REPRESENTATION OF UZBEK NATIONAL AND RELIGIOUS EDUCATIONAL PRACTICES IN RITUALS
Keywords:
national education, religious education, rituals, traditions, spiritual values, customs, educational process, national identity, globalization, social behaviorAbstract
This article provides a scientific analysis of the features of the manifestation of Uzbek national and religious educational methods in rituals. In particular, it highlights the educational significance of national values, traditions, and religious norms in wedding, funeral, and other social ceremonies. The study also examines the processes of instilling spiritual and moral values in the younger generation, developing national identity, and shaping social behavior through rituals. Special attention is given to the transformation of traditional educational methods in the context of globalization and the issues of their preservation.
References
Абдурауф Фитрат. Оила ёки оилани бошқариш тартиблари. – Тошкент: Маънавият, 2000. 8-бет. (Fitrat, Abdurauf. Family or Rules of Family Management. – Tashkent: Ma’naviyat, 2000. – p. 8.)
Асланов Д., Маназаров С. Глобаллашув жараёнининг мазмуни ва кўлами // Academic research in educational sciences. – 2020. – № 1. – Б.453 (Aslanov, D., Manazarov, S. The essence and scope of globalization processes // Academic Research in Educational Sciences. – 2020. – No. 1. – p. 453.)
Аширов А. Ўзбек халқининг қадимий эътиқод ва маросимлари. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти. Тошкент: 2007,73-б. (Ashirov, A. Ancient Beliefs and Rituals of the Uzbek People. – Tashkent: National Library of Uzbekistan named after Alisher Navoi, 2007. – p. 73.)
Аширов А. Ўзбек халқининг турар жойлар билан боғлиқ урф одатларида диний эътиқодлар симбиози // O’zbekiston tarixi. – Тошкент, 2007. – № 3. – Б. 56-65.; Давлатова С. Қашақадарё воҳаси ўзбеклари анъанавий кийимларининг трансформацияси: т.ф.н. учун ёзилган дисс. – Тошкент, 2006. – 264-бет.; Ибрагимова М. Сурхондарё воҳаси аҳолисининг анъанавий кийимлари ва тақинчоқлари: т.ф.н. учун ёзилган дисс. – Тошкент, 2004. – 147-бет.; Қурбонов А. Шимолий сурхон воҳаси аҳолиси анъанавий маданиятининг этник ва локал хусусиятлари (XIX аср охири – XX асрнинг биринчи ярми): т.ф.н. учун ёзилган дисс. – Тошкент, 2009. – 200-бет.; Хўжахонова И. Фарғона водийси қишлоқ аҳолиси анъанавий турар жойларининг этноҳудудий хусусиятлари (XIX аср охири – ХХ аср бошлари): т.ф.н. учун ёзилган дисс. – Тошкент, 2007. – 182-бет.; Аширов А. Ўзбек маданиятида сув. – Т.: Akademnashr, 2020. - Б 187; Буриев О., Холиқов Д. Оилада дафн ва таъзия билан боғлиқ урф-одатлар ва маросимлар. Т. 2002. (Ashirov, A. The symbiosis of religious beliefs in traditional housing-related customs of the Uzbek people // History of Uzbekistan. – Tashkent, 2007. – No. 3. – pp. 56–65; Davlatova, S. Transformation of traditional clothing of Uzbeks in Kashkadarya oasis: PhD dissertation. – Tashkent, 2006. – 264 p.; Ibragimova, M. Traditional clothing and jewelry of the population of Surkhandarya oasis: PhD dissertation. – Tashkent, 2004. – 147 p.; Qurbonov, A. Ethnic and local features of traditional culture of the population of Northern Surkhandarya oasis (late 19th – early 20th century): PhD dissertation. – Tashkent, 2009. – 200 p.; Khojakhonova, I. Ethno-territorial features of traditional dwellings of rural population of the Fergana Valley (late 19th – early 20th century): PhD dissertation. – Tashkent, 2007. – 182 p.; Ashirov, A. Water in Uzbek Culture. – Tashkent: Akademnashr, 2020. – p. 187; Buriev, O., Kholiqov, D. Customs and rituals related to burial and mourning in the family. – Tashkent, 2002)
