КОМПЛЕМЕНТ ТИЗИМИНИНГ ДИАБЕТИК ПОЛИНЕЙРОПАТИЯ РИВОЖЛАНИШИДАГИ ЎРНИ
##article.subject##:
комплемент тизими, диабетик полинейропатия, мембранага ҳужум комплекси##article.abstract##
Мақсад. Комплемент компонентларининг диабетик полинейропатия ривожланишидаги ўрнини таҳлил қилиш.
Тадқиқот материали ва усуллари. ҚД 2-тури ДПН 2 даражаси ташхиси билан даволанаётган беморларни танлаб олдик. Асосий гуруҳда 46 нафар беморлар (аёллар – 24 нафар ва эркаклар – 22 нафар; беморларнинг ўртача ёши 56±8 йилни ташкил этди), ҳамда назорат гуруҳида 38 нафар наслида қандли диабет бўлмаган амалий соғлом шахслар (аёллар – 20 нафар, эркаклар – 18 нафар; ўртача ёши 51±10 йилни ташкил этди) текширувдан ўтказилди. Асосий гуруҳдаги беморларда ҚДнинг 2-турининг давомийлиги ўртача 12±8 йил бўлса, ДПНнинг давомийлиги эса ўртача 9±5 йилни ташкил этди.
Тадқиқот натижалари. TSS, NSS ва NDS шкалаларига асосланиб ДПНнинг клиник шаклларига баҳо бердик. Натижаларга мувофиқ асосий гуруҳдаги 46 (100%) нафар беморлардан 12 (26%) нафарида сенсор ДПН, 14 (30%) нафарида мотор ДПН ва 20 (44%) нафарида эса сенсомотор ДПН шакллари мавжудлиги аниқланди. Асосий гуруҳдаги беморларнинг қон зардоби таркибидаги комплемент С3 компонентининг умумий миқдори 11,1±2,1 нг/млни ташкил этди. Назорат гуруҳидаги соғлом шахслар қон зардобидаги бу кўрсаткич эса умумий 1,8±0,9 нг/млдан иборат бўлди. С3 факторининг даражалари сенсор ДПНда 6,9±2,4 нг/мл, мотор ДПНда 9,8±2,6 нг/мл ва сенсомотор ДПНда эса 16,7±2,7 нг/млни ташкил этди.
Хулоса. Kомплемент С3 компонентининг қон зардоби таркибида юқори даражада бўлиши мембранага хужум комплекси фаоллашишига олиб келади. Бу эса ўз ўрнида эндоневрал микротомирлар деворида оралиқ маҳсулотлар тўпланиб, томирлар ўтказувчанлигининг ошиши ва торайишига, ҳамда дистрофик жараёнларнинг чуқурлашишига сабаб бўлади.
Библиографические ссылки
Берман Р.Э. Педиатрия по Нельсону: в 5 т.: пер. с анл. / Ричард Э. Берман, Роберт М. Клигман, Хол Б. Джексон / Под ред. А.А. Баранова. - Т. 3. - М.: ООО «Рид Элсивер», 2009. - 1184 с.: ил.
Иммунология: учебник / А. А. Ярилин. - М.: ГЭОТАР-Медиа, 2010. 752с.
Колхир П.В. Доказательная аллергология - иммунология. -М.: Практическая медицина, 2010. - 528 с.
Матмуродов Р.Ж., Умирова С.М., Коронавирус инфекциясининг диабетик полинейропатиялар ривожланишидаги роли ва унинг комплемент тизимига таъсири // Биомедицина ва амалиёт журнали, Tadqiqot.uz., Тошкент-2021/6жилд,3сон, С.256-263.
Матмуродов Р.Ж., Умирова С.М., Covid-19 ўтказган диабетик полинейропатияли беморларда клиник-неврологик, нейрофизиологик бузилишлар ва комплемент С3 компонентининг солиштирма таҳлили // Journal of neurology and neurosurgery research. Тошкент №3-2023.С.51-55.
Мейл, Д. Иммунология / Д. Мейл, Дж. Бростофф, Д.Б. Рот, А. Ройтт / Пер. с англ. -М.: Логосфера, 2007. - 568 с.: ил.
Овсепян М.Р., Бояджян А.С., Оганесян Л.П., Maмиконян A.A., Геворкян A.A. Активация системы комплемента по классическому и альтернативному пути при длительном течении сахарного диабета 2-готипа // Проблемы эндокринологии (Москва). – 2006 (6). – С. 14–17.
Умирова С.М., Матмуродов Р.Ж., Катта ёшли беморларда диабетик полинейропатияларни эрта ташхислаш ва даволаш хусусиятлари // Тиббиётда янги кун журнали, Бухоро, 6 (44) 2022.С.162-166.
Халимова Х.М., Матмуродов Р.Ж., Умирова С.М., Covid-19 ўтказган беморларда диабетик полинейропатияларнинг динамикасини баҳолаш // Биомедицина ва амалиёт журнали, Tadqiqot.uz., Тошкент-2023, 8 жилд, 3сон, С.310-314.
