ТУРКИСТОНДА БИРИНЧИ РУС-ТУЗЕМ МАКТАБИ: МАЪМУРИЙ ЭҲТИЁЖ ЁКИ МАДАНИЙ ЯҚИНЛАШУВ ЗАРУРИЯТИ?

##article.authors##

  • Тўлқин Олимжонович Ахмедов

##article.subject##:

Туркистон ўлкаси, Россия, Самарқанд, маҳаллий болалар, рус-тузем, мактаб, рус маъмурияти, таржимон, Зарафшон музофоти, халқ таълими, ўлка, маҳаллий аҳоли.

##article.abstract##

Мазкур мақолада Туркистон ўлкаси тарихидаги маҳаллий болалар учун биринчи рус-тузем мактаби 1870 йил 14 январда Самарқандда очилганлиги, расмий ёзишмаларда қайд этилмаган бўлса-да, рус маъмурияти учун таржимонлар тайёрлаш эҳтиёжи мазкур мактабнинг ташкил этилишини келтириб чиқарган асосий сабаблардан бири бўлганлиги, мактабнинг ташкил этилиши А.К. Абрамовнинг шахсий ташаббуси бўлиб, Самарқандда мазкур мактабнинг ташкил этилиши Зарафшон музофотида халқ таълими масалаларида ҳам УмумТуркистон қоидалари четлаб ўтилганлиги, мактаб ўлканинг бошқа ерларида ташкил этилган рус-тузем мактаблари учун намуна бўлиб хизмат қилганлиги асосланган. Шунингдек, Самарқандда ташкил этилган биринчи рус-тузем мактаби билан боғлиқ иш юритиш ҳужжатларининг ўрганилиши, музофотда ўрнатилган рус маъмуриятининг асосий вазифаси бу ерни фақат ҳарбий жиҳатдан бўйсундириш эмас, балки маҳаллий аҳолини аҳлоқий ва маданий жиҳатдан Россия ҳокимиятига яқинлаштириш ҳам бўлганлиги кўрсатилган.

Библиографические ссылки

Ўз МА 1-жамғарма, 11-рўйхат, 3-иш (OzRNA Fund 1, List 11, case 3)

Ўз МА 5-жамғарма, 1-рўйхат, 18-иш (OzRNA Fund 5, List 1, case 18)

Ўз МА 5-жамғарма, 1-рўйхат, 38-иш (OzRNA Fund 5, list 1, case 38)

Ўз МА 5-жамғарма, 1-рўйхат, 111-иш (OzRNA Fund 5, List 1, case 111)

Вамбери Г. История Бухары или Трансоксании. С древнейших времен до настоящего. Том первый. СПб., 1873. - 566 с. (Vamberi G. History of Bukhara or Transoxania. From ancient times to the present. Volume one. SPb., 1873. - 566 p.)

Остроумов Н.П. Константин Петрович фон Кауфман – устроитель Туркестанского края. – Ташкент: Типо-лит. Ф. и Г.бр.Каминских, 1899. - 286 с. (Ostroumov N.P. Konstantin Petrovich von Kaufman - the organizer of the Turkestan region. - Tashkent: Tipo-lit. F. and G. br. Kaminsky, 1899. - 286 p.)

История народов Узбекистана. Т.2. Под.ред. акад.С.В. Бахрушина и др. Изд-во АН УзССР, Ташкент,1947. - 514 с. (History of the peoples of Uzbekistan. T.2. Ed. Academician S.V. Bakhrushin and others. Publishing House of the Academy of Sciences of the Uzbek SSR, Tashkent, 1947. - 514 p.)

История Узбекской ССР. / Под ред. М.Г. Вахабова, В.Я. Непомнина, Т.Н. Кары-Ниязова. – Ташкент: Изд-во Акад. наук УзССР, 1956. – Т. 1. – Кн.2. - 504 с. (History of the Uzbek SSR. / Ed. M.G. Vakhabova, V.Ya. Nepomnina, T.N. Kary-Niyazov. - Tashkent: Acad. Sciences of the Uzbek SSR, 1956. - T. 1. - Book 2. - 504 p.)

История Узбекской ССР. / Гл. ред. Р.Х. Аминова. – Ташкент: Фан, 1968. – Т. 2. - 662 с. (History of the Uzbek SSR. / Ch. ed. R.H. Aminova. - Tashkent: Fan, 1968. - T. 2. - 662 p.)

