B ВА C ВИРУСЛИ ГЕПАТИТЛАРДА КОМПЛЕКС ПРОФИЛАКТИКА ЧОРАЛАРИНИНГ САМАРАДОРЛИГИ: КЛИНИК-ЭПИДЕМИОЛОГИК ДИНАМИКА ВА ТАЪЛИМ САМАРАСИ
##article.subject##:
гепатит В, гепатит С, профилактика, скрининг, вакцинация, эпидназорат, иммунологик маркерлар, санитария маорифи, эпидемиология, соғлиқни сақлаш миллий дастури.##article.abstract##
В ва С вирусли гепатитлар жигарнинг сурункали касалликлари, цирроз ва гепатотселлюляр карциноманинг юқори тарқалишини белгилаб, соғлиқни сақлашнинг энг муҳим муаммоларидан бири бўлиб қолмоқда. Ўзбекистон Республикасининг Миллий дастури (2022-2026 йиллар) амалга оширилишига қарамай, аҳолининг хабардорлик даражаси етарли эмаслиги, профилактика тадбирларига содиқликнинг пастлиги ва инфекциянинг тарқалишидаги сезиларли минтақавий тафовутлар сақланиб қолмоқда. Ушбу тадқиқот 240 нафар респондентни ҳар томонлама баҳолашни ўз ичига олади, улардан 200 нафари вирусли гепатит В ва С нинг турли шакллари билан оғриган беморлар ва 40 нафар соғлом шахслар. Клиник-эпидемиологик, иммунологик ва ижтимоий-гигиеник хусусиятларни таҳлил қилиш профилактиканинг асосий тўсиқларини аниқлаш, хавф омилларини аниқлаш ва мавжуд чора-тадбирлар - эмлаш, скрининг, санитария-маърифий тадбирларнинг самарадорлигини баҳолаш имконини берди. Олинган маълумотлар асосида профилактика чора-тадбирларининг такомиллаштирилган мажмуаси ишлаб чиқилган бўлиб, у тест қамровини кенгайтириш, эмлаш имкониятларини ошириш, эпидемиологик назоратни оптималлаштириш ва санитария саводхонлигини оширишни ўз ичига олади. Таклиф этилган моделнинг жорий этилиши касалланишнинг 18-22% га камайишини ва эмлаш қамровини 85% гача оширишни башорат қилиш имконини беради, бу эса тадқиқотнинг юқори амалий аҳамиятини тасдиқлайди.
Библиографические ссылки
Всемирная организация здравоохранения. Глобальный отчёт по гепатитам 2022. — Женева: WHO Press, 2022. — 87 с.
Магрупов Б.А., Умаров Б.Я. Эпидемиологическая ситуация и профилактика вирусных гепатитов в Узбекистане. — Ташкент: Минздрав РУз, 2023. — 152 с.
Shepard C.W., Simard E.P., Finelli L. Hepatitis B Virus Infection: Epidemiology and Vaccination. — Lancet Infectious Diseases. — 2020. — Т. 20, №4. — С. 483–497.
Stanaway J.D., Flaxman A.D. The Global Burden of Viral Hepatitis. — Clinical Liver Disease. — 2022. — Т. 19, №2. — С. 55–72.
Ott J.J., Stevens G.A., Wiersma S.T. The Epidemiology of Hepatitis B and C Worldwide. — WHO Journal. — 2021. — Т. 17, №3. — С. 72–90.
Chulanov V., Mamonova N., Poleschuk O. Hepatitis B and C Control Strategies in Eurasia. — Journal of Viral Hepatitis. — 2022. — Т. 29, №1. — С. 45–58.
Lavanchy D. Hepatitis C: Epidemiology of a Global Health Problem. — World Journal of Gastroenterology. — 2019. — Т. 25, №13. — С. 1691–1706.
Polaris Observatory. Global Prevalence and Elimination Prospects for Hepatitis C. — J. Hepatology. — 2020. — Т. 73, №6. — С. 1230–1245.
Marcellin P., Asselah T. Clinical Course and Management of Chronic Hepatitis B. — Journal of Hepatology. — 2019. — Т. 70, №1. — С. 13–34.
Bertoletti A., Kennedy P.T. HBV-specific Immune Response and Vaccine Implications. — Nature Reviews Immunology. — 2021. — Т. 21, №3. — С. 167–181.