FARMAKOREZISTENT EPILEPSIYAGA EGA BEMORLARDA KOGNITIV, PSIXOEMOTSIONAL BUZILISHLAR VA HAYOT SIFATI
##article.subject##:
farmakorezistent epilepsiya, kognitiv buzilishlar, xavotir, depressiya, hayot sifati, MoCA, HADS, QOLIE-31, Epworth uyquchanlik shkalasi, antixuruj politеrapiyasi, neyropsixologik reabilitatsiya##article.abstract##
Farmakorezistent epilepsiya surunkali nevrologik kasallik bo‘lib, davom etuvchi epileptik xurujlar nafaqat nevrologik holatga, balki kognitiv funksiyalar, psixoemotsional holat, ijtimoiy moslashuv va bemorlarning hayot sifatiga ham ko‘p omilli ta’sir ko‘rsatadi. Prospektiv klinik-funksional tadqiqot o‘tkazilib, unga farmakorezistent epilepsiyaga ega 84 nafar bemor kiritildi. Xurujlar chastotasi, kasallik davomiyligi, antixuruj terapiyasi turi, qabul qilinayotgan preparatlar soni, Montreal Cognitive Assessment bo‘yicha kognitiv holat, Hospital Anxiety and Depression Scale bo‘yicha xavotir va depressiya, Quality of Life in Epilepsy Inventory-31 bo‘yicha hayot sifati hamda Epworth shkalasi bo‘yicha kunduzgi uyquchanlik baholandi. Xurujlar chastotasining yuqoriligi, kasallik davomiyligining 10 yildan ortiq bo‘lishi va uch yoki undan ortiq antixuruj preparatini qabul qilish MoCA ko‘rsatkichlarining pasayishi, HADS ballarining oshishi va QOLIE-31 natijalarining yomonlashuvi bilan bog‘liqligi aniqlandi. Hayot sifatining eng yaqqol pasayishi tez-tez xurujlar, xavotir-depressiv simptomlar va kunduzgi uyquchanlik kuzatilgan bemorlarda qayd etildi. Olingan natijalar farmakorezistent epilepsiyaga ega bemorlarni kompleks tekshirish standartiga neyropsixologik va psixoemotsional baholashni kiritish zarurligini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
Kwan, P., Arzimanoglou, A., Berg, A. T., Brodie, M. J., Hauser, W. A., Mathern, G., Moshé, S. L., Perucca, E., Wiebe, S., & French, J. (2010). Definition of drug resistant epilepsy: Consensus proposal by the ad hoc Task Force of the ILAE Commission on Therapeutic Strategies. Epilepsia, 51(6), 1069–1077. doi:10.1111/j.1528-1167.2009.02397.x
Cramer, J. A., Perrine, K., Devinsky, O., Bryant-Comstock, L., Meador, K., & Hermann, B. (1998). Development and cross-cultural translations of a 31-item Quality of Life in Epilepsy Inventory. Epilepsia, 39(1), 81–88. doi:10.1111/j.1528-1157.1998.tb01278.x
Nasreddine, Z. S., Phillips, N. A., Bédirian, V., Charbonneau, S., Whitehead, V., Collin, I., Cummings, J. L., & Chertkow,
H. (2005). The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: A brief screening tool for mild cognitive impairment. Journal of the American Geriatrics Society, 53(4), 695–699. doi:10.1111/j.1532-5415.2005.53221.x
Zigmond, A. S., & Snaith, R. P. (1983). The Hospital Anxiety and Depression Scale. Acta Psychiatrica Scandinavica, 67(6), 361–370. doi:10.1111/j.1600-0447.1983.tb09716.x
Johns, M. W. (1991). A new method for measuring daytime sleepiness: The Epworth Sleepiness Scale. Sleep, 14(6), 540–
doi:10.1093/sleep/14.6.540
Helmstaedter, C., & Witt, J. A. (2017). Epilepsy and cognition: A bidirectional relationship? Seizure, 49, 83–89. doi:10.1016/j.seizure.2017.02.017
Johnson, E. K., Jones, J. E., Seidenberg, M., & Hermann, B. P. (2004). The relative impact of anxiety, depression, and clinical seizure features on health-related quality of life in epilepsy. Epilepsia, 45(5), 544–550. doi:10.1111/j.0013-9580.2004.47003.x
Mula, M., & Sander, J. W. (2016). Psychosocial aspects of epilepsy: A wider approach. BJPsych Open, 2(4), 270–274. doi:10.1192/bjpo.bp.115.002345
Perucca, P., & Gilliam, F. G. (2012). Adverse effects of antiepileptic drugs. The Lancet Neurology, 11(9), 792–802. doi:10.1016/S1474-4422(12)70153-9
Elger, C. E., Helmstaedter, C., & Kurthen, M. (2004). Chronic epilepsy and cognition. The Lancet Neurology, 3(11), 663–672. doi:10.1016/S1474-4422(04)00906-8
Baker, G. A., Jacoby, A., Buck, D., Stalgis, C., & Monnet, D. (1997). Quality of life of people with epilepsy: A European study. Epilepsia, 38(3), 353–362. doi:10.1111/j.1528-1157.1997.tb01128.x
Jokeit, H., & Ebner, A. (2002). Effects of chronic epilepsy on intellectual functions. Progress in Brain Research, 135, 455–
doi:10.1016/S0079-6123(02)35042-8
Meador, K. J. (2006). Cognitive and memory effects of the new antiepileptic drugs. Epilepsy Research, 68(1), 77–92. doi:10.1016/j.eplepsyres.2005.09.008
