ЖОН СТЕЙНБЕК ВА УЛУҒБЕК ҲАМДАМ НАСРИДА ЗАМОН-МАКОН МОДЕЛИ ВА ШАХС РУҲИЯТИНИНГ КЕНГҚАМРОВЛИ БАДИИЙ ТАЛҚИНИ

##article.abstract##

Мазкур мақолада Жон Стейнбек ва Улуғбек Ҳамдам насрида хронотоп — замон ва макон бирлиги — инсон психологиясини бадиий ифодалашда қандай вазифа бажариши қиёсий-типологик асосда таҳлил қилинади. Тадқиқот материали сифатида Ж. Стейнбекнинг The Grapes of Wrath, Of Mice and Men ҳамда У. Ҳамдамнинг “Мувозанат”, “Исён ва итоат” асарлари танланди. Мақолада хронотоп оддий воқеа фони эмас, балки қаҳрамон ички кечинмаларини ташқи ижтимоий, географик ва маънавий муҳит орқали кенгайтириб кўрсатувчи поэтик механизм сифатида баҳоланади. Стейнбек насрида йўл, ферма, лагер, уйсизлик ва кўчиш хронотоплари инсон руҳиятидаги қўрқув, умид, изтироб ва жамоавий чидамни очса, Ҳамдам асарларида уй, шаҳар, хотира, маънавий чегара ва ички сафар хронотоплари шахснинг ўзини англаш жараёнини намоён қилади. Тадқиқот натижасида ҳар икки адибда инсон психологияси фақат ички монолог ёки портрет орқали эмас, балки замон-макон тизимидаги ҳаракат, чекланиш ва танловлар орқали ҳам ифодаланиши асосланади.