DNK METILLANISHI BUZILISHLARINING AUTOIMMUN TIREOIDIT PATOGENEZIDAGI O‘RNI

##article.authors##

  • Muratova Shahlo Tahirjanovna
  • Alimov Anvar Valievich
  • Sulaymankulova Bibihojar Erkinovna
  • Iminov Ismail Shuhratovich

##article.subject##:

autoimmun tireoidit, polimorfizm, metillanish, gipometillanish, gomotsistein, gipergomotsisteinemiya, gipotiroidizm, eutireoz

##article.abstract##

Autoimmun tireoidit (AIT) qalqonsimon bezning eng keng tarqalgan autoimmun kasalliklaridan biri bo‘lib, u genetik, atrof-muhit va epigenetik omillarning murakkab o‘zaro ta’siri natijasida shakllanadi. So‘nggi yillarda DNK metillanishi buzilishlariga alohida e’tibor qaratilmoqda, u folat almashinuvi va gomotsistein metabolizmi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, mazkur jarayonning asosiy fermenti metilentrofolat reduktaza (MTHFR) hisoblanadi. Ushbu sharhning maqsadi AIT patogenezida MTHFR geni polimorfizmlari hamda ular bilan bog‘liq epigenetik va metabolik buzilishlarning rolini tahlil qilishdan iborat. Sharh yetakchi xalqaro ma’lumotlar bazalarida chop etilgan tizimli sharhlar, meta-tahlillar va original klinik-laborator tadqiqotlar ma’lumotlariga asoslangan. AITda DNKning global gipometillanishi va immunoregulyator genlar, jumladan NOTCH1, HLA-DRB1, TNF va ICAM1 genlarida metillanishning differensial o‘zgarishlari aniqlangan. MTHFR C677T va A1298C polimorfizmlari ferment faolligining o‘zgarishi, gomotsistein darajasining oshishi va gipotiroidizm rivojlanish xavfi bilan bog‘liq. Shuningdek, gipergomotsisteinemiya, folatlar va B guruhi vitaminlari tanqisligi, shuningdek, eutireoid bemorlarda tireotrop gormon (TTG) darajasining oshishi va AT-TPO ning ijobiyligi AITdagi erta metabolik va epigenetik siljishlarning o‘zaro bog‘liq bo‘g‘inlari bo‘lishi mumkinligi ko‘rsatilgan. Olingan natijalar AIT patogenezida metillanish buzilishlarining potensial rolini tasdiqlaydi, biroq sabab-oqibat bog‘liqligini aniqlash uchun qo‘shimcha prospektiv tadqiqotlar zarur.

Библиографические ссылки

Chen, L., Yan, C., Lin, Y., Huang, L., Huang, C., Wei, Z., Lin, H., Wu, X., Lin, R., Jiang, Z., Huang, H.Lower dietary folate intake increases the risk of autoimmune thyroiditis. Frontiers in Nutrition, 2025. DOI: 10.3389/fnut.2025.1595825

Chorąży, M., Wawrusiewicz-Kurylonek, N., Gościk, J., et al. Association between polymorphisms of a folate-homocysteine-methionine-SAM metabolising enzyme gene and multiple sclerosis in a Polish population. Neurologia i Neurochirurgia Polska, 2019;53(3):194–198. DOI: 10.5603/PJNNS.a2019.0019

Cicone, F., Santaguida, M. G., My, G., Mancuso, G., Papa, A., Persechino, R., et al.

Hyperhomocysteinemia in acute iatrogenic hypothyroidism: the relevance of thyroid autoimmunity.

J Endocrinol Invest, 2018;41(7):831–837. DOI: 10.1007/s40618-017-0811-y

Cui, L., Wang, F., Li, C., Liu, F., Wang, H., Zhao, J. Homocysteine and thyroid diseases. Front Endocrinol, 2025;16:1572997. DOI: 10.3389/fendo.2025.1572997

Czarnocka, B., Janota-Bzowski, M., McIntosh, R. S., Asghar, M. S., Watson, P. F., Kemp, E. H., et al. Immunoglobulin G kappa antithyroid peroxidase antibodies in Hashimoto’s thyroiditis: epitope-mapping analysis. J Clin Endocrinol Metab, 1997;82(8):2639–2644. DOI: 10.1210/jcem.82.8.4124

Diekman, M. J., van der Put, N. M., Blom, H. J., Tijssen, J. G., Wiersinga, W. M. Determinants of changes in plasma homocysteine in hyperthyroidism and hypothyroidism. Clin Endocrinol (Oxf), 2001;54(2):197–204. DOI: 10.1046/j.1365-2265.2001.01170.x

