СТРАТЕГИЯ НОВОГО УЗБЕКИСТАНА: РОЛЬ ЮРИДИЧЕСКИХ РЕФОРМ В МОДЕРНИЗАЦИИ ФУТБОЛЬНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ
Ключевые слова:
модернизация инфраструктуры, государственно-частное партнерство, система селекции, женский футбол, профессиональные клубы, лицензирование тренеров, футбольные академии, технология VARАннотация
В статье анализируются юридические и институциональные реформы, принятые в Узбекистане в период с 2017 по 2026 годы для развития футбола. Эти реформы включают стратегические меры, направленные на модернизацию спортивной отрасли страны, привлечение частных инвестиций и укрепление профессионального управления. С помощью указов Президента и постановлений Кабинета Министров были внедрены механизмы модернизации футбольной инфраструктуры, создания непрерывной системы селекции от массового футбола до национальных сборных, развития женского и молодежного футбола, а также приватизации клубов на основе принципов рыночной экономики. Цифровизация, лицензирование тренеров, поддержка местных футбольных лидеров и создание инфраструктуры, соответствующей международным стандартам, способствовали формированию прозрачной, эффективной и конкурентоспособной футбольной системы в Узбекистане. Эти реформы также обеспечили юридическую основу для развития массового футбола, формирования спортивного резерва и обеспечения экономической устойчивости отрасли.
Библиографические ссылки
I. Normativ-huquqiy hujjatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 21-avgustdagi PQ–3227-son Qarori “Paxtakor” futbol klubining moddiy-texnika bazasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 21.08.2017. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3317371
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-martdagi PF–5368-son Farmoni “Jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.03.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3815674
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 16-martdagi PQ–3610-son Qarori “Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3589863
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 26-avgustdagi 688-son Qarori “Fuqarolar yigʻinlarida sportning futbol turini yanada rivojlantirish hamda fuqarolar yigʻinlari raislarining yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini moddiy ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 26.08.2018. URL: https://lex.uz/uz/docs/-3865429
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-dekabrdagi PF–5887-son Farmoni “Oʻzbekistonda futbolni rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 04.12.2019. URL: https://lex.uz/uz/docs/-4631208
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi PF–6099-son Farmoni “Sogʻlom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2020. URL: https://lex.uz/docs/-5077667
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-maydagi 311-son Qarori “Hududiy futbol assotsiatsiyalari faoliyatini yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 22.05.2020. URL: https://lex.uz/uz/docs/-4823444
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 30-apreldagi 261-son Qarori “Futbol klublari faoliyatining samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021. URL: https://lex.uz/uz/docs/-5410817
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 6-apreldagi 159-son Qarori “Jizzax viloyatida futbolni yanada rivojlantirish va ommalashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2022. URL: https://lex.uz/uz/docs/-5941977
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 6-yanvardagi 4-son Qarori “‘Surxon’ professional futbol klubi” MChJ ustav fondidagi davlat ulushini “FC-Surhan” MChJga sotish toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.01.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6343110
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 7-apreldagi PQ–115-son Qarori “Ommaviy va professional futbolni har tomonlama rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 07.04.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6426271
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 3-noyabrdagi PQ–355-son Qarori “Futbol-taʼlim muassasalari tarmogʻini kengaytirish hamda xalqaro standartlarga mos keladigan futbol infratuzilmasini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 03.11.2023. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6652964
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 20-martdagi PQ–136-son Qarori “Mahallalarda futbol infratuzilmasini rivojlantirish va tarmogʻini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 20.03.2024. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6845465
II. Monografiyalar, risolalar va ilmiy maqolalar
Abdumalikov R., Eshnazarov J.E. Oʻzbekiston sportining milliy anʼanalaridan zamonaviy shakllariga oʻtish: tarixiy kontekst // Ilmiy tadqiqotlar jurnali (Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti materiallari). – Toshkent, 2023.
Ilyosboyev S.B. Oʻzbekistonda futbol sohasining rivojlanishi // Nauka i innovatsiya (Science and Innovation). – 2025. – 3(13). – B. 16–20. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15321448
Nazirov B.S. Mustaqillik yillarida oʻzbek futboli yutuqlari: tahlil va natijalar // Tadbirkorlik va pedagogika ilmiy-uslubiy jurnali. – 2024. – №6. – ISSN 2181-2659.
Nazirov B.S. Oʻzbekistonda ommaviy sport oʻyinlari tarixi (sportning futbol turi misolida): Monografiya. – Toshkent: Bekshox print servis, 2025. – 151 b.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni (2023-yil 3-noyabr) va uning amaliyotdagi ijtimoiy-siyosiy taʼsiri: Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti ilmiy hisoboti. – Toshkent, 2025.
Qosimov R.A., Axmatov M.S. Mustaqillik davrida Oʻzbekiston sport siyosati: futbol misolida // Oʻzbekiston tarixi (Oʻzbekiston Milliy universiteti nashri). – 2022. – №3. – B. 78–92.
Sharipov F., Ilyosboyev S. Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasining 2026-yilgi FIFA Jahon chempionatiga chiqishi: ijtimoiy-madaniy tahlil // Nauka i innovatsiya. – 2025. – Maxsus son.
Toʻlaganov A.A. Oʻzbekiston futbol federatsiyasining xalqaro integratsiyasi (1992–2025-yillar) // Tadqiqotlar jahon ilmiy-metodik jurnali. – 2024. – 39-son, 5-toʻplam.
Toʻlaganov A.A., Kazoqov R.T. Futbol konfederatsiyalari tarixi: Uslubiy qoʻllanma. – Chirchiq: Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti nashriyoti, 2019. – 120 b.
Abdikadirova N.S., Nurillaeva D.S., Azamova M.G. et al. Football in Uzbekistan: Law, Leisure and Sociology // Psychology and Education Journal. – 2021. – Vol. 58, No. 1. – P. 1995–2002. – ISSN 0033-3077.
