ISHEMIK INSULTDAN KEYIN QO‘SHIMCHA PSIXOMOTOR TERAPIYANING SAKKIZ HAFTALIK KURSI DAVOMIDA QO‘L VA OYOQ HARAKAT FAOLIYATINING TIKLANISHI
##article.subject##:
ishemik insult; psixomotor terapiya; Fugl-Meyer baholash shkalasi; qo’llar; oyoqlar; harakat funksiyalarining tiklanishi; reabilitatsiya##article.abstract##
Ushbu tadqiqotning maqsadi ishemik insultdan keyingi bemorlarda standart reabilitatsiyaga qo‘shimcha ravishda psixomotor terapiya (PMT) qo‘llanilgan va qo‘llanilmagan holatlarda Fugl-Meyer baholash shkalasi (Fugl-Meyer Assessment, FMA) bo‘yicha oyoq-qo’llarning harakat funksiyasi ko‘rsatkichlaridagi o‘zgarishlarni taqqoslashdan iborat edi. Ushbu prospektiv, ochiq turdagi nazoratli tadqiqotda bemorlar tasodifiy taqsimlash usuli asosida guruhlarga ajratildi va yakuniy tahlilga har bir guruhda 50 nafardan, jami 100 nafar bemor kiritildi. PMT sakkiz hafta davomida, haftasiga to‘rt marta, har bir mashg‘ulotning rejalashtirilgan davomiyligi 60 daqiqani tashkil etgan holda o‘tkazildi va zaruratga qarab individual ravishda 90 daqiqagacha uzaytirildi. FMA shkalasi bo‘yicha harakat funksiyasi ko‘rsatkichlari boshlang‘ich bosqichda va 8-haftada baholandi. O‘zgarishlar 2 × 2 aralash dizaynli dispersiya tahlili yordamida baholanib, o‘rtacha o‘zgarishlarning guruhlararo farqlari, 95% ishonch oraliqlari (IO) va ta’sir kattaliklari keltirildi. Qo’l ko‘rsatkichlari PMT guruhida 33,56 balldan 49,28 ballgacha, solishtirma guruhda esa 32,18 balldan 37,44 ballgacha oshdi, oyoq ko‘rsatkichlari esa mos ravishda 23,26 balldan 30,78 ballgacha va 22,82 balldan 25,84 ballgacha oshdi. O‘rtacha o‘zgarishlarning guruhlararo farqlari PMT foydasiga yuqori ekstremita uchun 10,46 ballni (95% IO: 8,77-12,15), pastki ekstremita uchun esa 4,50 ballni (95% IO: 3,20-5,80) tashkil etdi. Har ikkala ko‘rsatkich bo‘yicha «vaqt × guruh» omillarining o‘zaro ta’siri statistik jihatdan ahamiyatli bo‘ldi (p < 0,001) va guruhlararo o‘zgarishlar bo‘yicha har ikkala taqqoslash Holm tuzatishidan keyin ham statistik ahamiyatini saqlab qoldi (p < 0,001). Shunday qilib, qo‘shimcha PMT qo‘llanilishi yakuniy tahlilga kiritilgan bemorlarda sakkiz hafta davomida FMA shkalasining har ikkala harakat funksiyasi bo‘limi bo‘yicha yanada sezilarli yaxshilanish bilan bog‘liq bo‘ldi. Biroq tadqiqot davomida ayrim ishtirokchilarning chiqib ketishi, tadqiqotning ochiq dizayni va qo‘shimcha terapevtik ta’sir hajmi natijalarni sabab-oqibat nuqtayi nazaridan talqin qilish hamda umumlashtirish imkoniyatlarini cheklaydi.
Библиографические ссылки
University of Gothenburg. Fugl-Meyer Assessment. Department of Clinical Neuroscience, Rehabilitation Medicine. Available at: https://www.gu.se/en/neuroscience-physiology/fugl-meyer-assessment. Accessed 9 October 2026.
Hernández ED, Galeano CP, Barbosa NE, Forero SM, Nordin Å, Sunnerhagen KS, Alt Murphy M. Intra- and inter-rater reliability of Fugl-Meyer Assessment of Upper Extremity in stroke. J Rehabil Med. 2019;51(9):652–659. doi:10.2340/16501977-2590.
Hernández ED, Forero SM, Galeano CP, Barbosa NE, Sunnerhagen KS, Alt Murphy M. Intra- and inter-rater reliability of Fugl-Meyer Assessment of Lower Extremity early after stroke. Braz J Phys Ther. 2021;25(6):709–718. doi:10.1016/j.bjpt.2020.12.002.
Hiragami S, Inoue Y, Harada K. Minimal clinically important difference for the Fugl-Meyer assessment of the upper extremity in convalescent stroke patients with moderate to severe hemiparesis. J Phys Ther Sci. 2019;31(11):917–921. doi:10.1589/jpts.31.917.
Winstein CJ, Wolf SL, Dromerick AW, et al. Effect of a task-oriented rehabilitation program on upper extremity recovery following motor stroke: the ICARE randomized clinical trial. JAMA. 2016;315(6):571–581. doi:10.1001/jama.2016.0276.
