ВАҲДАТ УЛ-ВУЖУД ТЕОЛОГИК ТАЪЛИМОТИ ВА НАҚШБАНДИЯ ТАРИҚАТИ
##article.subject##:
Ислом фалсафаси, теология, калом, теологик таълимот, тасаввуф, ирфон фалсафаси, Ваҳдат ул-вужуд фалсафаси, Ҳақ таъоло, Нақшбандия, борлиқ, Мутлақ вужуд, таълимот, Ибн ал-Арабий, Хожа Баҳоуддин Нақшбанд, Жомий, ғоя, таъсир, трансформация, ўзига хослик.##article.abstract##
ислом фалсафий тафаккури Ҳаким ат-Термизий қарашларидан илҳомланган буюк файласуф, илоҳиётшунос, шоир, ирфон фалсафасининг йирик назариётчиларидан бири, Мусулмон Шарқида “Шайх ул-акбар” – “Энг улуғ шайх” номи билан танилган Муҳйиддин ибн ал-Арабий (м. 1165-1240)нинг теософик таълимоти орқали ўзининг юксак чўққисига кўтарилди. Ибн ал-Арабийнинг “Ваҳдат ул-вужуд” – борлиқнинг бирлиги ва Комил Инсон ҳақидаги назариялари бутун Мусулмон Шарқини қамраб олди ва Ғарб файласуфларининг қарашларига ҳам ижобий таъсир етказди. Шу жумладан, тасаввуф таълимоти тарихида Хожа Юсуф Ҳамадоний ва Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний (1103-1218) томонидан асос солиниб, “Хожагон тариқати” номини олган, сўнг Хожа Баҳоуддин Нақшбанд (1318-1389) томонидан ривожлантирилиб, “Нақшбандия” номи остида бутун Мовароуннаҳру Хуросон минтақаларини маънавий жиҳатдан бирлаштирган тасаввуфий таълимот ҳам Ибн ал-Арабийнинг “Ваҳдат ул-вужуд” теологик фалсафаси таъсиридан четда қолмаган. Хожа Муҳаммад Порсо Бухорий, Хожа Убайдуллоҳ Аҳрор Валий, Мавлоно Абдураҳмон Жомий, Алишер Навоий, Хожа Махдум Аъзам ва Имом Раббоний – Аҳмад Сарҳиндий каби Нақшбандия тариқатининг йирик вакиллари ва мутафаккирлари “Ваҳдат ул-вужуд” ғояларини Ҳанафия мазҳаби ва Нақшбандийликка мослаштириб, янада ривожлантирганлар.
Библиографические ссылки
Carl Brockelmann. Geschichte Der Arabischen Litteratur, Volume 1 (German Edition). p. 571-582.
Бағдодий, Исмоил Пошшо. Ҳадят ул-орифийн. 2-ж. – Истамбул, 1951.
Bagdadi, Ismail Poshsho. Hadyat al-`arifin. 2. – Istanbool, 1951.
Бухорий, Салоҳ бин Муборак. Анис ат-толибийн ва уддат ас-соликийн. – Теҳрон. 1371.
بخاري. صلاح بن مبارك. انيس الطالبين وعده الساكين. تصحيح و مقدمهي خليل ابراهيم صاري اوغلي. تهران،كيهان، 1371؛
Buxari, Salah ibn Mubarak. Anis al-talibin va `uddat al-salikin. – Tehran, 1371.
Гуннар Скирбек, Нилс Гилье. Фалсафа тарихи. –Т.: "Шарқ", 2002.
Gunnar Skirbek, Nils Gile. History of Philosophy. – Tashkent, 2002.
Жаҳонгирий, Муҳсин. Муҳйиддин ибн Арабий чеҳраи баржастаи ирфони исломий. – Теҳрон: Интишороти Донишгоҳи Теҳрон, 1375.
جهانگيري، محسن محيي الدين ابن العربي چهرهي برجستهي عرفان اسلامي. انتشارات دانشگاه تهران، 1375 ه.ش
Jahangiri, Mohsen. Mohyi al-din ibn `Arabi, The distinguished figure of Islamic Mysticizm. – Tehran University Press, 2004.
Жомий, Абдураҳмон. Нафаҳот ул-унс. – Теҳрон, 1337.
