КРИМИНОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ И СВОЕОБРАЗНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ПРЕСТУПЛЕНИЙ НЕСОВЕРШЕННОЛЕТНИХ

Авторы

  • Исмаилов Исамиддин
  • Зиёдуллаев Музаффар Зиёдуллаевич

Ключевые слова:

несовершеннолетние, преступления несовершеннолетних, криминологическая характеристика преступлений несовершеннолетних, ранняя профилактика преступлений несовершеннолетних, родители, семья, образовательное учреждение, махалля, инспектор-психолог, инспектор профилактики, профилактический учет, ответственность, наказание

Аннотация

В статье определены криминологические особенности преступлений несовершеннолетних в Узбекистане на основе сравнительного анализа статистических данных о динамике, структуре и субъектах преступлений несовершеннолетних. Кроме того, была отмечена роль законодательных актов, принятых в нашей стране за последние годы, в профилактике преступлений среди несовершеннолетних, высказаны взгляды и мнения по важным направлениям ранней профилактики в данной области.

Библиографические ссылки

Зарипов З.С., Исмаилов И. Криминология. Дарслик. – Т., 1996. – Б. 39 (Zaripov Z.S., Ismailov I. Criminology. Textbook. - T., 1996. – P. 39).

Криминология. Махсус қисм: Дарслик / И. Исмаилов ва бошқ. –– Т.: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2015. – Б.6–7 (Criminology. Special part: Textbook / I. Ismailov and others. –– T.: Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2015. – P.6–7.).

Азим Ш.О. Вояга етмаган шахсни ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларга жалб қилишга қарши курашнинг жиноий-ҳуқуқий чоралари: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2020. – Б. 11, 13 (Azim Sh.O. Criminal and legal measures to combat the involvement of minors in antisocial behavior: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2020. – P. 11, 13.).

https://journal.tinkoff.ru/juvenile-justice-stat (мурожаат вақти: 4.04.2024).

https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2023/05/31/978031-statistika-ko-dnyu-zaschiti-detei (мурожаат вақти: 20.02.2024).

https://stv.uz/news/newsamar/21206-uroven-detskoy-prestupnosti-ne-snizhaetsya.html (мурожаат вақти: 18.02.2024).

Расулев А.К. Ахборот технологиялари ва хавфсизлиги соҳасидаги жиноятларга қарши курашишнинг жиноят-ҳуқуқий ва криминологик чораларини такомиллаштириш: юридик фанлар доктори (DSc) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2018. – Б. 22 (Rasulev A.K. Improving criminal-legal and criminological measures to combat crimes in the field of information technologies and security: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Legal Sciences (DSc). Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2018. – P. 22.).

Муродов А.Ш. Ички ишлар органларининг оиладаги зўравонлик билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар профилактикасини такомиллаштириш: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2019. – Б. 20 (Murodov A.Sh. Improving the prevention of domestic violence-related offenses by internal affairs bodies: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2019. – P. 20.).

https://www.belta.by/society/view/v-belarusi-pochti-na-10-snizilos-kolichestvo-prestuplenij-sredi-nesovershennoletnih-588046-2023 (мурожаат вақти: 18.02.2024).

https://iz.ru/1547701/ivan-petrov/podrastaiushchee-po-koloniiam-pochemu-deti-sovershaiut-pravonarusheniia (мурожаат вақти: 18.02.2024).

https://stv.uz/news/newsamar/21206-uroven-detskoy-prestupnosti-ne-snizhaetsya.html

Зарипов Ф.М. Ўқувчилар ҳуқуқбузарликлари ва жиноятчилиги профилактикасига оид моделнинг амалиётга татбиқ этилиши // Электрон манба: https://cyberleninka.ru/article/n/ uvchilar-u-u-buzarliklari-va-zhinoyatchiligi-profilaktikasini-takomillashtirish-masalalari (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Zaripov F.M. Implementation of the model for the prevention of student delinquency and criminality // Electronic source: https://cyberleninka.ru/article/n/uvikov-u-u-buzarlikli-va-zhinoyatchiligi-profilaktikasini-tafrekhno-masalalari (application time: 15.03.2024)).

Кулматов Ш.А. Жиноят-процессуал мажбуриятлар ва уларни бажармаганлик учун жавобгарликнинг назарий, ҳуқуқий ва амалий жиҳатлари: юридик фанлар бўйича докторлик (DSc) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2019. – Б. 21 (Kulmatov Sh.A. Theoretical, legal and practical aspects of criminal procedural obligations and liability for their failure to fulfill: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Law (DSc). Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2019. – P. 21.).

