DUNYONING ILMIY MANZARASI EVOLYUTSIYASINING KLASSIK, NOKLASSIK VA POSTNOKLASSIK DAVRLARI VA ULARNING O‘ZARO TA’SIRI

##article.authors##

  • Pardayev Sultonmurod

##article.subject##:

dunyoning ilmiy manzarasi, klassik fan, noklassik fan, postnoklassik fan, ilmiy ratsionallik, falsafiy tahlil.

##article.abstract##

Dunyoning ilmiy manzarasi evolyutsiyasi inson tafakkurining borliqni anglashga bo‘lgan munosabati qanday o‘zgarib borganini ifodalovchi falsafiy jarayondir. Dastlab, klassik ilmiy manzara tabiatni qat’iy qonunlarga bo‘ysunuvchi, inson ongidan mustaqil mavjud bo‘lgan yaxlit mеxanik tizim sifatida talqin qilib, ilmiy bilishda obyеktivlikni mutlaq qadriyat darajasiga
ko‘targan. Kеyinchalik noklassik davrda bilish jarayonida subyеktning faol ishtiroki, kuzatuvchining pozitsiyasi va bilish vositalarining natijaga ta’siri e’tirof etilgan hamda ilmiy manzara nisbiylik va ehtimollik asosida qayta shakllangan. Biroq postnoklassik ilmiy manzarada fan tabiat, jamiyat va inson o‘rtasidagi murakkab o‘zaro ta’sirlarni hisobga oluvchi ochiq tizim sifatida namoyon bo‘lib, ilmning univеrsal va mutlaq haqiqatga erishishi mumkinligi haqidagi qarashlarni shubha ostiga qo‘yuvchi dеstruktiv fikrlar ham paydo bo‘lmoqda. Shu bois, ushbu maqolada dunyoning ilmiy manzarasi evolyutsiyasining klassik, noklassik va postnoklassik davrlari va ularning zamonaviy falsafiy tafakkurga ta’siri tahlil qilingan.

Библиографические ссылки

Кун Т. (1962) Структура научных революций. – М.: Прогресс, 1962.

Philosophy and Life / №3-4 (30-31) 2025

Лакатос И. (1970) Методология научно-исследовательских

программ. – М.: Академический проект.

Стёпин В. С. (2000) Теоретическое знание. – М.: Прогресс

Традиция, 2000.

Орынбеков М. С. (2010) Философия науки и культуры. – Алматы:

Ғылым.

Kucuradi I. (1998) Philosophy of Human Rights. – Ankara: Türkiye

Felsefe Kurumu.

Шермухамедов Н. (2014). Фан фалсафаси. – Тошкент: Ношир.

Тўраев Б. Борлиқ. – Тошкент: Навоий номидаги миллий кутубхона

нашриети, 2022.

Ньютон И. (1687). Математик асосларда табиат фалсафасининг

принциплари. – Лондон: Royal Society нашриёти, 510 б.

Декарт Р. (1644). Фалсафанинг асослари. – Амстердам: Elzevier

нашриёти, 250 б.

Стёпин В. С. (2000). Теоретик билим. – Москва: Прогресс

Традиция, 1–744 б.

Планк М. (1900). Квант назарияси асослари. – Берлин: Springer, 1

б.

Кун Т. (1962). Илмий инқилобнинг структураси. – Чикаго: University

of Chicago Press, 1–212 б.

Эйнштейн, (1916). Die Grundlage

Relativitätstheorie. – Берлин: Annalen der Physik, 89 б. der allgemeinen

Kuhn, T. (1962). The Structure of Scientific Revolutions. – Chicago: University of Chicago Press.

Prigogine, I. (1980). From Being to Becoming: Time and Complexity in

the Physical Sciences. – San Francisco: W. H. Freeman.

Heisenberg, W. (1958). Physics and Philosophy: The Revolution in

Modern Science. – New York: Harper & Row.

Кун, Т. (1962). The Structure of Scientific Revolutions. – Chicago:

University of Chicago Press. 94 б.

Lakatos, I. (1970). Falsification and the Methodology of Scientific

Research Programmes. – Cambridge: Cambridge University Press, 112 б.

Feyerabend, P. (1975). Against Method. – London: Verso. 57 б.

Стёпин В. С. (2000). Теоретик билим. – Москва: Прогресс

Традиция, 744 б.

Кун Т. (1962). Илмий инқилобнинг структураси. – Чикаго:

University of Chicago Press, 212 б.

Шермухамедова Н. (2014). Фан фалсафаси. – Тошкент: Ношир, 73 112 б.

Ньютон И. (1687). Математик асосларда табиат фалсафасининг

принциплари. – Лондон: Royal Society нашриёти, 510 б.

Планк М. (1900). Квант назарияси асослари. – Берлин: Springer, 120 б.

Philosophy and Life / №3-4 (30-31) 2025

Стёпин В. С. (2000). Теоретик билим. – Москва: Прогресс

Традиция, 744 б.

Шермухамедова Н. (2015). Фан фалсафаси. – Тошкент: Ўзбекистон

миллий университети нашриёти, 73–112 б.

Декарт Р. (1644). Фалсафанинг асослари. Амстердам: Elzevier

нашриёти, 250 б.

Кун Т. (1962). Илмий инқилобнинг структураси. – Чикаго:

University of Chicago Press, 212 б.

Ньютон И. (1687). Математик асосларда табиат фалсафасининг

принциплари. – Лондон: Royal Society нашриёти, 510 б.

Планк М. (1900). Квант назарияси асослари. – Берлин: Springer, 120

Стёпин В. С. (2000). Теоретик билим. – Москва: Прогресс

Традиция, 744 б.

Шермухамедова Н. (2014). Фан фалсафаси. – Тошкент: Ношир

нашриёти, 73–112 б.

Загрузки

##submissions.published##

2026-03-10

##issue.issue##

##section.section##

Статьи