Ашулин А. Хотин-кизлар уртасида динга карши ташвикот. - Самарканд-Тошкент, 1929; Жураев Ё. Ислом, хотин-қизлар, фольклор. – Тошкент: Фан, 1962. –27-бет; Пулатов F. Эътиқодлар кураши. – Тошкент, 1964; Насриддинова Ё. Ўзбек хотин қизлари. – Тошкент: Ўзбекистон.1965. 204-бет; Жабборова М, Омуродова Т. Исломнинг ва совет ҳуқуқининг оила, никоҳ масалаларига муносабати. – Т., 1977.; Нуруллаева М. Совет Шарқи хотин қизларини озод қилиш тарихидан. – Тошкент: Ўзбекистон, 1978.– 39-бет.; Ҳасанов А. Янги урф-одатлар ва атеистик тарбия. – Т.: Ўзбекистон, 1984. – Б. 104; Абдурасулева Т. Ислом дини ва ўзбек хотин қизлари. – Тошкент: Ўзбекистон, 1986. – 24-бет. (Ashulin, A. Anti-religious propaganda among women. – Samarkand–Tashkent, 1929; Juraev, Yo. Islam, women, folklore. – Tashkent: Fan, 1962. – p. 27; Pulatov, F. Struggle of beliefs. – Tashkent, 1964; Nasriddinova, Yo. Uzbek women. – Tashkent: Uzbekistan, 1965. – 204 p.; Jabborova, M., Omurodova, T. The attitude of Islam and Soviet law to family and marriage issues. – Tashkent, 1977; Nurullaeva, M. From the history of emancipation of women in Soviet East. – Tashkent: Uzbekistan, 1978. – p. 39; Hasanov, A. New customs and atheist education. – Tashkent: Uzbekistan, 1984. – p. 104; Abdurasuleva, T. Islam and Uzbek women. – Tashkent: Uzbekistan, 1986. – p. 24.)
Аъзамов А. Тарбия ва миллий тарбия тушунчаларининг мазмун-моҳияти // Central Asian journal of multidisciplinary research and management studies. – 2024. – № 2. –Б. 223 (A’zamov, A. The essence of the concepts of upbringing and national upbringing // Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies. – 2024. – No. 2. – p. 223.)
Бўриев О., Шоймардонов И., Насриддинов Қ. Ўзбек оиласи тарихидан. – Тошкент: Ўқитувчи, 1995. 97-бет. (Buriev, O., Shoimardonov, I., Nasriddinov, Q. From the History of the Uzbek Family. – Tashkent: O‘qituvchi, 1995. – p. 97.)
Воронина В. Узбекское народное жилище // Советская этнография. 1949, № 2. – 59-85 стр.; Снесарев Г. Семья и семейный обряды у народов Средней Азии И Казахстана. – Москва: Наука, 1978. – 215-стр.; Жабборов И.М. Турмуш тарзи, урф-одат ва одоб. – Тошкент: Ўзбекистон, 1983. – 112 б. (Voronina, V. Uzbek traditional dwelling // Soviet Ethnography. – 1949. – No. 2. – pp. 59–85;
Snesarev, G. Family and family rituals among the peoples of Central Asia and Kazakhstan. – Moscow: Nauka, 1978. – 215 p.; Jabborov, I. Lifestyle, customs and etiquette. – Tashkent: Uzbekistan, 1983. – 112 p.)
Дала тадқиқотлари. Жиззах ва Самарқанд вилоятлари.2021 йил. (Field research. Jizzakh and Samarkand regions. – 2021.)
Дала тадқиқотлари. Жиззах вилояти туманлари.2023-2025 йиллар. (Field research. Districts of Jizzakh region. – 2023–2025.)
Дала тадқиқотлари. Самарқанд вилояти Тайлоқ ва Ургут туманлари. 2023-2025 йиллар. (Field research. Tayloq and Urgut districts of Samarkand region. – 2023–2025.)
