ГЕМАТOЭНЦЕФАЛ ТЎCИҚ ВА ҲУЖАЙPАЛАPАPO АДГЕЗИЯ ШИКАCТЛАНИШИНИНГ II ТИП ҚАНДЛИ ДИАБЕТДА КOГНИТИВ БУЗИЛИШЛАP PИВOЖЛАНИШИДАГИ POЛИ
##article.subject##:
қандли диабет II типи, гематоэнцефал тўсиқ, ҳужайралараро адгезия, когнитив бузилишлар, нейродегенерация, эндотелиал дисфункция, нейровоспаление, оксидатив стресс##article.abstract##
Цереброваскуляр касалликлар ривожланишига олиб келувчи асосий факторлардан бири бу эндокринопатиялардир. Улар орасида ҚД энг кенг тарқалган мия қон айланиши бузилиши билан биргаликда кечадиган касалликлардан биридир.Охирги 10 йилликда олиб борилган статистик тадқиқотлар 2 тип ҚД билан касалланган беморларнинг 10% даги ўлим сабаби бош мия қон айланиши бузилиши билан боғлиқ эканлигини кўрсатмоқда . ҚД бош миядаги метаболик ва морфофункционал ўзгаришлар билан кечиб, диабетик энцефалопатия, кейинчалик эса когнитив, мотор, сенсомотор ва психоэмоционал бузилишлар пайдо бўлишига олиб келади.
Библиографические ссылки
Arnold S.E., Arvanitakis Z., Macauley-Rambach S.L. Brain insulin resistance in type 2 diabetes and Alzheimer disease: concepts and conundrums // Nature Reviews Neurology. 2018; 14(3): 168-181.
Biessels G.J., Despa F. Cognitive decline and dementia in diabetes mellitus: mechanisms and clinical implications // Nature Reviews Endocrinology. 2018; 14(10): 591-604.
Chen J., Zhang M., Yang C. Blood-brain barrier dysfunction in diabetic cognitive impairment // World Journal of Diabetes. 2021; 12(8): 1220-1237.
Исмаилов С.И., Рахимова Г.Н., Акбаров З.С. Клиническое руководство по диагностике и лечению сахарного диабета 2 типа. Ташкент, 2022: 156 с.
AM Dzhuraev, RD Khalimov Our experience in the surgical treatment of Perthes disease in children. Postgraduate Physician 2012. N1.3 Том 50.Р. 377-383. 6. Jin Y., Liu L., Pan Y. The role of inflammatory markers in diabetes-associated cognitive decline // Frontiers in Aging Neuroscience. 2022; 14: 834-851.
R. Dj.Khalimov, A.M.Djurayev, Kh.R. Rakhmatullayev/ Rehabilitation Program For Children Withperthes Disease. Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation. 32(3).2021. Р.18403 – 18406
Parkash J., Kaur G. Neuroinflammation and Blood Brain Barrier Dysfunction in Diabetes // Neural Regeneration Research. 2020; 15(10): 1838-1847.
Рахимова Г.Н., Азимова Ш.Ш., Исмаилов С.И. Когнитивные нарушения при сахарном диабете: современное состояние проблемы // Журнал теоретической и клинической медицины. 2021; 3: 89-94.
Sweeney M.D., Zhao Z., Montagne A. Blood-Brain Barrier: From Physiology to Disease and Back // Physiological Reviews. 2019; 99(1): 21-78.
Халимов, Р Дж; Джураев, АМ. Критерии оценки мультиспирально–компьютерно–томографического исследования детей с болезнью Пертеса. Материалы-III съезда травматологов–ортопедов Республики Казахстан и VII Евразийского конгресса травматологов-ортопедов.2019.С.3-4.
DT Khozhieva, SS Pulatov, DK Khaydarova. Vsyo o gemorragicheskom insul'te lits pozhilogo i starcheskogo vozrasta (sobstvennyye nablyudeniya)[All about hemorrhagic stroke in elderly and senile (own observations)]. Nauka molodykh 2015. Т-3. С.87-96.
ДТ Ходжиева, ДК Хайдарова, НК Хайдаров, АУ Самадов. Дифференцированная терапия в остром периоде ишемического инсульта. Неврология–2011. Том-4. С.34.
Дилбар Таджиевна Ходжиева, Гулмурод Дилмуродович Бобокулов, Дилдора Кадировна Хайдарова. Инсульт турли шаклларида қиёсий ташхислаш мезонлари. Журнал неврологии и нейрохирургических исследований. 2021 г. №2. С-31-34.
van Sloten T.T., Sedaghat S., Carnethon M.R. Cerebral microvascular complications of type 2 diabetes: stroke, cognitive dysfunction, and depression // The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2020; 8(4): 325-336.