История Самарканда. В двух томах. Т.1. С древнейших времен до великой октябрьской Социалистической революции. Отв.ред. И.М. Муминов. Изд-во “Фан”. Ташкент,1969. - 484 с.(History of Samarkand. In two volumes. T.1. From ancient times to the great October Socialist Revolution. Responsible ed. THEM. Muminov. Publishing house "Fan". Tashkent, 1969. - 484 p).

Саидқулов Т.С. Самарканд во второй половине XIX – начале ХХ веков. – Самарканд, 1970. - 254 с. (Saidkulov T.S. Samarkand in the second half of the 19th - early 20th centuries. - Samarkand, 1970. - 254 p.)

Самарқанд тарихи. 2 томлик. Масъул муҳаррир И.М. Мўминов. Таҳрир ҳайъати В.А.Абдуллаев ва бошқ. 1-том. Қадим даврлардан то улуғ октябрь социалистик революциясигача. – Тошкент: Фан, 1971. – 484 б.( History of Samarkand. 2 roofs. Responsible editor I.M. Mominov. Editorial board V.A. Abdullaev and others. Roof 1. From ancient times to the Great October Socialist Revolution. - Tashkent: Science, 1971. - 484 p.)

Кастельская, З.Д. Из истории туркестанского края / З.Д. Кастельская. – М.: Наука, 1980. - 123 с.(Kastelskaya, Z.D. From the history of the Turkestan region / Z.D. Kastelskaya. - M.: Nauka, 1980. - 123 p.)

Ғаффоров Ш.С. Мустамлака даврида Туркистонда таълим тизими. – Самарқанд, 2001. 48-бет (Ghafarov Sh.S. Educational system in Turkestan during the colonial period. – Samarkand, 2001. Page 48)

Morrison A.S. Russian rule in Samarkand, 1868-1910: A Comparison with British India (Oxford and New York: Oxford University Press, 2008. – 364 р.

Центральная Азия в составе Российской империи / [С.Н. Абашин, Д.Ю. Арапов, Н.Е. Бекмаханова]. – М.: Новое литературное обозрение, 2008. - 451 с. (Central Asia within the Russian Empire / [S.N. Abashin, D.Yu. Arapov, N.E. Bekmakhanov]. - M .: New Literary Review, 2008. - 451 p.)

Шамсутдинов Р. ва бошқ. Ватан тарихи (XVI-XXаср бошлари); К.2.: – Тошкент: «Шарқ», 2010. - 368 б. (Shamsutdinov R. and others. History of the Motherland (early 16th-20th centuries); K.2.: - Tashkent: "Sharq", 2010. - 368 p.)

Тиллабоев С., Замонов А. История Узбекистана (Вторая половина XIX – начало XX вв.): Учебник для 9 класса общеобразавательных школ.. ¬–Ташкент: ИПАК “Sharq”, 2010. - 160 с. (Tillaboev S., Zamonov A. History of Uzbekistan (second half of the 19th - early 20th centuries): A textbook for the 9th grade of secondary schools.)

Ўзбекистон тарихи. Туркистон чоризм мустамлакачилиги даврида (1-китоб). Тошкент, 2011. - 364 б. (History of Uzbekistan. Turkestan in the era of Tsarist colonialism (Book 1). Tashkent, 2011. - 364 p.)

Tillaboyev S., Zamonov A. O’zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchi yarmi - XX asr boshlari): 9-sinf uchun darslik / Mas’ul muharrir: D.A. Alimova. – Toshkent: «Sharq», 2014. - 160 б. (Tillaboyev S., Zamonov A. History of Uzbekistan (second half of the 19th century - beginning of the 20th century): textbook for the 9th grade / Responsible editor: D.A. Alimova. - Tashkent: "Sharq", 2014. - 160 p.)

Ирисқулов О. Ж. XIX аср иккинчи ярми – XX аср бошларида Самарқанд шаҳрида ижтимоий-иқтисодий ва маданий жараёнлар. Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори дисс. автореферати. Самарқанд. 2019. 18-бет (Iriskulov O. J. Socio-economic and cultural processes in the city of Samarkand in the second half of the 19th century - the beginning of the 20th century. Doctor of Philosophy in History Diss. abstract. Samarkand. 2019. Page 18)

Загрузки

##submissions.published##

2023-01-06

##issue.issue##

##section.section##

Статьи