ГИПЕРТОНИЯ КAСAЛЛИГИ СЕМИЗЛИК БИЛAН КЕЧГAНДA КОМБИНAЦИЯЛAНГAН AНТИГИПЕРТЕНЗИВ ДAВО СAМAРAДОРЛИГИНИ БAҲОЛAШ
##article.subject##:
артериал гипертензия, семизлик, гипотензив воситалар, гипертония касаллиги, коморбидлик, комбинацияланган терапия##article.abstract##
Замонавий тиббиётнинг ривожланиб боришига қарамай гипертония касаллиги (ГК) ҳозирги кунда ҳам юрак қон томир тизими касалликлари орасида энг долзарб муаммолардан бири ҳисобланади.Хозирги кунда дунё ахолиси орасида ГК нинг учраши кескин тарзда кўпаймоқда. Бу касалликнинг жадал суръатларда ошиб бориши бутун жахон бўйлаб ногиронликнинг кўпайишига ва шу билан бир қаторда умумий ўлим кўрсаткичининг хам ошишига олиб келмоқда. Бугунги кунга келиб ГК мустақил холда учрамасдан, қатор турли патологик жараёнлар жумладан-семизлик, қандли диабет, юрак ишемик касаллиги ва буйрак дисфункциялари билан коморбидликда кузатилади. ГК семизлик ва бошқа коморбид хасталиклар билан бирга кечган беморлар орасида 2 тип қандли диабет ва гиперлипидемия кўп учраши аниқланган (мос равишда 53% ва 83%). Ўтказилган бир қанча тадқиқот натижаларига кўра уйқу артерияси торайиши (45%), юрак ишемик касаллиги (43%) ва чап қоринча гипертрофияси (40%) нинг келиб чиқишида артериал гипертензия жуда муҳим рол ўйнайди [1]. Юқорида келтирилган тахлил натижаларига асосланадиган бўлсак, ГК ини ўз вақтида самара таъсир доираси кенг бўлган дори препаратларидан фойдаланиб даволаш келгусида пайдо бўладиган хавф омилларини кескин камайтириши билан бирга беморлар хаёт сифатини ҳам яхшилашга имкон яратади. Сўнгги йиллардаги қатор илмий тадқиқотларда семизлик билан коморбид кечадиган гипертония касаллиги бўлган беморларда монотерапия самараси бўлмаганда комбинацияланган дори воситаларининг таъсирини ўрганиш кўзда тутилган.
Библиографические ссылки
Romano, S., Idolazzi, C., Fava, C. et al. Prevalence and Comorbidities of Resistant Hypertension: A Collaborative Population-Based Observational Study. High Blood Press Cardiovasc Prev 25, 295–301 (2018).
Oparil S, Acelajado MC, Bakris GL, Berlowitz DR, Cífková R, Dominiczak AF, Grassi G, Jordan J, Poulter NR, Rodgers A, Whelton PK. Gipertenziya. Nat Rev Dis Primerlari. 2018; 4 :18014.
Oliva RV, Bakris GL. Keksa odamlarda gipertenziyani davolash. J Gerontol Biol Sci Med Sci. 2012; 67 :1343–51.
Pimenta E, Oparil S. Gipertenziyani boshqarishda qat'iy kombinatsiyalar: bemorning istiqbollari va olmesartan-amlodipin kombinatsiyasining rivojlanishi va foydasi uchun mantiqiy asoslar. Vasc sog'liq uchun xavf boshqaruvchisi. 2008; 4 :653–64.
Burnier M. Antihipertenziv kombinatsiyalangan davolash: zamonaviy holat. Curr Hypertens Rep. 2015; 17:51 .
Rubio-Guerra AF, Kastro-Serna D, Elizalde-Barrera CI, Ramos-Brizuela LM. Gipertenziyani davolash uchun kombinatsiyalangan terapiyaning hozirgi tushunchalari: kombinatsiyalangan kaltsiy kanal blokerlari va RAAS inhibitörleri. Integr qon bosimi nazorati. 2009; 2 :55–62.
Mensah GA, Bakris G. Kattalardagi yuqori qon bosimini davolash va nazorat qilish Cardiol Clin. 2010;28:609–22
Kerni, Bosh vazir; Uelton, M.; Reynolds, K.; Muntner, P.; Uelton, PK; U, J. Gipertenziyaning global yuki: butun dunyo bo'ylab ma'lumotlarni tahlil qilish. Lancet 2005 , 365 , 217–223.
GBD 2015 Semizlik bo'yicha hamkorlar. 25 yil davomida 195 mamlakatda ortiqcha vazn va semirishning sog'liqqa ta'siri . N Engl J Med . 2017; 377 ( 1 ):13-27.
Wormser D, Kaptoge S, Di Angelantonio E va boshqalar. Tana massasi indeksi va qorin bo'shlig'idagi yog'lilikning yurak-qon tomir kasalliklari bilan alohida va birlashtirilgan assotsiatsiyasi: 58 ta istiqbolli tadqiqotlarni birgalikda tahlil qilish . Lancet . 2011; 377 ( 9771 ):1085-1095.
Hsu CY, McCulloch CE, Iribarren C, Darbinian J, Go AS. Tana massasi indeksi va oxirgi bosqichdagi buyrak kasalligi xavfi . Enn Intern Med . 2006; 144 ( 1 ):21-28.
Loef M, Walach H. O'rta yoshdagi semirish va demans: Qo'shma Shtatlar va Xitoyda demans tarqalishining meta-tahlili va tuzatilgan prognozi . Semirib ketish . 2013 yil; 21 ( 1 ):E51-E55.
Lauby-Secretan B, Scoccianti C, Loomis D va boshqalar. Tana yog'i va saraton - IARC ishchi guruhining nuqtai nazari . N Engl J Med . 2016; 375 ( 8 ):794-798.
Рахимова М.Э., Юлбарисов А.А., Туракулов Р.И. Особенности течения ишемической болезни сердца с метаболическим синдромом и дисфункцией почек / Терапевтический вестник Узбекистана № 3, 2021г. С 42
Appel LJ Ortiqcha vazn, semirish va gipertenziyada vaznni kamaytirish - UpToDate. 2021. [(2022-yil 18-iyunda kirish mumkin)]. Onlaynda mavjud:
Neeland IJ, Gupta S., Ayers CR, Turer AT, Rame JE, Das SR, Berry JD, Khera A., McGuire DK, Vega GL va boshqalar. Mintaqaviy yog 'tarqalishining chap qorincha tuzilishi va funktsiyasi bilan bog'liqligi. Circ. Kardiovask. Tasvirlash. 2013 yil; 6 :800–807. doi: 10.1161/CIRCIMAGING.113.000532
Shams E., Kamalumpundi V., Peterson J., Gismondi RA, Oigman V., de Gusmão Correia ML Semirib ketish bilan bog'liq gipertenziya mexanizmlari va davolashning diqqatga sazovor joylari. J. Xum. Gipertenziya. 2022; 36 :785–793. doi: 10.1038/s41371-021-00644-y
Robertson KD DNK metilatsiyasi va inson kasalligi. Nat. Rev. Genet. 2005; 6 :597–610. doi: 10.1038/nrg1655
JB Koen Semizlikdagi gipertenziya va vazn yo'qotishning ta'siri Curr Cardiol Rep , 19 ( 2017 ) , p. 98
CM Bryson , Psaty BMMDPBM Gipertenziya terapiyasida periferik alfa-1 antagonistlarining salbiy ta'sirini ko'rib chiqish Curr Contr Trials Cardiovasc Med , 3 ( 2002 ) , p. 7