Джураева А.З. Вояга етмаганлар ўртасида ҳуқуқбузарликларнинг профилактикасига оид қонунлар ижроси устидан прокурор назорати: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Академияси, 2023. – Б. 26 (Dzhuraeva A.Z. Prosecutor's control over the implementation of laws on the prevention of juvenile delinquency: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan, 2023. – P. 26.).

Иброҳимов Ж.А. Терроризм билан боғлиқ жиноятларга қарши курашишнинг жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлари: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2020. – Б. 23 (Ibragimov J.A. Criminal-legal and criminological aspects of combating crimes related to terrorism: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2020. – P. 23.).

Жаббаров З.Қ. Ижтимоий хавфли қилмиш содир этган шахсни ушлаш вақтида зарар етказишга оид жиноят-ҳуқуқий нормаларни қўллаш амалиётини такомиллаштириш: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2019. – Б. 20 (abbarov Z.K. Improving the practice of applying criminal law norms on causing harm during the detention of a person who has committed a socially dangerous act: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2019. – P. 20.).

Хўжақулов С.Б. Ҳуқуқбузарликлар умумий профилактикасини такомиллаштириш (Ички ишлар органлари фаолияти мисолида): юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2018. – Б. 23 (Khojakulov S.B. Improving the general prevention of crimes (on the example of the activities of internal affairs bodies): abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in legal sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2018. – P. 23.).

Усмонов Д.М. Шартли ҳукм қилиш институтининг назарий, ҳуқуқий ва амалий жиҳатларини такомиллаштириш: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2020. – Б. 8, 17 (Usmonov D.M. Improving the theoretical, legal and practical aspects of the institution of conditional sentencing: abstract of the dissertation for the degree of Doctor of Philosophy (PhD) in Legal Sciences. Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, 2020. – P. 8, 17.).

Ўзбекистон Республикаси “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни // Электрон манба: https://www.lex.uz/acts/1297315 (мурожаат вақти: 10.03.2024) Law of the Republic of Uzbekistan “On Guarantees of the Rights of the Child” // Electronic source: https://www.lex.uz/acts/1297315 (access time: 10.03.2024).

Ўзбекистон Республикасининг “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги қонуни // Электрон манба: https://lex.uz/acts/1685726 (мурожаат вақти: 10.03.2024) (Law of the Republic of Uzbekistan “On the Prevention of Neglect and Delinquency among Minors” // Electronic source: https://lex.uz/acts/1685726 (access time: 10.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 2 июлидаги “Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-3827-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/uz/docs/3804821 (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-3827 dated July 2, 2018 “On measures to improve the system of social rehabilitation and adaptation, as well as prevention of domestic violence” // Electronic source: https://lex.uz/uz/docs/3804821); 2019 йил 29 майдаги “Ихтисослаштирилган ўқув-тарбия муассасалари фаолиятини тубдан такомиллаштириш тўғрисида”ги ПФ-4342-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/4357207 (Decree No. PF-4342 of May 29, 2019 "On the radical improvement of the activities of specialized educational institutions" // Electronic source: https://lex.uz/docs/4357207); 2020 йил 18 февралдаги “Жамиятда ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштириш, маҳалла институтини янада қўллаб-қувватлаш ҳамда оила ва хотин-қизлар билан ишлаш тизимини янги даражага олиб чиқиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5938-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/4740345 (Decree No. PF-5938 of February 18, 2020 "On measures to improve the socio-spiritual environment in society, further support the mahalla institution, and bring the system of working with families and women to a new level" // Electronic source: https://lex.uz/docs/4740345); 2021 йил 9 августдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатларини таъминлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6275-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/5570490 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Decree No. PF-6275 of August 9, 2021 "On measures to further improve the system for ensuring guarantees of children's rights" // Electronic source: https://lex.uz/docs/5570490 (access time: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 14 мартидаги “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-2833-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/docs/3141186 (Decision of the President of the Republic of Uzbekistan dated March 14, 2017 No. DP-2833 “On measures to further improve the system of crime prevention and combating crime” // Electronic source: https://lex.uz/docs/3141186); 2019 йил 11 февралдаги “Етим болалар ва ота-она қаромоғидан маҳрум бўлган болаларни ижтимоий ҳимоя қилишни кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4185-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/docs/4199119 (Decision No. DP-4185 of February 11, 2019 "On additional measures to strengthen social protection of orphans and children deprived of parental care" // Electronic source: https://lex.uz/docs/4199119); 2019 йил 22 апрелдаги “Бола ҳуқуқлари кафолат¬ларини янада кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4296-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/ru/docs/4302023 (Decision No. DP-4296 of April 22, 2019 "On additional measures to further strengthen guarantees of children's rights" // Electronic source: https://lex.uz/ru/docs/4302023); 2020 йил 29 майдаги “Бола ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4736-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/docs/4831107 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Decision No. DP-4736 of May 29, 2020 “On additional measures to improve the system of protection of children's rights" // Electronic source: https://lex.uz/docs/4831107 (access time: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикасининг янги таҳрирдаги Конституцияси // Электрон манба: https://lex.uz/docs/6445145 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (The new edition of the Constitution of the Republic of Uzbekistan // Electronic source: https://lex.uz/docs/6445145 (access time: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 25 январдаги “Республика ижро этувчи ҳокимият органлари фаолиятини самарали йўлга қўйишга доир биринчи навбатдаги ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-14-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/6369997 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-14 dated January 25, 2023 “On priority organizational measures to effectively organize the activities of the executive authorities of the Republic” // Electronic source: https://lex.uz/docs/6369997 (access time: 15.03.2024).

