БУХОРО АМИРЛИГИ ВА ҚЎҚОН ХОНЛИГИНИНГ ЖИЗЗАХ, ЎРАТЕПА ВА ХЎЖАНД УЧУН КУРАШЛАРИ ТАРИХИ БЎЙИЧА МУЛОҲАЗАЛАР
##article.subject##:
Бухоро амирлиги, Қўқон хонлиги, Жиззах, Ўратепа, Хўжанд, Тошкент, Фарғона водийси, ҳудудий рақобат, сиёсий кураш, ҳарбий тўқнашув, қирғиз-қипчоқлар, Россия империяси##article.abstract##
Мақолада XVIII–XIX асрларда Бухоро амирлиги ва Қўқон хонлиги ўртасида стратегик аҳамиятга эга бўлган Жиззах, Ўратепа ва Хўжанд шаҳарлари ҳамда уларга туташ ҳудудлар учун олиб борилган сиёсий ва ҳарбий курашлар тарихи таҳлил қилинади. Мазкур шаҳарларнинг икки давлат ўртасидаги рақобат марказларига айланишида уларнинг географик жойлашуви, муҳим савдо йўллари устидан назорат, иқтисодий имкониятлари ва ҳарбий-стратегик аҳамияти асосий омил бўлган. Тадқиқотда Қўқон хонлигининг XVIII асрда ҳудудий жиҳатдан кенгайиши, Хўжанд ва Ўратепанинг эгалланиши, XIX аср бошларида Жиззах ва Ўратепа учун Бухоро ҳамда Қўқон ўртасидаги тўқнашувлар, шунингдек, Тошкент ва Хўжанднинг минтақавий сиёсий жараёнлардаги ўрни ёритилган. XIX асрнинг иккинчи ярмида Қўқон хонлигидаги ички сиёсий беқарорлик, қирғиз-қипчоқ гуруҳларининг сиёсий жараёнлардаги иштироки ва Бухоро амирлигининг Фарғона водийсида ўз таъсирини кучайтиришга интилиши таҳлил этилган. Шу билан бирга, икки давлат ўртасидаги ички зиддиятлар Россия империясининг Марказий Осиёга ҳарбий-сиёсий жиҳатдан кириб келиш жараёнига қандай таъсир кўрсатгани очиб берилади. Муаллиф мазкур рақобатнинг оқибатлари нафақат давлатлар ўртасидаги сиёсий муносабатларда, балки шаҳарлар аҳолисининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётида ҳам намоён бўлганини асослайди.
Библиографические ссылки
Бобобеков Ҳ.Н. Қўқон хонлиги тарихи. – Тошкент: Фан, 1996. – Б. 28–35.
Ўзбекистон тарихи (XVI–XIX асрнинг биринчи ярми). III жилд. – Тошкент: Фан, 2012. – Б. 142–150.
Набиев Р.Н. Из истории Кокандского ханства... – Ташкент, 1973. – С. 45–52.
Бейсембиев Т.К. «Тарих-и Шахрухи» как исторический источник. – Алма-Ата: Наука, 1987. – С. 84–92.
Зиёев Ҳ. Тўқнашувлар ва жанглар: Қўқон хонлигининг Россия томонидан эгалланиши. – Тошкент: Шарқ, 2001. – Б. 34–40.
Ўзбекистон тарихи. XVI–XIX асрнинг биринчи ярми. III жилд. – Тошкент: Фан, 2012. – Б. 142–150.
Ҳакимхон Тўра. Мунтахаб ат-таворих. – Тошкент: Фан, 2010. – Б. 198–205.
Набиев Р.Н. Из истории Кокандского ханства... – Ташкент, 1973. – С. 45–52.
Бобобеков Ҳ.Н. Қўқон хонлиги тарихи. – Тошкент: Фан, 1996. – Б. 28–35.
Аваз Муҳаммад Аттор Хуқандий. Тарихи жаҳоннамойи. – Тошкент: Шарқ, 1992. – Б. 142–148.
Ҳакимхон Тўра. Мунтахаб ат-таворих. – Тошкент: Фан, 2010. – Б. 198–205.
Халфин Н.А. Присоединение Средней Азии к России (60–90-е годы XIX в.). – М.: Наука, 1965. – С. 178–185.
Петровский Н.Ф. Моя поездка в Кокандское ханство в 1873 году // Известия ИРГО. – СПб., 1874. – Т. 10. – С. 121–130.
Мулло Олим Маҳдум Ҳожи. Тарихи Туркистон. – Тошкент: Жаннатмакон, 2008. – Б. 115–118.
Аваз Муҳаммад Аттор Хуқандий. Тарихи жаҳоннамойи. Қўлёзма. ЎзР ФА Шарқшунослик институти фонди, инв. № 9455. – Б. 210–215.
Халфин Н.А. Присоединение Средней Азии к России... – М.: Наука, 1965. – С. 178–185.
Набиев Р.Н. Из истории Кокандского ханства... – Ташкент, 1973. – С. 45–52.
Ўзбекистон тарихи. XVI–XIX асрнинг биринчи ярми. III жилд. – Тошкент: Фан, 2012. – Б. 142–150
