YANGI OʻZBEKISTON STRATEGIYASI: FUTBOL INFRATUZILMASINI MODERNIZATSIYALASHDA HUQUQIY ISLOHOTLARNING OʻRNI
##article.subject##:
infratuzilma modernizatsiyasi, davlat-xususiy sheriklik, seleksiya tizimi, xotin-qizlar futboli, professional klublar, trenerlar litsenziyasi, futbol akademiyalari, VAR texnologiyasi##article.abstract##
Maqolada Oʻzbekiston futbolini rivojlantirish boʻyicha 2017–2026-yillarda qabul qilingan huquqiy va institutsional islohotlar tahlil qilinadi. Ushbu islohotlar mamlakat sport sanoatini modernizatsiyalash, xususiy investitsiyalarni jalb etish va professional menejmentni mustahkamlashga qaratilgan strategik qadamlarni oʻz ichiga oladi. Prezident va Vazirlar Mahkamasi qarorlari orqali futbol infratuzilmasini modernizatsiyalash, quyi boʻgʻinlardan milliy terma jamoalargacha uzluksiz seleksiya tizimini yaratish, xotin-qizlar va yoshlar futbolini rivojlantirish, shuningdek, klublarni bozor iqtisodiyoti tamoyillari asosida xususiylashtirish boʻyicha tizimli mexanizmlar joriy etildi. Raqamlashtirish, trenerlarni litsenziyalash, mahalliy futbol yetakchilari faoliyatini qoʻllab-quvvatlash va xalqaro standartlarga mos infratuzilma yaratish orqali Oʻzbekiston futbolining shaffof, samarali va global raqobatbardosh tizimi shakllantirildi. Mazkur islohotlar ommaviy futbolni rivojlantirish, iqtidorli sport zaxirasini yaratish va sohani iqtisodiy jihatdan barqarorlashtirishning huquqiy asoslarini ta’minladi.
Библиографические ссылки
I. Normativ-huquqiy hujjatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 21-avgustdagi PQ–3227-son Qarori “Paxtakor” futbol klubining moddiy-texnika bazasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 21.08.2017. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3317371
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-martdagi PF–5368-son Farmoni “Jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.03.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3815674
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 16-martdagi PQ–3610-son Qarori “Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3589863
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 26-avgustdagi 688-son Qarori “Fuqarolar yigʻinlarida sportning futbol turini yanada rivojlantirish hamda fuqarolar yigʻinlari raislarining yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini moddiy ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 26.08.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3865429
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-dekabrdagi PF–5887-son Farmoni “Oʻzbekistonda futbolni rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 04.12.2019. URL: https://lex.uz/uz/docs/-4631208
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi PF–6099-son Farmoni “Sogʻlom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2020. URL: https://lex.uz/docs/-5077667
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-maydagi 311-son Qarori “Hududiy futbol assotsiatsiyalari faoliyatini yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 22.05.2020. URL: https://lex.uz/uz/docs/-4823444
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 30-apreldagi 261-son Qarori “Futbol klublari faoliyatining samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021. URL: https://lex.uz/uz/docs/-5410817
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 6-apreldagi 159-son Qarori “Jizzax viloyatida futbolni yanada rivojlantirish va ommalashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2022. URL: https://lex.uz/uz/docs/-5941977
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 6-yanvardagi 4-son Qarori “‘Surxon’ professional futbol klubi” MChJ ustav fondidagi davlat ulushini “FC-Surhan” MChJga sotish toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.01.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6343110
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 7-apreldagi PQ–115-son Qarori “Ommaviy va professional futbolni har tomonlama rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 07.04.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6426271
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 3-noyabrdagi PQ–355-son Qarori “Futbol-taʼlim muassasalari tarmogʻini kengaytirish hamda xalqaro standartlarga mos keladigan futbol infratuzilmasini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 03.11.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6652964
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 20-martdagi PQ–136-son Qarori “Mahallalarda futbol infratuzilmasini rivojlantirish va tarmogʻini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 20.03.2024. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6845465
II. Monografiyalar, risolalar va ilmiy maqolalar
Abdumalikov R., Eshnazarov J.E. Oʻzbekiston sportining milliy anʼanalaridan zamonaviy shakllariga oʻtish: tarixiy kontekst // Ilmiy tadqiqotlar jurnali (Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti materiallari). – Toshkent, 2023.
Ilyosboyev S.B. Oʻzbekistonda futbol sohasining rivojlanishi // Nauka i innovatsiya (Science and Innovation). – 2025. – 3(13). – B. 16–20. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15321448
Nazirov B.S. Mustaqillik yillarida oʻzbek futboli yutuqlari: tahlil va natijalar // Tadbirkorlik va pedagogika ilmiy-uslubiy jurnali. – 2024. – №6. – ISSN 2181-2659.
Nazirov B.S. Oʻzbekistonda ommaviy sport oʻyinlari tarixi (sportning futbol turi misolida): Monografiya. – Toshkent: Bekshox print servis, 2025. – 151 b.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni (2023-yil 3-noyabr) va uning amaliyotdagi ijtimoiy-siyosiy taʼsiri: Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti ilmiy hisoboti. – Toshkent, 2025.
Qosimov R.A., Axmatov M.S. Mustaqillik davrida Oʻzbekiston sport siyosati: futbol misolida // Oʻzbekiston tarixi (Oʻzbekiston Milliy universiteti nashri). – 2022. – №3. – B. 78–92.
Sharipov F., Ilyosboyev S. Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasining 2026-yilgi FIFA Jahon chempionatiga chiqishi: ijtimoiy-madaniy tahlil // Nauka i innovatsiya. – 2025. – Maxsus son.
Toʻlaganov A.A. Oʻzbekiston futbol federatsiyasining xalqaro integratsiyasi (1992–2025-yillar) // Tadqiqotlar jahon ilmiy-metodik jurnali. – 2024. – 39-son, 5-toʻplam.
Toʻlaganov A.A., Kazoqov R.T. Futbol konfederatsiyalari tarixi: Uslubiy qoʻllanma. – Chirchiq: Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti nashriyoti, 2019. – 120 b.
Abdikadirova N.S., Nurillaeva D.S., Azamova M.G. et al. Football in Uzbekistan: Law, Leisure and Sociology // Psychology and Education Journal. – 2021. – Vol. 58, No. 1. – P. 1995–2002. – ISSN 0033-3077.
