OTM PEDAGOG XODIMLARINING ISH OʻRNIDAGI FUNKSIONAL TAYYORGARLIGINI OPTIMALLASHTIRISHDA WFSIP PEDAGOGIK MODELINING NAZORATLI SINOV NATIJALARI
##article.subject##:
pedagog xodimlar, ish oʻrnida jismoniy faollik, WFSIP, o’tirb ishlash faoliyati, kasbiy-amaliy jismoniy tayyorgarlik, randomizatsiyalangan nazoratli sinov, funksional tayyorgarlik, raqamli texnologiyalar, Borg RPE, sogʻlomlashtirish##article.abstract##
Maqolada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarida uzoq muddatli o‘tirib ishlash oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan WorkFit Sitting Intervention Program (WFSIP) pedagogik modelining nazariy asoslari va samaradorligi yoritilgan. Tadqiqot CONSORT 2010 talablari asosida uch guruhli randomizatsiyalangan nazoratli sinov (N=120) shaklida o‘tkazildi. WFSIP dasturi dinamik oyoq mashqlari, yelka-qo‘l chidamliligi, qomatni mustahkamlash hamda nafas-cho‘zilish bloklarini o‘z ichiga oladi. Olti haftalik mashg‘ulotlar natijasida tajriba guruhida funksional ko‘rsatkichlar 38–45 % ga yaxshilandi (Cohen’s d=0,98–1,12), kardiovaskulyar va kognitiv-motor ko‘rsatkichlarda ham ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi. Natijalar WFSIP dasturining vaqt va resurs jihatidan samarali ekanligini tasdiqladi.
Библиографические ссылки
Oʻzbekiston Respublikasining 24.03.2026 yildagi O‘RQ-1123-son “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-8093787
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6099-son “Sogʻlom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-5077667
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son “Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi toʻgʻrisidagi Farmoni. https://lex.uz/ru/docs/-6600413
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʻlim, fan va innovatsiyalar vazirligi. Statistik toʻplam. - Toshkent, 2024.
Etnier J.L., Nowell P.M., Landers D.M., Sibley B.A. A meta-regression to examine the relationship between aerobic fitness and cognitive performance // Brain Research Reviews. - 2006. - Vol. 52, №1. - P. 119-130.
Pedersen B.K., Saltin B. Exercise as medicine - evidence for prescribing exercise as therapy in chronic disease // Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. - 2015. - Vol. 25, Suppl. 3. - P. 1-72.
Sjøgaard G., Christensen J.R., Justesen J.B., et al. Exercise is more than medicine: The working age population’s well-being and productivity // Journal of Sport and Health Science. - 2016. - Vol. 5, №2. - P. 159-165.
Shrestha N., Kukkonen-Harjula K.T., Verbeek J.H., Ijaz S., Hermans V., Pedisic Z. Workplace interventions for reducing sitting at work // Cochrane Database of Systematic Reviews. - 2018. - Issue 12. - CD010912.
World Health Organization. WHA60.26 Workers’ health: global plan of action. - Geneva: WHO, 2007.
World Health Organization. Global Action Plan on Physical Activity 2018 -2030: more active people for a healthier world. - Geneva: WHO, 2018.
Edwardson C.L., Biddle S.J.H., Clemes S.A., et al. Effectiveness of an intervention for reducing sitting time and improving health in office workers: three arm cluster randomised controlled trial (SMART Work & Life) // BMJ. - 2022. - Vol. 378. - e069288.
