KOGNITIV FANNING SUN’IY INTELLEKT RIVOJIGA TA’SIRIDA IJTIMOIY SIYOSATNING O‘RNI
##article.subject##:
sun’iy intellekt, kognitiv fan, miya faoliyati, ong, tafakkur, kognitiv psixologiya, kognitiv lingvistika, hisoblash texnologiyalari, intellekt, mushohada, obyektivlik, subyektivlik##article.abstract##
Ushbu maqolada muallif davrimizning eng dolzarb mavzusiga aylangan sun’iy intellekt imkoniyatlarining ijtimoiy fanlarga o‘tkazgan ta’sirini kognitiv fan doirasida tahlil etadi. Ma’lumki, sun’iy intellekt sohasidagi ilmiy-texnologik ishlanmalar nafaqat fan va ta’lim sohasini, balki inson va jamiyat hayoti bilan bog‘liq barcha soha hamda tarmoqlarni to‘liq qamrab olmoqda. Bunday shart-sharoitlar paytida uning ijtimoiy-gumanitar fanlarga o‘tkazayotgan ta’siri, oqibatlari, kutiladigan o‘zgarishlardagi tendensiyalar soha tadqiqotchilarini jiddiy ilmiy harakat qilishga chorlaydi. Ijtimoiy-falsafiy fanlar tizimida sun’iy intellekt bilan bog‘liq voqeliklar inson omili va ruhiyati bilan bog‘liq hodisa sifatida davriy o‘rganib kelinganligi muallif tomonidan mazkur maqolada tizimli tahlil etiladi. Sun’iy intellekt davlat va jamiyat hayotiga qanchalik shiddat bilan kirib kelmasin, tadqiqotchi uchun uning ijobiylikdan tashqari, o‘ziga xos salbiy jihatlari ham mavjudligini ikkinchi guruh tadqiqotchilari tomonidan diskurs tahlilga yo‘naltirilganligi masalalariga ham e’tiborni qaratadi. Maqolada miya faoliyati, ong va tafakkurning falsafiy-sotsiologik tomonlari, kognitiv psixologiya va kognitiv lingvistika modellarining zamonaviy shartlarini ishlab chiqishda sun’iy intellektning ko‘rsatayotgan ta’siri tahlil etiladi.
Библиографические ссылки
Қаранг: Серл Дж. Р. Сознание: краткое введение / John R. Searle. – Оксфорд: Oxford University Press, 2004. – 304 с; Серл Дж. Р. Умы, мозг и программы // Behavioral and Brain Sciences. – 1980. – Т. 3, № 3. – С. 417-457.
Қаранг: Хомский Н. Синтаксические структуры / Noam Chomsky. – Гаага: Mouton, 1957. – 117 с.
Қаранг: Деннет Д. С. Объясненное сознание / Daniel C. Dennett. – Бостон: Little, Brown and Company, 1991. – 511 с.
Қаранг: Саймон Г. А. Науки об искусственном / Herbert A. Simon. – Кембридж (MA): MIT Press, 1969. – 248 с.
Қаранг: Тьюринг А. М. Вычислительные машины и интеллект // Mind. – 1950. – Т. 59, № 236. – С. 433–460.
Қаранг: Рассел С., Норвиг П. Искусственный интеллект: современный подход. 4-е изд. – Харлоу: Pearson, 2021. – 1152 с; Рассел С. Совместимость с человеком: искусственный интеллект и проблема контроля. – Нью-Йорк: Viking, 2019. – 320 с.
Қаранг: Бостром Н. Сверхинтеллект: пути, опасности, стратегии. – Оксфорд: Oxford University Press, 2014. – 352 с.
Қаранг: Кастельс М. Восхождение сетевого общества. – Оксфорд: Blackwell, 1996. – 556 с.
Қаранг: Зубофф Ш. Эпоха надзорного капитализма. – Нью-Йорк: PublicAffairs, 2019. – 704 с.
