MEXANIK TROMBEKTOMIYADAN KEYINGI INDIVIDUALLASHTIRILGAN ERTA REABILITATSIYA: FUNKSIONAL NATIJALARGA TA’SIRI

##article.authors##

  • Kilichev Farruh Ahmadovich
  • Yarmuhamedova Nargiza Anvarovna
  • Aliyev Mansur Abduxoliqovich

##article.subject##:

ishemik insult, mexanik trombektomiya, erta reabilitatsiya, individuallashtirilgan reabilitatsiya, funksional natijalar, neyroplastiklik, NIHSS, ASPECTS, modifikatsiyalangan Rankin shkalasi, Barthel indeksi, FIM

##article.abstract##

Ishemik insult butun dunyoda o‘lim, nogironlik va uzoq muddatli funksional mustaqillik yo‘qolishining yetakchi sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. Endovaskulyar davolash usullarining, ayniqsa yirik miya tomirlari okluziyasida mexanik trombektomiyaning keng joriy etilishiga qaramay, muvaffaqiyatli reperfuziyadan keyingi klinik natijalar hamon bir xil emas. Bu esa o‘tkir va erta tiklanish davrida nevrologik funksiyalarni yaxshilashga qodir qo‘shimcha omillarni aniqlash zaruratini belgilaydi. Mazkur tadqiqotning maqsadi mexanik trombektomiyadan keyingi dastlabki 24–48 soat ichida boshlangan individuallashtirilgan erta reabilitatsiyaning o‘tkir ishemik insult bilan og‘rigan bemorlardagi funksional natijalarga ta’sirini baholashdan iborat bo‘ldi. Tadqiqot prospektiv kohort tahlili shaklida o‘tkazildi va oldingi qon aylanish havzasi tomirlari okluziyasi sababli mexanik trombektomiya bajarilgan 132 nafar bemorni qamrab oldi. Bemorlar reabilitatsiya boshlanish vaqtiga qarab ikki guruhga ajratildi: erta reabilitatsiya guruhi va kechiktirilgan reabilitatsiya guruhi. Samaradorlik NIHSS, ASPECTS, mRS, Barthel indeksi hamda FIM shkalalari yordamida baholandi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, individuallashtirilgan erta reabilitatsiya 90-kunda qulay funksional natijalarning ko‘proq uchrashi, kundalik hayot faoliyati ko‘rsatkichlarining yaxshilanishi va umumiy funksional mustaqillikning yuqoriligi bilan bog‘liq bo‘ldi. Ayniqsa ASPECTS ≥7 va NIHSS ≤14 bo‘lgan bemorlarda ijobiy ta’sir yanada yaqqol kuzatildi. Olingan natijalar mexanik trombektomiyadan keyingi erta, strukturali va individual yondashuvga asoslangan reabilitatsiya xavfsiz hamda klinik jihatdan samarali ekanini, nogironlikni kamaytirishi, immobilizatsiya bilan bog‘liq asoratlarni qisqartirishi va ishemik insultni davolash natijalarini yaxshilashini ko‘rsatadi.

Библиографические ссылки

Adams, H. P., del Zoppo, G., Alberts, M. J., Bhatt, D. L., Brass, L., Furlan, A., … Wijdicks, E. F. M. (2007). Guidelines for the early management of adults with ischemic stroke. Stroke, 38(5), 1655–1711.

Khaydarova Dildora Kadirovna, Xaydarov Nodirjon Kadirovich, Khodjyeva Dilbar Tadjiyevna. Clinical basis for the development of neuroprotective therapy in acute ischemic stroke. International Journal of Health Sciences. 2022. Р 4177-4183

Goyal, M., Menon, B. K., van Zwam, W. H., Dippel, D. W. J., Mitchell, P. J., Demchuk, A. M., … Hill, M. D. (2016). Endovascular thrombectomy after large-vessel ischemic stroke: A meta-analysis of individual patient data from five randomised trials. The Lancet, 387(10029), 1723–1731.

