BASHORAT TUSHUNCHASINING FALSAFIY TALQINI
##article.subject##:
Bashorat, prognoz, determinizm, falsafa, din, nazariya, metodologiya, ilmiy bashorat, globalizm, probalistik modellar, sinergetika##article.abstract##
Ilmiy bashorat insoniyatning kelajakni oldindan bilishga, tasavvur qilishga va uni boshqarishga intilishlarini ifoda etuvchi bilim shaklidir. Bu tushuncha, o‘z mazmun-mohiyatiga ko‘ra, inson tafakkurining keng qamrovli, murakkab va ko‘p qirrali faoliyatlaridan biri hisoblanadi. Falsafiy jihatdan ilmiy bashoratni koʻrib chiqish bir qancha qiziqarli savollarni tugʻdiradi: Bashorat qilish qanchalik mumkin? Bashorat qilish faqat bilishga bogʻliqmi yoki inson tafakkuriga ham bogʻliqmi? Ilmiy bashoratning falsafiy mazmuni va u qanday asoslar orqali shakillanadi? Mazkur maqolada ushbu koʻtarilgan savollarga javob berishga harakat qilinadi. Muallif, mazkur mavzuni tahlil qilish orqali bashorat tushunchasining falsafiy jihatlarini tushuntirgan holda, ularning nazariy negizlarini ham ko’rsatib o’tadi. Shu bilan birga, bu jarayonda ilmiy bashoratning bilishga asoslangan analitik mexanizmlar bilan insonning ijodiy va intuitiv qobiliyatlari o‘rtasidagi bog‘liqliklar yoritib beradi. Shuningdek, maqolada bashorat qilishning zamonaviy ilm-fan taraqqiyoti bilan qanday aloqadorligi va uning ijtimoiy hayotdagi o‘rni tahlil qilinadi.
Библиографические ссылки
Callan, T. (1985). Prophecy and Ecstasy in Greco-Roman Religion and in 1 Corinthians. Novum Testamentum, 27, 125-140. https://doi.org/10.1163/156853685X00102.
Birdwhistell, A. (1989). Transition to Neo-Confucianism: Shao Yung on Knowledge and Symbols of Reality. https://doi.org/10.2307/1399303.
Holopainen, T. (2014). Concepts and Concept Formation in Medieval Philosophy. 263-279. https://doi.org/10.1007/978-94-007-6967-0_17.
Reeves, M. (1969). The Influence Of Prophecy In The Later Middle Ages A Study In Joachimism. https://doi.org/10.2307/1869790.
Vermeir, K. (2004). The ‘physical prophet’ and the powers of the imagination. Part I: a case-study on prophecy, vapours and the imagination (1685–1710). Studies in History and Philosophy of Science Part C: Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences, 35, 561-591. https://doi.org/10.1016/J.SHPSC.2004.09.001.
Micheli, A., & Torres, P. (2015). [On the evolution of scientific thought]. Archivos de cardiologia de Mexico, 85 4, 323-8. https://doi.org/10.1016/j.acmx.2015.06.003.
Gardner, M. (1982). Predicting Novel Facts. The British Journal for the Philosophy of Science, 33, 1 - 15. https://doi.org/10.1093/bjps/33.1.1.
Reinken, B. (2022). Cosmopocalypse: From Prophetic Vision to Political Foresight in Romola. Victorian Literature and Culture, 51, 233 - 259. https://doi.org/10.1017/S1060150322000055.
Zhu D., Du H., Sun Y., Cao N. Research on Path Planning Model Based on Short-Term Traffic Flow Prediction in Intelligent Transportation System. Sensors (Basel, Switzerland), 18. – 2018. https://doi.org/10.3390/s18124275.
Diao Z., Zhang D., Wang X., Xie K., He S., Lu X., Li Y. A Hybrid
Model for Short-Term Traffic Volume Prediction in Massive Transportation Systems. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 20. – 2019. – P. 935-946. https://doi.org/10.1109/TITS.2018.2841800.