Шнайдер Н.А., Петрова М.М., Курумчина О.Б., Киричкова Г.А. Классификации диабетической нейропатии (обзор) // Вестник НГУ. Новосибирск. – 2008. – Т. 6, выпуск 3, часть 2. – С. 134-139.
References
Ahluwalia T.S., Groop L. Genetics of type 2 diabetes // Clin. Chem. – 2011. – V. 57 (2). – P. 241–254.
Alterations in L-arginine and inflammatory markers in type 2 diabetic patients with and without microalbuminuria // Acta Diabetol. – 2009. – V. 46 (4). – P. 309–316.
Barber A.J., Gardner T.W., Abcouwer S.F. The significance of vascular and neural apoptosis to the pathology of diabetic retinopathy // Invest. Ophthalmol. Vis. Sci. – 2011. – V. 52 (2). – P. 1156–1163.
Bariş N., Erdoğan M., Sezer E., Saygili F., Mert Ozgönül A., Turgan N., Ersöz B.
Cheng Y., Gao M. The effect of glycation of CD59 on complementmediated cytolysis // Cell. Mol. Immunol. – 2005. – V. 2 (4). – P. 313–317.
Cole D.S., Morgan B.P. Beyond lysis: how complement influences cell fate // Clin. Sci. – 2003. – V.104 (5). – P. 455–466.
Donath M.Y., Shoelson S.E. Type 2 diabetes as an inflammatory disease // Nat. Rev. Immunol. – 2011. – V.11 (2). – P. 98–107.
Handwerger B.S., Fernandes G., Brown D.M. Immune and autoimmune aspects of diabetes mellitus // Hum. Pathol. – 1980. – V. 11 (4). –P. 338–352.
H.M. Khalimova, Z.Yu. Khalimova, A.A. Khodjimetov, R.J. Matmurodov, S. M. Umirova., The role and significance of сomplement C3 factor in the clinical course of diabetic polyneuropathies // American Journal of Medicine and Medical Sciences,Vol. 12, Num. 11, November 2022. pp. 1166-1170.
Huysman E., Mathieu C. Diabetes and peripheral vascular disease // Acta Chir. Belg. – 2009. – V. 109 (5). – P. 587–594.
Kaneto H., Matsuoka T.A., Nakatani Y., Kawamori D., Miyatsuka T., Matsuhisa M., Yamasaki Y. Oxidative stress, ER stress, and the JNK pathway in type 2 diabetes // J. Mol. Med. – 2005. – V.83 (6). – P. 429–439.
Khalimova Kh.M., Matmurodov R.J., Umirova S.M., Clinical course characteristics of diabetic polyneuropathies in patients with coronavirus // Journal of pharmaceutical negative results, vol. 13 special issue 07 (2022) Pub.:2022-12-06, pp 2420-2426 (SCOPUS).
Mollnes T.E., Song W.C., Lambris J.D. Complement in inflammatory tissue damage and disease // Trends Immunol. Today. – 2002. – V. 23 (2). –P. 61–66.
Nauta A.J., Roos A., Daha M.R. A regulatory role for complement in innate immunity and autoimmunity // Int. Arch. Allergy Immunol. – 2004. – V. 134 (4). – P. 310–323.
Pino S.C., Kruger A.J., Bortell R. The role of innate immune pathways in type 1 diabetes pathogenesis // Curr. Opin. Endocrinol. Diabetes Obes. – 2010. – V. 17 2). – P. 126–130.
Sakamoto M., Fujisawa Y., Nishioka K. Physiologic role of the complement system in host defense, disease, and malnutrition // Nutrition. –1998. – V. 14 (4). – P. 391–398.
Sim R.B., Laich A. Serine proteases of the complement system // BiochemSoc. Trans. – 2000. – V. 28 (5). – P. 545–550.
Solinas G., Vilcu C., Neels J.G., Bandyopadhyay G.K., Luo J.L., Naugler W., Grivennikov S., Wynshaw-Boris A., Scadeng M., Olefsky J.M., Karin M. JNK1 in hematopoietically derived cells contributes to dietinduced inflammation and insulin resistance without affecting obesity // Cell Metab. – 2007. – V. 6 (5). – P. 386–397.
Муаллифларнинг маълумотлари / Информация об авторах / Information about the authors
КОНТАКТНАЯ ИНФОРМАЦИЯ:
Матмуродов Рустамбек Жуманазарович – доктор медицинских наук, профессор кафедры Неврологии и медицинкой психологии ТМА, г.Ташкент, Республика Узбекистан
Адрес: ул. Фараби-2, Ташкент 100109, Республика Узбекистан
Тел.: +998781507825
E-mail: nevropatolog@ mail.ru
Конфликт интересов. Авторы заявляют об отсутствии конфликта интересов.
Финансирование. Исследование не имело спонсорской поддержки (собственные ресурсы).