ХХ АСР БОШЛАРИДА СУРХОН ВОҲАСИДА СУҒОРИШ ТИЗИМИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ

##article.authors##

  • Сайпулла Нарзуллаевич Турсунов

##article.subject##:

ирригация, кориз, Мирзо Салимбек, Ананьев, Кастальский, «Шеробод» акционерлик жамияти, пахтачилик

##article.abstract##

Сурхон-Шеробод воҳаси пахтачиликни ривожлантириш учун қулай ҳудуд ҳисобланади. Аммо сув чиқариш қийин бўлганлиги боис  пахтачилик асосан Сурхон дарёсининг юқори ҳавзаси ҳамда воҳанинг тоғли ҳудудларидагина ривожланган. XIX аср охири ва XX аср бошларида воҳанинг сув манбаларини ўрганган рус муҳандислари замонавий техникадан фойдаланган ҳолда Сурхон дарёсидан сув чиқариб, пахтачиликни ривожлантириш мумкинлигини асослаб беришган. Ушбу мақолада архив материаллари ва илмий адабиётлар асосида Бухоро амирлиги ва чор Россиясининг Сурхон-Шеробод воҳасида пахтачилик ва суғориш тизимини ривожлантириш учун амалга оширган ишлари ёритилади.

Библиографические ссылки

Мирза Салимбек. Тарихи Салими (источник по истории Бухарского эмирата). – Ташкент: Akademiya, 2009. (Mirza Salimbek. Tarihi Salimi (source on the history of the Bukhara Emirate). – Tashkent: «Akademiya». 2009.)

Ананьев А.Г. Ширабадская долина. СПб, 1914. (Ananiev A.G. Shirabad valley. SPb, 1914.)

Истомин М.С. Сурхондарёда ингичка толали пахтадан юқори ҳосил олиш агротехникаси. №12. –Тошкент, 1969. (Istomin M.S. Agrotechnics for obtaining a high yield from fine-staple cotton in Surkhandarya. №12. – Tashkent, 1969.)

Халияров X., Бычков Д., Блинников А. Сурхандарьинская область. – Ташкент, 1974. (Khaliyarov X., Bychkov D., Blinnikov A. Surkhandarya region. – Tashkent, 1974.)

Рўзиев А. Сурхондарё вилояти. –Термиз: «Жайхун», 1996. (Ro’ziev A. Surkhandarya region. –Термиз: «Jayhun», 1996.)

Турсунов С.Н., Қобилов Э.О., Пардаев Т.Р., Муртазаев З.М. Сурхондарё тарих кўзгусида. –Тошкент: «Шарқ», 2001. (Tursunov S.N., Qobilov E.O. ,Pardaev T.R., Murtazaev Z.M. Surkhandarya in the mirror of history. – Tashkent: «Sharq», 2001.)

Умаров И., Раҳмонов Ҳ., Худойбердиев Э. Сурхон воҳасида этник тарих ва этномаданий жараёнлар (хатакилар уруғи мисолида). –Тошкент. «Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти», 2014. (Umarov I., Rakhmonov H., Khudoyberdiev E. Ethnic history and ethnocultural processes in the Surkhandarya oasis (on the example of the xataki tribe). – Tashkent. «Publishing House of the National Library of Uzbekistan named after Alisher Navoi», 2014.)

Истомин М.С. Сурхондарёда ингичка толали пахтадан юқори ҳосил олиш агротехникаси. –Б. 3. (Istomin M.S. Agrotechnics for obtaining a high yield from fine-staple cotton in Surkhandarya. –P. 3.)

Бассейн Каратагдарьи. Военно-статистический очерк 1889 г. Составил Генерального штаба капитан Стеткевич // В сборнике географических, топографических, статистических материалов по Азии, выпуск LVII, Военная типография. –СПб, 1894. –С. 279. (The Karatagdarya basin. Military statistical essay 1889 by the General Staff Captain Stetkevich // In the collection of geographical, topographic, statistical materials on Asia, issue LVII. Military typography. –SPb. 1894. –P. 279. )

Материалы для статистики Туркестанского края. Вып. 5. –СПб, 1879. –С. 165, 306, 310. (Materials for statistics of the Turkestan region. Issue 5. –SPb, 1879. –pp. 165, 306, 310)

Васильев. Маршрутное описание дороги от Шерабада до города Байсун в 1889 г. // В сборнике географических, топографических, статистических материалов по Азии, выпуск LVII, СПб, 1894. –С. 405. (Vasiliev. Route description of the road from Sherabad to the city of Boysun in 1889. // In the collection of geographical, topographic, statistical materials on Asia, issue LVII. Military typography. –SPb, 1894. –P. 405.)

