ТАСАВВУФНИ ШАКЛЛАНТИРГАН МАНБАЛАР МУАММОСИ ҚИЁСИЙ ТАСАВВУФШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИДА
##article.subject##:
дин, ислом, тасаввуф, тасаввуфшинослик, ирфон, фалсафий-ирфоний мактаблар, қиёсий таҳлил, қиёсий тасаввуфшунослик, буддавийлик, зардуштийлик, насронийлик, монавийлик##article.abstract##
Жаҳон шарқшунослари ва исломшуносларининг тасаввуф таълимотининг вужудга келиши ва шаклланиши жараёнида манба сифатида хизмат қилган ёки иштирок этган, таъсир кўрсатган ёки таъсирланган диний ва фалсафий таълимотлар хусусидаги қарашлари турлича. Баъзи бир Европа шарқшунос олимлари тасаввуф таълимотининг асл илдизларини Ғарб цивилизацияси – Қадимги Юнон фалсафаси ва насронийлик динидан излашга интилса, баъзи бир тадқиқотчилар унинг илдизларини Қадимги Ҳинд динлари – Веда динлари ва будаввийлик, Қадимги Эрон динлари – маздояснолик, зардуштийлик ва монавийликдан излашга ҳаракат қилишади. Яна бир гуруҳ Шарқ олимлари ва Европа шарқшунослари эса тасаввуфнинг асл манбаси ислом дини эканлиги хусусида фикр юритишади.
Ушбу мақола айнан ана шу баҳс-мунозаралар тадқиқи ва қиёсий таҳлилига бағишланган. Муаллифнинг фикрича, дунёдаги ҳар бир диний-фалсафий таълимот таркибида исломдаги тасаввуф таълимоти ва ирфон фалсафасига ўхшаб кетадиган ирфоний тамойиллар мавжуд. Улардаги ана шу ирфоний тамойилларни ислом тасаввуфи билан қиёсий равишда ўрганиш ва таҳлил қилиш ушбу таълимотларнинг мазмун-моҳиятини янада чуқурроқ ўрганиш имкониятини яратади.
Библиографические ссылки
Комил инсон ҳақида тўрт рисола. / Форс тилидан Нажмиддин Комилов таржимаси. – Тошкент: “Маънавият”, 1997.
Абдуллаев А. Тасаввуф ва унинг намояндалари. – Термиз, 2007.
Miguel Asin Palacios. El Islam Cristiani rado. – Madrid, 1932.
Carra de Vaux. Gazali. Paris, 1902.
Nicholson R.A. The Idea of Personality in Sufism. – New Delhi, 1976.
Гольдциер И. Лекции об исламе. – Санкт-Петербург: Брокгауз-Ефрон, 1912.
Бартольд В.В. Учёные мусульманского «Ренессанса». //Соч. Т. VI. – Москва, 1966.
Из философского наследия народов Ближнего и Среднего востока. – Ташкент: “Фан”, 1972.
Усмон Нурӣ Тӯпбаш. Тасаввуф. – Душанбе: Гурӯҳи нашриётии паёми “САБЗ”, 2014.
بدوی، عبدالرحمن. تاریخ تصوف اسلامی. از آغاز سده دوم هجری./ ترجمه محمودرضا افتخارزاده. - تهران: دفتر نشر اسلامی، ۱۳۷۵
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Нақшбандия. Вазифалар. Зикрлар. – Тошкент: “Nihol-nashr”, 2018.
عطار، فرید الدین. منطق الطیر. - تهران، ۱۳۴۰. – ص.۲۷۶
حضرت شیخ المشایخ جنید بغدادی. // فرید الدین عطار. تذکرة الاوليأ. / با مقدمه و تصحىح محمد استعلامی. - تهران، ١٣٨٤. - ص. ٨٩
. - ص. ۱۰۵ تهران،۱۳۴۳ - سرچشمه های تصوف در ایران. نفیسی، سعید.
Комилов Н. Тасаввуф. Биринчи китоб. – Тошкент, 1996.
انصاری، عبدالله. صد میدان. - کابل، ۱۳۴۱. - ص. ۴
Ҳаким ат-Термизийнинг ушбу номдаги китоби фақат шу манбада тилга олинади.
الهجويرى الغزنوى، ابوالحسن على بن عثمان الجلابى. كشف المحجوب. / متن انتقادى و. ژوکوفسکی. - تهران: نشر اناصری، ۱۳۷۶. - ص. ۵۰
