SURUNKALI OBSTRUKTIV O'PKA KASALLIGIDA METABOLIK BUZILISHLAR VA MULTIMORBIDALIK XAVFI
##article.subject##:
SO‘OK, metabolik buzilishlar, TVI, CAT, GOLD, multimorbidlik, komorbidlik, HOMA-IR, dislipidemiya, C-reaktiv oqsil, ROC-tahlil##article.abstract##
Annotatsiya. Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi tizimli metabolik-yallig‘lanish kasalligi sifatida qaraladi, bunda komorbid holatlar kasallik kechishining og‘irligini, funksional cheklanishlarni va noqulay prognozni sezilarli darajada belgilaydi [11, 13]. Tadqiqotning maqsadi — surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi bilan og‘rigan bemorlarda metabolik buzilishlarning xususiyatini baholash va ularning multimorbidlik xavfi shakllanishidagi ahamiyatini aniqlash. Ish 38–82 yoshdagi 100 nafar SO‘OK bemorini tekshirish natijalariga asoslangan bo‘lib, ulardan 81,0% ida kasallikning III–IV bosqichlari aniqlangan. Aniqlanishicha, SO‘OK og‘irlashib borishi bilan giperglikemiya, insulinrezistentlik, aterogen dislipidemiya, C-reaktiv oqsil va siydik kislotasi darajasi ortib boradi, ayni paytda tana vazni indeksi kechki bosqichlarda pasayib, katabolik fenotip shakllanishiga olib keladi. Komorbidlik tekshirilganlarning 76,0% ida aniqlangan bo‘lib, u yanada og‘ir hansirash, CAT bo‘yicha yuqoriroq ballar, OFV1 ko‘rsatkichining pastroq qiymatlari va metabolik profil buzilishlarining yaqqolroq namoyon bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lgan. Multimorbidlik xavfining eng muhim prediktorlari hs-CRP ≥3,0 mg/l va siydik kislotasi ≥6,0 mg/dl (OR=3,1), HOMA-IR >2,5 (OR=2,7), aterogenlik koeffitsienti ≥4,0 (OR=2,6) hamda fibrinogen ≥4,0 g/l (OR=2,5) ekanligi aniqlandi. HOMA-IR, CRP va triglitseridlarni o‘z ichiga olgan kombinatsiyalangan model yuqori prognostik aniqlikni ko‘rsatdi (AUC=0,89; sezgirlik 86,8%; spetsifiklik 83,3%).
Библиографические ссылки
Агабабян, И. Р. Хроническая сердечная недостаточность у молодых пациентов с ожирением на фоне хронической обструктивной болезни легких / И. Р. Агабабян, Ж. А. Исмаилов, А. А. Рузиева // Достижения науки и образо-вания. – 2020. – № 3(57). – С. 84-87.
Будневский А. В. Особенности течения хронической обструктивной болезни легких на фоне метаболического синдрома / А. В. Будневский, Е. С. Овсянников, Ю. С. Мальцева [и др.] // Наука молодых (Eruditio Juvenium). – 2020. – Т. 8. – № 2. – С. 164-171.
Воронкова О. В. Этиопатогенетические параллели и нерешенные вопросы патогенеза коморбидности хронической обструктивной болезни легких и метаболического синдрома (обзор литературы) / О. В. Воронкова, Т. В. Саприна, Е. Б. Букреева, А. П. Зима // Ожирение и метаболизм. – 2020. – Т. 17. – № 3. – С. 292-298.
Вютрих, К. А. Хроническая обструктивная болезнь легких и метаболический синдром: состояние проблемы (литературный обзор) / К. А. Вютрих, Л. В. Куколь, В. В. Лазик // Вестник Санкт-Петербургского университета. Медицина. – 2017. – Т. 12. – № 1. – С. 18-30.
Кинванлун И. Г. Дисфункция почек у коморбидных пациентов с хронической обструктивной болезнью легких: факторы риска и двунаправленное действие системных эффектов / И. Г. Кинванлун, И. С. Са-биров, Ш. Э. Умурзаков [и др.] // The Scientific Heritage. – 2021. – № 58-2(58). – С. 59-64.
Козлов, Е. В. Особенности метаболического синдрома у мужчин пожилого возраста с хронической обструктивной болезнью легких / Е. В. Козлов, Р. А. Яскевич, К. Н. Кочергина // Клиническая геронтология. – 2019. – Т. 25. – № 5-6. – С. 24-28.
Макарова Е. В. Кардиометаболический синдром и хроническая обструктивная болезнь легких: факторы риска и механизмы коморбидности (обзор) / Е. В. Макарова, Г. Н. Варварина, В. А. Вахламов [и др.] // Медицинский альманах. – 2020. – № 4(65). – С. 6-20.
Чаулин, А. М. Коморбидность: хроническая обструктивная болезнь легких и сердечно-сосудистые заболевания / А. М. Чаулин, Ю. В. Григорьева, Д. В. Дупляков // Практическая медицина. – 2020. – Т. 18. – № 1. – С. 26-31.
Яковлева О. А.. Проблемы коморбидности хронической обструктивной болезни легких и сахарного диабета //Annali d’Italia. - 2022. - №28. – С.37-42.
Agarwal M., Singh R., Kaur H. Role of blood urea nitrogen and serum albumin ratio in predicting in-hospital mortality of patients with chronic obstructive pulmonary disease // Monaldi Archives for Chest Disease. – 2022. – Vol. 92, № 2.
Alrabbaie H, Al-Wardat M, Etoom M, Beauchamp M, Goldstein R, Brooks D. The prevalence of metabolic syndrome in chronic obstructive pulmonary disease: A systematic review and meta-analysis. Chron Respir Dis. 2025 Jan-Dec;22:14799731251346194. doi: 10.1177/14799731251346194.
Egerod L., Lange P., Vestbo J. Comorbidity profiles in chronic obstructive pulmonary disease // European Respiratory Journal Open Research. – 2025. – Vol. 11, № 5.
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease. – 2024. – 200 p.
Moaleș E.A., et al. Assessment of metabolic syndrome in patients with chronic obstructive pulmonary disease // Diagnostics. – 2024. – Vol. 14, № 21. – Art. 2437.
Papaporfyriou A. et al. Cardiovascular diseases in COPD: from diagnosis and prevalence to therapy //Life. – 2023. – Т. 13. – №. 6. – С. 1299.