جامي، عبدالرحمن. نفحات الانس. به كوشش محمد عابدي. تهران، 1370 ه.ش
Jami, Abdurahman. Nafahat al-ons. – Tehran, 1337.
Жомий, Нуриддин Абдураҳмон. Лавойиҳ. Тасҳеҳ, муқаддима ва тавзеҳоти Яе Ришар. – Теҳрон: “Асотир”, 1373.
جامي، نورالدين عبدالرحمن. لوايح. تصحيح مقدمه و توضيحات يان ريشان، تهران،اساطير، 1373.
Jami, Nur al-din `Abd al-rahman. Lavayih. – Tehran, 1373.
Ибн ал-Арабий, Муҳйиддин. Ал-Футуҳот ул-Маккия. 1-жилд. Таҳқиқ: Усмон Яҳё. – Миср, 1392.
ابن العر ابن العربي، محيي الدين. الفتوحات المكيه. ج 1. به تحقيق عثمان يحيي، مصر، 1392. 392
Ibn al-`Arabi, Mohyi al-din. Al-Fotuhat al-Makkiya. 1. – Egypt g, 1392
Ибн ал-Арабий, Муҳйиддин. Ал-Футуҳот ул-Маккия, 3-жилд. Таҳқиқ: Усмон Яҳё. – Миср, 1392.
ابن العربي، محيي الدين. الفتوحات المكيه. ج 3، تحقيق عثمان يحيي، مصر، 1392
Ibn al-`Arabi, Mohyi al-din. Al-Fotuhat al-Makkiya. 3. – Egypt, 1392.
Комилов Н. Тасаввуф ёки Комил Инсон ахлоқи. 1-китоб. – Т.: "Ёзувчи", 1996.
Kamilov N. Sufism or Perfect man, 1st book – Tashkent, 1996.
Комилов Н. Ибн Арабий Абдураҳмон Жомий талқинида. / Жаъфар Холмўминов. Жомий ва ваҳдат ул-вужуд таълимоти. – Т.: “Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2008.
Kamilov N. Ibn al-`Arabi in the interpretation of Jami. / Jafar Kholmuminov. Jami end teachings of Wahdat al-Wujood. – Tashkent, 2008.
Турар, Усмон. Тасаввуф тарихи. / Турк тилидан Нодирхон Ҳасан таржимаси. – Т.: “Истиқлол”, 1999.
Turar, Osman. Histoty of Sufism. – Tashkent, 1999.
Улудоғ, Сулаймон. Ибн Арабий. Таржумаи Довуд Вафоий. – Теҳрон: Нашри марказ, 1384.
Uludag, Soleyman. Ibn `Arabi. The translation of Dawud Vafai.– Tehran, 1384.
Шаъроний, Абдулваҳҳоб. Ал-явоқит в-ал-жавоҳир. 1-ж. – Миср, 1343.
Sha`rani, Abd al-vahhab. Al-yavaqit va-l-javahir. 1. – Egypt, 1343.
Шайхи Акбар Муҳйиддин ибн Арабий. Ҳақиқат ул-ҳақойиқ. –Теҳрон: “Мавло”, 1382.
ابن عربي، محيالدين، حقيقت الحقايق. تهران، مولي، 1382 ه.ش.
Sheyx Akbar Mohyi al-din Ibn `Arabi. Haqiqat al-haqaiq. – Tehran, 1382. [29]
Шаҳристоний, Абулфатҳ. Милал ва ниҳал. 1-жилд. – Қоҳира, 1387.
شهرستاني ابو الفتح محمد. الملل و النحل. قاهره، 1387 ه.ق [31]
Shahristani, Abolfath. Melal va nehal. 1. – Cairo, 1387.
Ғарб фалсафаси. –Т.: Ўзбекистон Файласуфлари миллий жамияти, "Шарқ" нашриёт-матбаа акциядорлик жамияти Бош таҳриряти, 2004. Philosophy of East. – Tashkent, 2004.
ЎзР ФА ШИ Қўлёзмалар хазинаси, PN 1331 рақамли қўлёзма.
Treasury of Manuscripts of the Institute of Oriental Studies of the Academy of Sciences of The Republic of Uzbekistan, the number of manuscript pin 1331.