Мирза Салимбек. Тарихи Салими (источник по истории Бухарского эмирата). – Ташкент: «Akademiya», 2009. –С.122-124. (Mirza Salimbek. Tarihi Salimi (source on the history of the Bukhara Emirate). – Tashkent: «Akademiya». 2009. –P.122-124.)

Турсунов С., Турсунов А., Тоғаева М. Шеробод тарихидан лавҳалар. –Тошкент: Yangi nashr, 2014. –Б. 127.( Tursunov S., Tursunov A., Togaeva M. Excerpts from the history of Sherabad. –Tashkent: Yangi nashr, 2014. –P. 127.)

Бўриев С.Д. ХХ асрда Сурхон-Шеробод воҳасининг суғорилиш тарихи. Тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация. –Тошкент, 2008. –Б. 56. (Bo’riev S.D. History of irrigation of Surkhan-Sherabad oasis in the XX century. Dissertation for the degree of Candidate of Historical Sciences. –Тashkent, 2008. –P. 56.)

Турсунов С.Н. ва бошқалар. Сурхондарё тарих кўзгусида. –Б. 125.( Tursunov S.N., and others. Surkhandarya in the mirror of history. –P. 125.)

Рябинский А. Царская Россия и Бухара в эпоху империализма // Историк-марксист. –№ 4, 1941. – C. 7-8. (Ryabinsky A. Tsarist Russia and Bukhara in the era of imperialism // Istorik-marksist. –№ 4, 1941. – P. 7-8.)

Логофет Д.Н. Страна безправия. Бухарское ханство и его современное состояние. –СПб., 1909. –С. 174-176. (Logofet D.N. The land of lawlessness. Bukhara Khanate and its current state. –SPb., 1909. –P. 174-176.)

Кабулов Э.А. Развитие хлопководства в Сурханской долине // Вопросы науки и образования. 2019 год. № 32 (82). –С. 18-19.( E.A. Kabulov Development of cotton growing in the Surkhan Valley // Voprosy nauki i obrazovaniye. 2019 год. № 32 (82). –С. 18-19.)

Мирза Салимбек. Тарихи Салими –С.117-120. (Mirza Salimbek. Tarihi Salimi. –P.117-120.)

Ананьев А.Г. Ширабадская долина. –С. 5. (Ananiev A.G. Shirabad valley. –P. 5.)

Ўзбекистон Республикаси Миллий архиви, И-3 фонд, 1-рўйхат, 678-иш, 36–42 варақлар. (National Archive of the Republic of Uzbekistan, fund -И-3, list. 1, file 678, p. 36-42.)

Рябинский А. Царская Россия и Бухара в эпоху империализма // Историк-марксист, № 4, 1941. –C. 8-9. (Ryabinsky A. Tsarist Russia and Bukhara in the era of imperialism // Istorik-marksist. –№ 4, 1941. – P. 8-9.)

Ўзбекистон Республикаси Миллий архиви, И-3 фонд, 1-рўйхат, 678-иш, 146-варақ. (National Archive of the Republic of Uzbekistan, fund -И-3, list. 1, file 678, p. 146.)

Моложавенко В. Жаркое солнце Сурхана. Москва: Мысль,1982. –С. 58. (Molozhavenko V. Hot sun of Surkhan. Moscow: Mysl, 1982. –P. 58.)

Ўзбекистон Республикаси Миллий архиви, И-1 фонд, 17-рўйхат, 119-иш, 1, 14-варақлар; И-3 фонд, 1-рўйхат, 678-иш, 213–219, 259 варақлар. (National Archive of the Republic of Uzbekistan, fund -И-1, list.17, file 119, pp. 1, 14; fund И-3, list. 1, file 678, pp. 213–219, 259.)

Ўзбекистон Республикаси Миллий архиви, И-3 фонд, 1-рўйхат, 678-иш, 206, 213–219 варақлар; И-2 фонд, 1-рўйхат, 350-иш, 154-варақ; И-1-фонд, 17-рўйхат, 1129-иш, 4-16 варақлар. (National Archive of the Republic of Uzbekistan, fund И-3, list. 1, file 678, pp. 206, 213–219; fond-И-2, list. 1, file 350, pp. 154; fond-И-1, list. 17, file 1129, pp. 4-16.)

Загрузки

##submissions.published##

2021-06-13

##issue.issue##

##section.section##

Статьи