Krakauer, J. W., Carmichael, S. T., Corbett, D., & Wittenberg, G. F. (2012). Getting neurorehabilitation right: What can be learned from animal models? Neuron, 75(5), 723–735.

Dildora Khaydarova, Alibek Samadov. Optimization of neuroprotective therapy for ischemic stroke in the acute period. Журнал неврологии и нейрохирургических исследований. 2021.

Liebeskind, D. S. (2015). Collateral circulation. Stroke, 46(8), 2270–2275.

Mehrholz, J., Pohl, M., & Elsner, B. (2015). Early mobilization after stroke: A systematic review. Stroke, 46(2), 340–345.

Muminov, A. R., Karimov, F. S., & Yusupov, S. A. (2020). Stroke care in Uzbekistan: Current state and перспективы развития. Tashkent Medical Journal, 4(2), 15–21.

Khaydarova Dildora Kadirovna, Samadov Alibek Uktamovich. Current issues in the development of neuroprotective therapy in ischemic stroke. International Scientific Research Journal (WoS) 2021.

Sundseth, A., Thommessen, B., & Rønning, O. M. (2012). Outcome after mobilization within 24 hours of acute stroke: A randomized controlled trial. International Journal of Stroke, 7(6), 482–488.

Winstein, C. J., Stein, J., Arena, R., Bates, B., Cherney, L. R., Cramer, S. C., … Zorowitz, R. D. (2016). Guidelines for adult stroke rehabilitation and recovery. Stroke, 47(6), e98–e169.

Wei, M., Cheng, Y., Zhao, H., Du, H., Hou, W., Yu, Y., Zhu, Z., Qiu, L., Tao, Z., & Wu, J. (2022). Safety and Efficacy of Early Rehabilitation After Stroke Using Mechanical Thrombectomy: A Pilot Randomized Controlled Trial. Frontiers in Neurology,

Yen, H., Pan, G., Jeng, J., & Chen, W. (2024). Impact of Early Mobilization on Patients With Acute Ischemic Stroke Treated With Thrombolysis or Thrombectomy: A Randomized Controlled Trial. Neurorehabilitation and Neural Repair, 38, 339 - 349.

He, Y., Wang, R., Dong, S., Long, S., Zhang, P., & Feng, L. (2023). Nurse-led rapid rehabilitation following mechanical thrombectomy in patients with acute ischemic stroke: A historical control study. Medicine, 102.

Khaydarova Dildora Kadirovna, Khodjyeva Dilbar Tadjiyevna, Bobokulov Gulmurod Dilmurodovich. Optimization Of Neuroprotective Therapy Of Ischemic Stroke In The Acute Period. European Journal of Molecular & Clinical Medicine. Volume 07, Issue 03, 2020. Р. 3720-3723

DT Hodzhieva, SS Pulatov, DK Hajdarova Vse o gemorragicheskom insulte lic pozhilogo i starcheskogo vozrasta.[All about hemorrhagic stroke of elderly and elderly people] Nauka molodyh-Young Science. 2015. 87-96.

Lin, C., Arevalo, A., & Nanavati, H. (2023). Association of inpatient rehabilitation with functional outcome in patients with stroke receiving mechanical thrombectomy. Neurological Research, 45, 578 - 582.

Shakir, M., Ahmed, M., Alidina, Z., Huang, Y., Kwok, C., Ovbiagele, B., Wallery, S., Ford, D., Gomez, C., Hanley, D., & Qureshi, A. (2025). Post-thrombectomy rehabilitation strategies and 90-day outcomes in acute ischemic stroke patients enrolled in randomized controlled trials: A systematic review and meta-analysis.. Interventional neuroradiology : journal of peritherapeutic neuroradiology, surgical procedures and related neurosciences, 15910199251341648.

Загрузки

##submissions.published##

2026-05-15