Қаранг: Морозов Е. Спасти всё, нажмите здесь: безумие технологического солюционизма. – Нью-Йорк: PublicAffairs, 2013. – 432 с.
Қаранг: UNESCO. Рекомендация по этике искусственного интеллекта. – Париж: UNESCO, 2021.
Қаранг: Organisation for Economic Co-operation and Development. Принципы ОЭСР по искусственному интеллекту. – Париж: OECD Publishing, 2019.
Майер-Шёнбергер В., Кукьер К. Большие данные. Революция, которая изменит то, как мы живем, работаем и мыслим. – М.: «Манн, Иванов и Фербер», 2014. – С. 37.
Лекторский В.А. Философия, познание, культура. – М.: Канон-плюс, 2012. – С. 48.
Патнем Х. Философия сознания / Пер.с англ. Макеевой Л.Б., Назаровой О.А, Никифорова А.Л. – М.: Дом интеллектуальной книги, 1999. – С. 173.
Патнем Х. Разум, истина и история / Пер.с англ. Т.А. Дмитриева, М.В.Лебедева. – М.: Праксис, 2002. – С. 81-82.
Қаранг: Fodor J. Methodological Solipsism Considered as a Research Strategy in a Cognitive Psy chology // Jerry A. Fodor Representations. Philosophical Essays on the Foundations of Cognitive Sci ence. Harvester Press, 1981. – P. 225-257.
Васильев С.С. Человек и системы искусственного интеллекта // ЕГНС «Поиск». 2019. № 50 (1592). – С. 10-11. www.poisknews.ru.
Васильев С.Н., Жерлов А.К., Федосов Е.А., Федунов Б.Е. Интеллектуальное управление динамическими системами. – М.: Физматлит, 2000. – С. 312.
Қаранг: Антропология революции / Под редакции И.Прохорова, А.Дмитриев, И.Кукулин, М.Майофис. – М.: Новое литературное обозрение, 2009. – 496 с.
Воронцов С.А., Мамычев А.Ю. Искусственный интеллект в современной политической и правовой жизнедеятельности общества: проблемы и противоречия цифровой трансформации // Территория новых возможностей. Вестник ВГУЭС. 2019. № 4. – С. 59.
Васильев С.Н., Куликов Ю.И., Пащенко Ф.Д. Интеллектуальные системы управления и нечеткие регуляторы. Ч. I. Нечеткие модели, логико-лингвистические и аналитические регуляторы // Automation and Remote Control. 2020. Т. 81. № 1. – С. 171-191.
Человек и системы искусственного интеллекта / Под ре д. акад. РАН В.А. Лекторского. – СПб.: Издательство «Юридический центр», 2022. – 330 с.
Қаранг: Финн В.К. Интеллект, информационное общество, гуманитарное знание и образование. – М.: Стереотип, 2023. – 464 с; Тарасов Е.Ф. Проблемы теории речевого общения: Научный доклад по опубликованным трудам. – М.: Институт языкознания РАН, 1992. – 56 с.
Гройс Б. Введение в антифилософии. – М.: Ad Marginem Press, 2022. – С. 77.
Войниканис Е.А., Семенова Е.В., Толпе Г.С. Искусственный интеллект в возможностях самообучающихся алгоритмов // Вестник ВГУ. Серия: Право. 2018. № 4. – С. 137.
Қаранг: Человек и системы искусственного интеллекта / Под ред. акад. РАН В.А.Лекторского. – СПб.: Издательство «Юридический центр», 2022. – 328 с.
Гройс Б. Введение в антифилософии. М.: Ad Marginem Press, 2022. – С. 79.
Ашинов В.И., Буданов В.Г. Парадигма сложности и социогуманитарные проекции конвергентных технологий // Вопросы философии. 2016. № 1. – С. 59-70.
Серр М. Договор с природой. СПб.: Изд-во Европейского университета, 2022. – С. 61.