XORAZM VILOYATIDA IQLIM O‘ZGARISHI VA INSTITUTSIONAL OMILLARNING MINTAQAVIY BARQAROR EKOLOGIK-IQTISODIY O‘SISHGA TA’SIRI

##article.authors##

  • Djumaniyazov Farruxbek Abdulla o‘gli

##article.subject##:

iqlim o‘zgarishi, institutsional sifat, iqlim zaifligi, barqaror iqtisodiy o‘sish, Xorazm viloyati, boshqaruv, moslashuv siyosati, issiqxona gazlari, decoupling, yashil iqtisodiyot.

##article.abstract##

Ushbu maqolada Xorazm viloyatida iqlim o‘zgarishi va institutsional sifatning mintaqaviy barqaror iqtisodiy o‘sishga ta’siri empirik ma’lumotlar asosida o‘rganilgan. Tadqiqot 2010–2023-yillar statistikasiga asoslanib, iqlim zaifligi indeksi (C_t) va institutsional sifat ko‘rsatkichi (I_t) miqdoriy baholashda qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘rtacha haroratning 1,3°C ga oshishi va qurg’oqchilik chastotasining uch baravarga ko‘payishi viloyat qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini yiliga 7–9 foizga pasaytirmoqda. Institutsional fragmentatsiya esa suv boshqaruvi samaradorligini 20–25 foizga pasaytirmoqda. Iqlim moslashuvi investitsiyalari va boshqaruv islohotlari orqali viloyat iqtisodiy o‘sish sur’atini 1,5–2 protsent punktga oshirish mumkinligi asoslangan.

Библиографические ссылки

Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2012). Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty. New York: Crown.

Burke, M., Hsiang, S. M., & Miguel, E. (2015). Global non-linear effect of temperature on economic production. Nature, 527, 235–239.

FAO (2022). Heat-Tolerant Crop Varieties for Food Security under Climate Change. Rome: FAO.

IPCC (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. AR6 Working Group II. Geneva: IPCC.

IRENA (2023). Renewable Power Generation Costs in 2022. Abu Dhabi: International Renewable Energy Agency.

North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.

Nordhaus, W. D. (2018). Projections and Uncertainties about Climate Change in an Era of Minimal Climate Policies. American Economic Journal, 10(3), 333–360.

O‘zbekiston Respublikasi (2024). Biennial Transparency Report (BTR) 1990–2022. Tashkent: Ekologiya vazirligi.

O‘zbekiston Respublikasi (2022). Iqlim o‘zgarishiga moslashish bo‘yicha Milliy Reja (NAP). Toshkent.

Pomfret, R. (2019). The Central Asian Economies in the Twenty-First Century. Princeton: Princeton University Press.

Tojiboyeva, G. (2020). Xorazm viloyatida barqaror rivojlanishni ta’minlashda ekologik omillarning roli. Dissertatsiya. Toshkent: TDIU.

World Bank (2023). Uzbekistan: Country Environmental Analysis. Washington DC: World Bank Group.

World Bank (2022). Governance Indicators - Uzbekistan Country Data 2010–2022. Washington DC: World Bank.

Xasanov, U. (2022). Mintaqaviy iqtisodiyotda suv resurslarini boshqarishning moliyaviy mexanizmlari. Moliya va bank ishi, 2, 71–84.

Загрузки

##submissions.published##

2026-05-27

##issue.issue##

##section.section##

Articles