BUXORODA GIDLIK XIZMATINI RIVOJLANTIRISHDA TARIXIY RISOLALAR VA MATBUOT MATERIALLARINING MANBAVIY AHAMIYATI
##article.subject##:
betakror me’moriy obida, gidlik xizmati, amaliyotchi gidlar, “birinchi muharrir”, soyali chiziqlar, “inqilob davri”, yagona qo‘lyozma nusxa, restavratsiya jarayoni##article.abstract##
Mazkur maqolada Buxorodagi gidlik va turizm sohalarini rivojlantirish, Buxoro tarixini sayyohlarga talqin etishda muhim o‘rin tutgan tarixiy risolalar va matbuot materiallarining manbaviy ahamiyati bayon qilinadi. Shunindek, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi yillarida (1920-1924 yillar) matbuot jonkuyarlaridan biri bo‘lgan, “birinchi muharrir” nomi bilan tarixga muhrlangan Mahmud Said Ahroriyning “Ismoil Somoniyning sag‘anasi (X asr yodgorligi)” nomli salmoqli maqolasi va Sayyid Muxammad Nosirning “Buxoro arki haqida tadqiqot” asarining amaliyotchi gidlar uchun manbaviy roli xususida mulohazalar bildiriladi.
Библиографические ссылки
Hayitov va b. Buxoro va buxoriylarning jahoniy shuhrati. Monografiya. –Toshkent. “Navro‘z” nashriyoti, 2020. -B.86.
Mahmud Said Ahroriy -1895 yilda Arabistonda tug‘ilgan. 1920 yilning kuzida Buxoroga keladi va Yosh buxoroliklar partiyasiga a’zo bo‘lib kiradi. Shu vaqtdan boshlab, BXSRning yagona matbuot organi “Buxoro axbori” gazetasida muharrir vazifasida xizmat qiladi. 1921 yil iyunidan BXSRning Ozarbayjondagi konsuli bo‘lib ishladi. Buxoroga qaytgach, 1923-1924 yillar davomida “Ozod Buxoro” gazetasida muharrir o‘rinbosari va davlat nashriyoti rahbari lavozimlarida faoliyat yuritdi. 1925 yildan Said Ahroriy Samarqandda moliya-iqtisod texnikumida o‘qituvchilik qilgan. 1930 yil 12 noyabrda aynan shu yerda hibsga olingan. 1931 yil 23 mayda Moskva shahrida RSFSR jinoyat majmuasining 58-moddasi 4-bandi bilan otuvga hukm etilgan. O‘limidan so‘ng oqlangan.
Said Ahroriy. Ismoil Somoniyning sag‘anasi (X asr yodgorligi) // “Ozod Buxoro”. 146-son. 1924 yil 27 sentabr.
O‘zbekiston tarixi (1917 – 1991 yillar). Ikkita kitob. Birinchi kitob. 1917 – 1939 yillar. Mas’ul muxarrir: Q.K. Rajabov. – Toshkent: “O’zbekiston”, 2019. – B.163-164.
Hayitov Sh.A., Badriddinov S., Raxmonov K.J. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi: iqtisodiyoti, ijtimoiy siyosat, madaniy hayot. – Buxoro: “Buxoro” nashriyoti, 2005. – B.83.
Sayyid Muhammad Nosir ibn Muzaffarning shaxsiyati, nasl-nasabi va ijodiy faoliyati haqida M.S. Andreev va O.D. Chexovich o‘zlarining arkka bag‘ishlangan maxsus tadqiqotlarida ba’zi ma’lumotlarni bayon qiladilar. Ularga ko‘ra Nosir ibn Muzaffar amirlik davrida doimiy ravishda arkdan tashqari chiqmay hayot kechirgan va bu yerda uning hovlisi hamda shaxsiy kutubxonasi bo‘lgan. Muallifning Arabxon ismli o‘g‘li Amir Olimxonning qiziga uylangan, lekin u ham otasi singari arkdan tashqari chiqish huquqiga ega bo‘lmagan. Nosiriddin to‘raning laqabi “To‘rayi jilov” bo‘lib, bu uning amirga yaqinligidan dalolat beradi.
Sayyid Muhammad Nosir ibn Muzaffarning “Buxoro arki haqida tadqiqot” (“Taxkikoti arki Buxoro”). -Toshkent: “Tafakkur” nashriyoti, 2009. 153 bet.
