ITALYAN TILIDAGI KO‘P MA’NOLI SO‘ZLARNING TARJIMADA MA’NO FARQLANISHI

##article.abstract##

Ushbu maqola italyan tilidagi ko‘p ma’noli so‘zlar o‘zbek tiliga tarjima qilinayotganda qanday farqlanishi va bu jarayon tarjimonga qanday mas’uliyat yuklashi haqida so‘z yuritadi. Til tabiatida bir so‘zning vaqt davomida bir nechta ma’no kasb etishi tabiiy jarayon sanaladi, biroq tarjimada, ya’ni ma’no bir tildan ikkinchi tilga almashtirilganda, bu hodisa ko‘pincha murakkabliklarni keltirib chiqaradi. Chunki tarjimon tarjimada nafaqat so‘zning asosiy ma’nosini, balki uning yashirin, nozik ma’no qatlamlarini ham sezishi, matnning umumiy ruhini anglay olishi zarur hisoblanadi. Maqolada polisemiyaning, ya’ni ko‘p ma’nolilik hodisasining nazariy asoslari va tarjimonda bo‘lishi lozim bo‘lgan malaka, tajriba hamda matn muhiti (kontekst)ning o‘rni batafsil yoritiladi. Turli misollar orqali birgina so‘zning vaziyatga qarab qanday boshqa ohang va mazmun kasb etishi ko‘rsatib beriladi. Ko‘pincha italyan tilidagi bitta so‘z o‘zbek tilida bir nechta muqobil tarjimaga ega bo‘lishi mumkin, shuning uchun tarjimon mazmuniy muhitga eng mos, tabiiy va izchil variantni tanlashi lozim bo‘ladi. Tadqiqotlar shuni namoyon etadiki, sifatli tarjima faqat lug‘atdagi ma’noni to‘g‘ri topish bilan cheklanmaydi. Tarjimon matnning ichki ritmini, madaniy bog‘lanishlarni, muloqot uslubini va muallif niyatini ham his eta olishi kerak. Umuman olganda, ushbu ilmiy maqola italyan tilida polisemiyaning qanday ishlashini chuqurroq anglashga yordam berib, tarjimonlar uchun ham nazariy, ham amaliy ahamiyatga ega manba sifatida xizmat qiladi.