BOLALAR SEREBRAL FALAJI BO‘LGAN BOLALARDA NUTQ BUZILISHLAR

##article.authors##

  • Axtamova Shahzoda Fozilovna

##article.subject##:

bolalar serebral falaji, nutq buzilishlari, dizartriya, nutq fenotipi, neyroplastiklik, BDNF, elektroensefalografiya (EEG), funksional bog‘liqlik, neyroreabilitatsiya, neyromodulyatsiya

##article.abstract##

Nutq va kommunikatsiya buzilishlari bolalar serebral falajining (BSF) eng muhim namoyon bo‘lishlaridan biri bo‘lib, bolaning ta’lim olishi, ijtimoiy moslashuvi va hayot sifatini cheklaydi. Ularning klinik tuzilishi bir xil emas bo‘lib, motor-nutq, praksis buzilishlari bilan bog‘liq, fonetik-fonologik, til va aralash buzilishlarni o‘z ichiga oladi. Reabilitatsiyaga zamonaviy yondashuv nafaqat yetakchi nutq fenotipini klinik jihatdan aniqlashni, balki markaziy asab tizimining funksional holati va uning neyroplastik qayta tashkil topish qobiliyatini obyektiv baholashni ham nazarda tutadi. Istiqbolli tadqiqot yo‘nalishlari qatoriga neyrofiziologik ko‘rsatkichlarni, miya tarmoqlarining funksional bog‘liqligini hamda potensial biologik markerlarni, jumladan, miyadan kelib chiqadigan neyrotrofik omil (BDNF)ni o‘rganish kiradi. Ushbu sharhda BSFda nutq buzilishlarining klinik va neyrofiziologik mexanizmlari, ularni obyektiv baholash usullari, neyroplastiklik haqidagi zamonaviy qarashlar hamda reabilitatsiya natijalarini baholash va prognozlashda neyroplastiklik markerlaridan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Fenotipga yo‘naltirilgan yondashuvga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, ushbu yondashuv nutq buzilishining tuzilishi va neyroplastik javobning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda terapevtik nishonni tanlashni nazarda tutadi. Shuningdek, BSF bo‘lgan bolalarni shaxsiylashtirilgan neyroreabilitatsiya dasturlari doirasida funksional nutq mashg‘ulotlarini qo‘shimcha neyromodulyatsion texnologiyalar bilan integratsiya qilish istiqbollari yoritilgan.

Библиографические ссылки

Korkalainen J., McCabe P., Smidt A., Morgan C. Motor Speech Interventions for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review // Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 2023. Vol. 66, No. 1. P. 110–125. DOI: 10.1044/2022_JSLHR-22-00375.

Mei C., Reilly S., Bickerton M., Mensah F., Turner S., Kumaranayagam D., Pennington L., Reddihough D., Morgan A.T. Speech in children with cerebral palsy // Developmental Medicine & Child Neurology. 2020. Vol. 62, No. 12. P. 1374–1382. DOI: 10.1111/dmcn.14592.

Vaillant E., Geytenbeek J.J.M. et al. Factors associated with spoken language comprehension in children with cerebral palsy: a systematic review // Developmental Medicine & Child Neurology. 2020. Vol. 62, No. 12. P. 1363–1373. DOI: 10.1111/dmcn.14651.

Hustad K.C., Schueler B., Schultz L., DuHadway C. Intelligibility of 4-year-old children with and without cerebral palsy // Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 2012. Vol. 55, No. 4. P. 1177–1189. DOI: 10.1044/1092-4388(2011/11-0083).

Hustad K.C., Oakes A., Allison K. Variability and Diagnostic Accuracy of Speech Intelligibility Scores in Children // Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 2015. Vol. 58, No. 6. P. 1695–1707. DOI: 10.1044/2015_JSLHR-S-14-0365.

Pennington L., Virella D., Mjøen T., Andrada M.G., Murray J., Colver A., Himmelmann K., Rackauskaite G., Greitane A., Prasauskiene A., Andersen G., de la Cruz J. Development of The Viking Speech Scale to classify the speech of children with cerebral palsy // Research in Developmental Disabilities. 2013. Vol. 34, No. 10. P. 3202–3210. DOI: 10.1016/j.ridd.2013.06.035.

Pennington L., Hustad K.C. Construct Validity of the Viking Speech Scale // Folia Phoniatrica et Logopaedica. 2019. Vol. 71, No. 5–6. P. 228–237. DOI: 10.1159/000499926.

Seyhan-Biyik K., Esen-Aydinli F., Sel S.A., Incebay Ö., Özcebe E., Kerem-Günel M., Anlar F.B., Pennington L. Psychometric properties of the Viking Speech Scale-Turkish version for children with cerebral palsy aged 4–18 years based on live and video-based observation // International Journal of Language & Communication Disorders. 2023. Vol. 58, No. 3. P. 687–703. DOI: 10.1111/1460-6984.12810.

Hidecker M.J.C., Paneth N., Rosenbaum P.L. et al. Developing and validating the Communication Function Classification System for individuals with cerebral palsy // Developmental Medicine & Child Neurology. 2011. Vol. 53, No. 8. P. 704–710. DOI: 10.1111/j.1469-8749.2011.03996.x.

Virella D., Pennington L., Andersen G.L., Andrada M.G., Greitane A., Himmelmann K., Prasauskiene A., Rackauskaite G., de la Cruz J., Colver A. Classification systems of communication for use in epidemiological surveillance of children with cerebral palsy // Developmental Medicine & Child Neurology. 2016. Vol. 58, No. 3. P. 285–291. DOI: 10.1111/dmcn.12866.

Pennington L., Roelant E., Thompson V., Robson S., Steen N., Miller N. Intensive dysarthria therapy for younger children with cerebral palsy // Developmental Medicine & Child Neurology. 2013. Vol. 55, No. 5. P. 464–471. DOI: 10.1111/dmcn.12098.

Boliek C.A., Fox C.M. Individual and environmental contributions to treatment outcomes following a neuroplasticity-principled speech treatment (LSVT LOUD) in children with dysarthria secondary to cerebral palsy: a case study review // International Journal of Speech-Language Pathology. 2014. Vol. 16, No. 4. P. 372–385. DOI: 10.3109/17549507.2014.917438.

Загрузки

##submissions.published##

2026-11-07