Aldenkamp, A. P., & Bodde, N. (2005). Behaviour, cognition and epilepsy. Acta Neurologica Scandinavica, 112(Suppl. 182), 19–25. doi:10.1111/j.1600-0404.2005.00523.x
Scheffer, I. E., Berkovic, S., Capovilla, G., Connolly, M. B., French, J., Guilhoto, L., Hirsch, E., Jain, S., Mathern, G. W., Moshé, S. L., Nordli, D. R., Perucca, E., Tomson, T., Wiebe, S., Zhang, Y. H., & Zuberi, S. M. (2017). ILAE classification of the epilepsies: Position paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology. Epilepsia, 58(4), 512–521. doi:10.1111/epi.13709
Fisher, R. S., Cross, J. H., French, J. A., Higurashi, N., Hirsch, E., Jansen, F. E., Lagae, L., Moshé, S. L., Peltola, J., Roulet Perez, E., Scheffer, I. E., & Zuberi, S. M. (2017). Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy. Epilepsia, 58(4), 522–530. doi:10.1111/epi.13670
Witt, J. A., & Helmstaedter, C. (2015). Cognition in epilepsy: Current clinical issues of interest. Current Opinion in Neurology, 28(2), 174–179. doi:10.1097/WCO.0000000000000180
Gilliam, F. (2002). Optimizing health outcomes in active epilepsy. Neurology, 58(8 Suppl. 5), S9–S20. doi:10.1212/WNL.58.8_suppl_5.S9
Малышев, С. М., & Алексеева, Т. М. (2020). Качество жизни и его детерминанты у пациентов с фармакорезистентной фокальной эпилепсией. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 12(4), 216–225. doi:10.17749/2077-8333/epi.par.con.2020.044
Мухин, К. Ю., & Пылаева, О. А. (2017). Формирование когнитивных и психических нарушений при эпилепсии: роль различных факторов, связанных с заболеванием и лечением. Русский журнал детской неврологии, 12(3), 7–33. doi:10.17650/2073-8803-2017-12-3-7-33
Маджидова, Ё. Н. (2019). Клинико-неврологические особенности у больных с фармакорезистентной эпилепсией и оптимизация терапии. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 11(1), 46–52.
Котов, А. С. (2021). Фармакорезистентная эпилепсия. Клиническая лекция. РМЖ. Медицинское обозрение.
Романов, А. С., & Шарахова, Е. Ф. (2025). Качество жизни пациентов с эпилепсией в России. Эпилепсия и пароксизмальные состояния, 17(3), 260–270.
Власов, П. Н., Карлов, В. А., Жидкова, И. А., Хабибова, А. О., Ажигова, А. М., & Харьковский, В. А. (2024). Пятибалльная шкала оценки качества жизни у пациентов с эпилепсией. Неврология, нейропсихиатрия, психосоматика, 16(1), 71–74. doi:10.14412/2074-2711-2024-1-71-74
Евдокимова, О. В., Элми, У. Б. Н., Жаднов, В. А., & Яковлева, Н. В. (2023). Клинико-психологические аспекты фармакорезистентной эпилепсии. Личность как субъект жизни: проблемы здоровья и болезни.
Юлдашова, Н. Э., Сулейманова, Н. Э., Марданова, М. Э., & Халилова, Н. М. (2018). Диагностика и лечение эпилепсии у взрослых. Проблемы биологии и медицины, 3(102), 197–201. doi:10.71337/inlibrary.uz.problems_biology.2636
Туйчибаева, Н. М., Исламова, Ш. А., Шигакова, Л. А., & Отаева, Н. Т. (2014). Фармакорезистентная эпилепсия: механизмы и причины. Инфекция, иммунитет и фармакология, 4, 123–129.
Туйчибаева, Н. М., Каримов, Х. Я., & соавт. (2014). Фармакогенетические аспекты фармакорезистентного течения эпилепсии в Узбекистане. Неврология, 60(4), 35–37.
Туйчибаева, Н. С., Каримов, Х. Я., & соавт. (2013). Молекулярно-генетические аспекты антиэпилептической терапии у больных с фармакорезистентным течением эпилепсии. Неврология, 2, 11–14.
Халилова, А. Э., Шарипова, Н. Р., Свистунова, О. В., & Файзуллаев, Б. Ф. (2010). Фармакорезистентные эпилепсии у детей в структуре эпилептических синдромов. Неврология, 4, 46–49.
Далимова, К., Маджидова, Ё., & Мухаммадсолих, Ш. (2021). Современный взгляд на проблему эпилепсии. Неврология, 1(4), 38–40. doi:10.71337/inlibrary.uz.nevrologiya.19680
Изюмов, Д., Маджидова, Ё., & Мухаммадсолих, Ш. (2021). Особенности фармакорезистентной эпилепсии в Приаралье. Неврология, 1(4).
Хаккулов, Э., Уралова, С., & Курбонов, Н. З. (2025). Хирургическое лечение фармакорезистентных форм эпилепсии. Theoretical Aspects in the Formation of Pedagogical Sciences, 5–7. doi:10.5281/zenodo.14890538
Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Farmakorezistent epilepsiya bilan og‘rigan bemorlarning jarrohlik davolash natijalari va qoniqarsiz jarrohlik natijalarini bashorat qiluvchi omillar. New Renaissance International Scientific and Practical Conference, 2(2), 91–96. doi:10.5281/zenodo.14864855
Abduvoyitov, B. B. o‘g‘li. (2025). Polimikrogiriyali farmakorezistent epilepsiyani davolash natijalari. Modern Science and Research, 4(2), 117–121. doi:10.5281/zenodo.14863309