzbekistan for permanent residence // Yuz.uz. February 12, 2026. URL: https://yuz.uz/ru/news/v-2025-godu-v-uzbekistan-na-postoyannoe-mesto-jitelstva-pereexali-1159-chelovek (30.07.2026)).
Национальный комитет Республики Узбекистан по статистике. Из каких стран больше всего людей переезжают в Узбекистан? 18 мая 2026 г. URL: https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/68335-zbekistonga-eng-k-p-ajsi-davlatlardan-k-chib-kelishmo-da-3 (30.07.2026).96. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. From which countries do most people move to Uzbekistan? May 18, 2026. URL: https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/68335-zbekistonga-eng-k-p-ajsi-davlatlardan-k-chib-kelishmo-da-3 (30.07.2026).
Закон Республики Узбекистан от 4 июня 2021 г. № ЗРУ–692 «О правовом положении иностранных граждан и лиц без гражданства в Республике Узбекистан» https://lex.uz/ru/docs/5443901?ONDATE=21.09.2024 (22.06.2024)( 7 Law of the Republic of Uzbekistan dated June 4, 2021 No. ZRU-692 "On the legal status of foreign citizens and stateless persons in the Republic of Uzbekistan" https://lex.uz/ru/docs/5443901?ONDATE=21.09.2024 (22.06.2024)).
Hrvoje Mataković Ivana Cunjak Mataković The impact of crime on security in tourism https://securityanddefence.pl/The-impact-of-crime-on-security-in-tourism,115539,0,2.html
Baker D. and Stockton, S., 2014. Tourism and Crime in America: A preliminary assessment of the relationship between the number of tourists and crime, two major American tourist cities. //International Journal of Safety and Security in Tourism, 5, 1-2/ https://securityanddefence.pl/The-impact-of-crime-on-security-in-tourism,115539,0,2.html (
Michalko G. Tourism Eclipsed by Crime // Journal of Travel & Tourism Marketing. 2003. Vol. 15, No. 2–3. P. 159–172. DOI: 10.1300/J073v15n02_10..// https://www.researchgate.net/publication/233116086_Tourism_Eclipsed_by_Crime
Harper, D.W., 2006. The Tourist and His Criminal: Patterns in Street Robbery. In Y. Mansfeld and A. Pizam (eds.), //Tourism, Security and Safety: From Theory to Practice. New York : Butterworth – Heinemann, pp. 125-137. doi: 10.1016/B978-0-7506-7898-8.50012-6.
Jeffery C. R. Crime Prevention Through Environmental Design. Beverly Hills, CA: Sage Publications, 1971. 265 p.https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1226028/дата обращения 24.10.2024.
Хмелев С. А. Особенности расследования преступлений, совершаемых в отношении иностранных граждан: автореф. дис. … канд. юрид. наук. Волгоград: Волгоградская академия МВД России, 2000. 29 с (Khmelev S. A. Features of the investigation of crimes committed against foreign citizens: author's abstract. dis. … candidate of legal sciences. Volgograd: Volgograd Academy of the Ministry of Internal Affairs of Russia, 2000. 29 p.)
Архипова И. И. Ситуационный подход в расследовании преступлений, совершенных в отношении иностранных граждан // Вестник Казанского юридического института МВД России. 2020. Т. 11. № 4 (42). С. 491–495. DOI: 10.37973/KUI.2020.40.54.021. (Arkhipova I. I. Situational approach to the investigation of crimes committed against foreign citizens // Bulletin of the Kazan Law Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia. 2020. Vol. 11. No. 4 (42). P. 491–495. DOI: 10.37973/KUI.2020.40.54.021).
Katona G. (ed.). Survey on Crime Prevention in Europe. Budapest: RTF Institute for Police, 1994. 111 p. NCJ Number 154189. URL: https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/survey-crime-prevention-europe (26.07.2026).
Гордеев А.Ю./К вопросу о положительном опыте предупреждения в зарубежных странах/Criminal law and criminology; criminal enforcement law/ Matters of Russian and International Law. 2017, Vol. 7, Is. 11A, С-. 117 (Gordeev A.Yu./On the issue of positive experience of prevention in foreign countries/Criminal law and criminology; criminal enforcement law/ Matters of Russian and International Law. 2017, Vol. 7, Is. 11A, P-. 117)
Закон Кыргызской Республики от 26 июня 2025 года № 127 «Об оперативно-розыскной деятельности» // Централизованный банк данных правовой информации Кыргызской Республики. https://cbd.minjust.gov.kg/4 5574/edition/34556/ru?utm_source=chatgpt.com (14.08.2026) (Law of the Kyrgyz Republic of June 26, 2025 No. 127 "On Operational-Investigative Activities" // Centralized Database of LegalInformation of the Kyrgyz Republic. https://cbd.minjust.gov.kg/4-5574/edition/34556/ru?utm_source=chatgpt.com (August 14, 2026)).
Закон Литовской Республики «О криминальной разведки» от 2 октября 2012 г. № XI-2234 Вильнюс (С последними изменениями, внесенными Законом от 28 июня 2022 г. № XIV-1210) ст.2 / Источник:https://eseimas.lrs.lt/portal/legalActPrint/lt?jfwid=j1u6bxs3v&documentId=60089c93be5811ed924fd817f8fa798e&category=TAD/24.10.2024(Law of the Republic of Lithuania "On Criminal Intelligence" of October 2, 2012 No. XI-2234 Vilnius (as last amended by the Law of June 28, 2022 No. XIV-1210) Art. 2 / Source: https://eseimas.lrs.lt/portal/legalActPrint/lt?jfwid=j1u6bxs3v&documentId=60089c93be5811ed924fd817f8fa798e&category=TAD/24.10.2024)
Закон Республики Узбекистан, от 25.12.2012 г. № ЗРУ-344 «Об оперативно-розыскной деятельности» https://lex.uz/uz/docs/2106527?ONDATE=14.03.2024. Law of the Republic of Uzbekistan, dated December 25, 2012 No. ZRU-344 "On operational-search activities" https://lex.uz/uz/docs/2106527?ONDATE=14.03.2024.