КАТТА ЁШДАГИ АҲОЛИ ЎРТАСИДА СУРУНКАЛИ РЕСПИРАТОР КАСАЛЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ САМАРАДОРЛИГИНИ КОМПЛЕКС ВА ШАХСИЙЛАШТИРИЛГАН ТАДБИРЛАР АСОСИДА ОШИРИШ
##article.subject##:
Сурункали респиратор касалликлар, ЎСОК, бронхиал астма, профилактика, хавф омиллари, спирометрия, ҳаёт сифати, ФЕВ1, аҳолининг хабардорлиги, таълим дастурлари##article.abstract##
Сурункали респиратор касалликлар (СРК), шу жумладан ўпканинг сурункали обструктив касаллиги (ЎСОК) ва бронхиал астма (БА) катталар орасида касалланиш, ногиронлик ва ўлимнинг энг муҳим сабабларидан бири бўлиб қолмоқда. Халқаро тавсиялар (GOLD, GINA) мавжудлигига қарамай, Марказий Осиё мамлакатларида профилактика тадбирларининг самарадорлиги чекланганлигича қолмоқда. Ушбу ишнинг мақсади катта ёшдаги аҳоли орасида кенг қамровли, шахсийлаштирилган дастурни жорий этиш асосида СҚБ профилактикаси самарадорлигини оширишдан иборат. Тадқиқотга 18-70 ёшдаги 300 нафар бемор киритилган бўлиб, улардан 160 нафари асосий гуруҳга киритилган ва такомиллаштирилган профилактика чоралари, 140 нафари стандарт тавсиялар олган. Нафас олиш функцияси, хуружлар частотаси, хабардорлик даражаси, хавф омиллари ва ҳаёт сифати таҳлил қилинган. Дастурнинг жорий этилиши натижасида касалликнинг зўрайиш частотаси 32 фоизга, шифохонага ётқизиш 28 фоизга камайди, ФЕВ1 кўрсаткичлари 14 фоизга яхшиланди ва чекишни ташлаш даражаси 22 фоиздан 41 фоизга ошди. СРС белгилари ва профилактикаси ҳақида хабардорлик 37% дан 79% гача ошди. Олинган маълумотлар шуни кўрсатадики, минтақавий шароитларга мослаштирилган комплекс профилактика модели ЎСОК ва БАни бошқариш самарадорлигини сезиларли даражада оширади ва миллий соғлиқни сақлаш дастурларига киритиш учун тавсия этилиши мумкин.
Библиографические ссылки
Чучалин А.Г. Хроническая обструктивная болезнь лёгких. — Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2021. — 448 с.
Авдеев С.Н. Бронхиальная астма: современные подходы к диагностике и лечению. — Москва: Практика, 2022. — 312 с.
Barnes P.J. Cellular and molecular mechanisms of chronic obstructive pulmonary disease. New England Journal of Medicine. 2023; 389(4): 345–360.
Halpin D.M.G., Vogelmeier C.F. Global trends in COPD management. Lancet Respiratory Medicine. 2021; 9(6): 573–584.
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD. 2024. — 156 p.
Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention. 2024. — 196 p.
Soriano J.B., Kendrick P. Epidemiology and burden of chronic respiratory diseases worldwide. Thorax. 2022; 77(4): 298–310.
Burney P. Environmental factors and respiratory diseases: impact of PM2.5 and pollutants. European Respiratory Review. 2022; 31(165): 210–216.
Papi A., Fabbri L.M. Mechanisms and management of asthma-COPD overlap syndrome. Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2023; 151(2): 412–425.
World Health Organization. Noncommunicable Diseases: Global Status Report. Geneva: WHO Press, 2023. — 278 p.