Fekih Mrissa, N., Mrad, M., Klai, S., et al. Association of MTHFR A1298C polymorphism but not C677T with multiple sclerosis in Tunisian patients. Clin Neurol Neurosurg, 2013;115(9):1657–1660. DOI: 10.1016/j.clineuro.2013.02.025

Ibrahim, W., Tousson, E., Ali, E. M. M., Mansour, M. A. Folic acid alleviates oxidative stress and hyperhomocysteinemia involved in testicular dysfunction of hypothyroid rats. Gen Comp Endocrinol, 2011;174:143–149. DOI: 10.1016/j.ygcen.2011.08.012

Kilic, S., Ozdemir, O., Silan, F., et al. Possible association between germline MTHFR polymorphisms and psoriasis risk in a Turkish population. Clin Exp Dermatol, 2017;42(1):8–13. DOI: 10.1111/ced.12909

Klotz, L., Farkas, M., Bain, N., et al. The MTHFR c.1298A>C (p.E429A) variant is associated with multiple sclerosis in Germans. Neurosci Lett, 2010;468:183–185. DOI: 10.1016/j.neulet.2009.10.057

Koubaa, N., Hammami, S., Nakbi, A., et al. Relationship between thiolactonase activity and hyperhomocysteinemia by MTHFR polymorphism in Behçet's disease. Clin Chem Lab Med, 2008;46(2):187–192. DOI: 10.1515/CCLM.2008.046

Kvaratskhelia, T., Abzianidze, E., Asatiani, K., et al. MTHFR C677T and A1298C polymorphisms in Georgian females with hypothyroidism. Glob Med Genet, 2020;7(2):47–50. DOI: 10.1055/s-0040-1714091

Lafontaine, N., Wilson, S. G., Walsh, J. P. DNA Methylation in Autoimmune Thyroid Disease.

J Clin Endocrinol Metab, 2023;108(3):604–613. DOI: 10.1210/clinem/dgac664

Li, F., Aji, G., Wang, Y., Lu, Z., Ling, Y. Thyroid peroxidase antibody is associated with plasma homocysteine in Graves’ disease. Exp Clin Endocrinol Diabetes, 2020;128(1):8–14. DOI: 10.1055/a-0643-4692

Lin, H., Liao Ch., Zhang R. Regional distribution of MTHFR C677T polymorphism in Chinese females. 2023. DOI: 10.3389/fgene.2023.1139124

Mao, R., Fan, Y., Chen, F., Sun, D., Bai, J., Fu, S. MTHFR polymorphisms in 13 Chinese ethnic populations. Cell Biochem Funct, 2008;26(3):352–358. DOI: 10.1002/cbf.1450

Zhang, Q., Bai, B., Mei, X., Wan, C., Cao, H., Dan, L., et al. Elevated H3K79 homocysteinylation causes abnormal gene expression and neural tube defects. Nat Commun, 2018;9:3436. DOI: 10.1038/s41467-018-05451-7

Zhang, Q., Bai, B., Mei, X., Wan, C., Cao, H., Dan, L., et al. (Дубликат записи №17; сохранён по вашему списку) Elevated H3K79 homocysteinylation causes abnormal gene expression and neural tube defects. Nat Commun, 2018;9:3436. DOI: 10.1038/s41467-018-05451-7

Wang, B., Fu, S., Zhang, G., Li, P. Psoriasis and the MTHFR C677T polymorphism.

Chinese Medical Sciences Journal, 2000;15(2):119–120. PMID: 12901638

Wang, Y., Zhou, F., Yi, Z. Serum hcy, D-D, Fib, Pai-1 and t-Pa in Sch patients.

J Mol Diagnosis Ther, 2022;14(11):1946–1949. DOI: 10.19930/j.cnki.jmdt.2022.11.040

Wu, J., Li, Y., Ma, H., Bai, J., Chen, F., Fu, S. MTHFR SNPs and psoriasis susceptibility.

Int J Genetics, 2007;30:173–177. DOI: 10.3760/CMA.J.ISSN.1673-4386.2007.03.004

Yang, R., Pu, D., Tan, R., Wu, J. MTHFR C677T/A1298C polymorphisms and thyroid dysfunction: meta-analysis. Arch Endocrinol Metab, 2022;66(4):551–581. DOI: 10.20945/2359-3997000000471

Zhao, L., Li T., Dang M., Li Y., Fan H., Hao Q., Song D., Lu J., Lu Z., Jian Y., Wang H., Wang X., Wu Y., Zhang G. Association of MTHFR 677C>T with ischemic stroke: meta-analysis. 2023. DOI: 10.3389/fgene.2022.1021423

Zou, J., Wang, Y. Measurements and Hyperhomocysteinemia in Euthyroid Subjects.

Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity, 2023;16:3425–3433. DOI: 10.2147/DMSO.S436381

Загрузки

##submissions.published##

2026-06-27