Дала тадқиқотлари. Самарқанд вилояти Ургут тумани. 2021 йил. (Field research. Urgut district of Samarkand region. – 2021.)
Дала тадқиқотлари.Жиззах ва Самарқанд вилоятлари. 2023-2025 йиллар. (Field research. Jizzakh and Samarkand regions. – 2023–2025.)
Дала тадқиқотлари. Ш.Рашидов тумани Қулписар ота, Фориш тумани Ҳазрати Эшону Халифа ва Ҳазрати Зайнулобиддин, Бахмал тумани Моргузар ота зиёратгоҳлари. 2021–2022 йиллар. (Field research. Pilgrimage sites: Qulpisar ota (Sh. Rashidov district), Hazrati Eshon Khalifa and Hazrati Zaynulobiddin (Forish district), Morguzar ota (Bakhmal district). – 2021–2022.)
Жабборов И. Ўзбеклар: турмуш тарзи ва маданияти. – Тошкент: Ўқитувчи, 2003. – 210-бет.; Зунунова Г. Материальная культура узбеков Ташкента: трансформация традиций (XX - начало XXI в.). – Тошкент: Extremum-press, 2013. – 320-бет.; Насриддинов Қ. Ўзбек дафн ва таъзия маросимлари. – Тошкент, 1996. – 143 б.; Худойшукуров О. ва бошқ. Ўзбек миллий таомлари. – Тошкент, 1995. – 95 бет.; Қорабоев У. Ўзбек халқ байрамлари. – Тошкент: Шарқ, 2002. – 240 бет.; Исмоилов Ҳ. Ўзбек тўйлари. – Тошкент: Ўзбекистон, 1992. – 189 б.; Жовлиев А. Анъаналар хаёт сабоғи. – Тошкент: Ўзбекистон, 1992. –95-бет.; Махмуд Саттор. Ўзбек удумлари. – Тошкент: Адолат, 2004. – 209-бет. (Jabborov, I. Uzbeks: Lifestyle and Culture. – Tashkent: O‘qituvchi, 2003. – 210 p.; Zununova, G. Material Culture of Uzbeks in Tashkent: Transformation of Traditions (20th – early 21st century). – Tashkent: Extremum-press, 2013. – 320 p.; Nasriddinov, Q. Uzbek funeral and mourning rituals. – Tashkent, 1996. – 143 p.; Khudoyshukurov, O. et al. Uzbek national cuisine. – Tashkent, 1995. – 95 p.; Qoraboev, U. Uzbek folk festivals. – Tashkent: Sharq, 2002. – 240 p.; Ismoilov, H. Uzbek weddings. – Tashkent: Uzbekistan, 1992. – 189 p.; Jovliev, A. Traditions as life lessons. – Tashkent: Uzbekistan, 1992. – 95 p.; Mahmud Sattor. Uzbek customs. – Tashkent: Adolat, 2004. – 209 p.)
Қуронов М. Миллий тарбия. – Тошкент, 2004. –15-бет. (Quronov, M. National Upbringing. – Tashkent, 2004. – p. 15.)
Наркулов Д. ва бошқ. Глобаллашув шароитида тарихий-маданий меросни асраш масалалари // Central Asian journal of education and innovation. 2024. – № 3. – Б. 77 (Narkulov, D. et al. Issues of preserving historical and cultural heritage in the context of globalization // Central Asian Journal of Education and Innovation. – 2024. – No. 3. – p. 77.)
Отамуродов С. Тажовуздан сақланиш йўли // Тафаккур. – 2006. – №2. – Б. 14. (Otamurodov, S. Ways of protection from aggression // Tafakkur. – 2006. – No. 2. – p. 14.)
Убайдуллаева Б. Ўзбекларнинг бола тарбиясига доир анъаналари ва инновацион жараёнлар (xx асрнинг иккинчи ярми – XXI аср бошлари): т.ф.д. учун дисс. ... – Тошкент, 2018. – Б. 56. (Ubaydullaeva, B. Traditions and innovative processes in child upbringing among Uzbeks (second half of the 20th century – early 21st century): Doctoral dissertation. – Tashkent, 2018. – p. 56.)