Ефимова О.А. Преступность несовершеннолетних на современном этапе развития российского общества / О.А. Ефимова. – Текст: непосредственный // Молодой ученый. – 2020. – № 49 (339). – С. 228-231 (Efimova O.A. Prestupnost nesovershennoletnix na sovremennom etape razvitiya rossiyskogo obshchestva / O.A. Efimova. – Text: neposredstvennyy // Molodoy uchenyy. – 2020. – No. 49 (339). – P. 228-231).

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси // Электрон манба: https://lex.uz/docs/111453 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Criminal Code of the Republic of Uzbekistan // Electronic source: https://lex.uz/docs/111453 (access time: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 9 августдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатларини таъминлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6275-сон фармони фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/5570490 (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-6275 dated August 9, 2021 “On measures to further improve the system of ensuring guarantees of children's rights” // Electronic source: https://lex.uz/docs/5570490); 2019 йил 22 апрелдаги “Бола ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4296-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/docs/4302023 Resolution No. DP-4296 of April 22, 2019 "On additional measures to further strengthen guarantees of children's rights" // Electronic source: https://lex.uz/docs/4302023; 2020 йил 29 майдаги «Бола ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-4736-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/ docs/4831107 (мурожаат вақти: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг: 2021 йил 26 мартдаги “Жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасида ички ишлар органлари фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6196-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/5344118 (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-6196 dated March 26, 2021 “On measures to raise the activities of internal affairs bodies to a qualitatively new level in the field of ensuring public security and combating crime” // Electronic source: https://lex.uz/docs/5344118); 2021 йил 29 ноябрдаги “Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги концепциясини тасдиқлаш ва уни амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-27-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/uz/docs/5749291 (мурожаат вақти: 15.03.2024) (Decree No. PF-27 of November 29, 2021 “On approval of the Concept of Public Safety of the Republic of Uzbekistan and measures for its implementation” // Electronic source: https://lex.uz/uz/docs/5749291 (access time: 15.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 28 сентябрдаги «Аҳолига ижтимоий хизматлар ва ёрдам кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-319-сон қарори // Электрон манба: https://lex.uz/docs/6624639 (мурожаат вақти: 04.04.2024) (Decision of the President of the Republic of Uzbekistan No. DP-319 dated September 28, 2023 “On measures to further improve the system of social services and assistance to the population” // Electronic source: https://lex.uz/docs/6624639 (access time: 04.04.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги “2022 – 2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/5841063 (мурожаат вақти: 25.03.2024) (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan dated January 28, 2022 No. PF-60 “On the Development Strategy of the New Uzbekistan for 2022-2026” // Electronic source: https://lex.uz/docs/5841063 (access time: 25.03.2024).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 11 сентябрдаги «Ўзбекистон – 2030» стратегияси тўғрисида”ги ПФ-158-сон фармони // Электрон манба: https://lex.uz/docs/6600413 (мурожаат вақти: 25.03.2024) (Decree of the President of the Republic of Uzbekistan dated September 11, 2023 No. PF-158 "On the Strategy "Uzbekistan - 2030" // Electronic source: https://lex.uz/docs/6600413 (access time: 25.03.2024).

Загрузки

Опубликован

2025-03-03