ENDOKRIN BUZILISHLARGA EGA BEMORLARDA OVQATLANISH XULQ-ATVORINING MODDA ALMASHINUVI KO‘RSATKICHLARIGA TA’SIRI

##article.authors##

  • Trigulova Raisa Xusainovna
  • Muxtarova Shaxnoza Shokirjonovna
  • Khodjayeva Feruza Sadikovna
  • G’anijonova Mohlaroyim Alisher qizi

##article.subject##:

ovqatlanish xulq-atvori, endokrinologiya, metabolizm, semirish, diabet, leptin

##article.abstract##

Dolzarblik: 2-tur qandli diabet va semizlik kabi endokrinopatiyalar ovqatlanish xulq-atvori bilan chambarchas bog'liq. Ishtahani tartibga solishning buzilishi (emotsional, eksternal va cheklovchi ovqatlanish xulq-atvor) metabolik kompensatsiyaga erishishni sezilarli darajada murakkablashtiradi. Maqsad: Endokrin patologiyasi bo'lgan bemorlarda ovqatlanish xulq-atvori turlari va asosiy metabolik ko'rsatkichlar (glikemik profil, lipid spektri) o'rtasidagi bog'liqlikni tahlil qilish. Materiallar va usullari: So'nggi 10 yil ichida PubMed, Cochrane va Google Scholar ma'lumotlar bazalarida chop etilgan ilmiy adabiyotlarning tizimli sharhi o'tkazildi. Natijalar: Tahlillar shuni ko'rsatadiki, dori-darmon terapiyasi bilan bir qatorda ovqatlanish odatlarini tuzatish HbA1c darajasini va tana vazni indeksini ishonchli ravishda pasaytiradi. Patologik ovqatlanish odatlarini shakllantirishda oshqozon-ichak gormonlarining (leptin, grelin) roli aniqlandi. Xulosa: Psixologik maslahatni endokrinologik amaliyotga integratsiya qilish uzoq muddatli metabolik nazorat uchun zaruriy shartdir.

Библиографические ссылки

Alberti KG, Eckel RH, Grundy SM, et al. Harmonizing the metabolic syndrome: a joint interim statement. Circulation. 2019;120(16):1640-1645.

Blundell JE, Baker JL, Boyland E, et al. Variations in the expression of appetite: conflict between biology and environment. Obesity Reviews. 2020;21(3):e12990.

Casals-Casas C, Desvergne B. Endocrine disruptors: from endocrine to metabolic disruption. Annual Review of Physiology. 2021;73:135-162.

Ceci F, Rossi Ferrario S, Giusti V, et al. Emotional eating and its association with insulin resistance in patients with obesity. Journal of Endocrinological Investigation. 2022;45(8):1543-1552.

Druce M, Bloom SR. The regulation of appetite. Archives of Disease in Childhood. 2016;91(10):883-887.

Friedman JM. 25 years of leptin: from keyboard to bedside. Nature Reviews Endocrinology. 2019;15(11):673-674.

Herman CP, Polivy J. Restrictive eating and its metabolic consequences. Appetite. 2018;123:384-391.

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 10th ed. Brussels, Belgium; 2021.

Kojima M, Kangawa K. Ghrelin: structure and function. Physiological Reviews. 2021;85(2):495-522.

Lutter M, Nestler EJ. Homeostatic and hedonic signals in the control of food intake. The Journal of Nutrition. 2019;139(3):629-632.

Muller TD, Finan B, Clemmensen C, et al. The mechanism of GLP-1 receptor agonists in appetite suppression. Molecular Metabolism. 2021;30:14-30.

Nasyrova HK, Mukhammedaminova DT. Epidemiology and management problems of metabolic syndrome in Uzbekistan. Biomeditsina va amaliyot jurnali. 2020;SI-1:163-171.

Ogden CL, Carroll MD, Kit BK, Flegal KM. Prevalence of obesity and trends in body mass index among US children and adolescents. JAMA. 2024;311(8):806-814.

Stice E, Yokum S. Neural vulnerability factors that forecast weight gain. Psychological Bulletin. 2022;142(10):1093-1116.

Wilding JP. The role of the gut-brain axis in the control of insulin secretion and glucose homeostasis. Endocrine Reviews. 2022;43(2):221-245.

Ziaudheen L, Loeber S, Müller A, et al. Food addiction and its relationship with BMR in hypothyroid patients. Frontiers in Endocrinology. 2023;14:112-124.

Загрузки

##submissions.published##

2026-06-27