SURUNKALI BUYRAK KASALLIGINING TURLI BOSQICHLARIDA SURUNKALI MIYA ISHEMIYASI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA SLUMS VA MINI-COG SHKALALARI BO‘YICHA KOGNITIV FUNKSIYALAR

##article.authors##

  • Xaydarova Dildora Qodirovna
  • Qudratova Shahodat Ramazonovna

##article.subject##:

surunkali miya ishemiyasi; surunkali buyrak kasalligi; kognitiv buzilishlar; SLUMS shkalasi; Mini-Cog

##article.abstract##

Maqsad. Surunkali miya ishemiyasi (SMI) bilan og‘rigan bemorlarda kognitiv funksiyalarni surunkali buyrak kasalligi (SBK) bosqichiga qarab SLUMS va Mini-Cog shkalalari yordamida baholash.

Material va usullar. SBK 1–3a bosqichlari bo‘lgan SMI bilan og‘rigan 67 nafar bemor tekshirildi (42 nafar ayol, 25 nafar erkak; o‘rtacha yoshi 61,0±10,1 yosh). Kognitiv funksiyalar SLUMS va Mini-Cog shkalalari bo‘yicha baholandi. Guruhlar noparametrik usullar (Kraskel–Uollis, Bonferroni tuzatishli Mann–Uitni mezonlari, Spirmen korrelyatsiyasi) yordamida taqqoslandi.

Natijalar. SLUMS bo‘yicha o‘rtacha ball 22,82±1,29 ni tashkil etdi va SBK rivojlanishi bilan pasaydi: 1-bosqichda 24,00±1,03, 2-bosqichda 23,12±0,85, 3a bosqichda 21,85±1,03 (p<0,001). SBK bosqichi SLUMS bali bilan teskari korrelyatsiyaga ega bo‘ldi (ρ=−0,67; p<0,001). Mini-Cog bali (4,06±0,72) SBK bosqichiga bog‘liq bo‘lmadi (p=0,92) va buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlari bilan korrelyatsiya qilmadi.

Xulosa. SMI bilan og‘rigan bemorlarda SLUMS bo‘yicha kognitiv buzilishlar SBKning dastlabki bosqichlaridayoq kuchayib boradi, Mini-Cog esa bu farqlarni aniqlamaydi. Bunday bemorlarda kognitiv buzilishlarni skrining qilish uchun SLUMS shkalasidan foydalanish maqsadga muvofiq.

Библиографические ссылки

Etgen T., Chonchol M., Förstl H., Sander D. Chronic kidney disease and cognitive impairment: a systematic review and meta-

analysis // Am J Nephrol. 2012. Vol. 35, № 5. P. 474–482.

Bugnicourt J.M., Godefroy O., Chillon J.M., Choukroun G., Massy Z.A. Cognitive disorders and dementia in CKD: the neglected kidney-brain axis // J Am Soc Nephrol. 2013. Vol. 24, № 3. P. 353–363.

Lu R., Kiernan M.C., Murray A., Rosner M.H., Ronco C. Kidney-brain crosstalk in the acute and chronic setting // Nat Rev

Nephrol. 2015. Vol. 11, № 12. P. 707–719.

Borson S., Scanlan J., Brush M., Vitaliano P., Dokmak A. The Mini-Cog: a cognitive «vital signs» measure for dementia screening in multi-lingual elderly // Int J Geriatr Psychiatry. 2000. Vol. 15, № 11. P. 1021–1027.

Tariq S.H., Tumosa N., Chibnall J.T., Perry M.H. 3rd, Morley J.E. Comparison of the Saint Louis University mental status examination and the mini-mental state examination for detecting dementia and mild neurocognitive disorder — a pilot study // Am J Geriatr Psychiatry. 2006. Vol. 14, № 11. P. 900–910.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 clinical practice guideline for the

evaluation and management of chronic kidney disease // Kidney Int. 2024. Vol. 105, № 4S. P. S117–S314.

Kurella Tamura M., Wadley V., Yaffe K., McClure L.A., Howard G., Go R., Allman R.M., Warnock D.G., McClellan W. Kidney function and cognitive impairment in US adults: the Reasons for Geographic and Racial Differences in Stroke (REGARDS) Study // Am J Kidney Dis. 2008. Vol. 52, № 2. P. 227–234.

Watanabe K., Watanabe T., Nakayama M. Cerebro-renal interactions: impact of uremic toxins on cognitive function // Neurotoxicology. 2014. Vol. 44. P. 184–193.

Seitz D.P., Chan C.C., Newton H.T., Gill S.S., Herrmann N., Smailagic N., Nikolaou V., Fage B.A. Mini-Cog for the detection of dementia within a primary care setting // Cochrane Database Syst Rev. 2021. Issue 7. CD011415.

УДК 616.831-009.11-053.2:616.896-073

Загрузки

##submissions.published##

2026-11-07