NEUROLOGICAL MANIFESTATIONS IN SYSTEMIC LUPUS ERYTHEMATOSUS: SPECTRUM OF INVOLVEMENT, PATHOGENESIS, DIAGNOSIS AND TREATMENT APPROACHES (Literature Review)
Keywords:
systemic lupus erythematosus; nervous system involvement; neuropsychiatric systemic lupus erythematosus; central nervous system; peripheral nervous systemAbstract
Neurological manifestations in systemic lupus erythematosus (SLE) represent one of the most common and clinically significant complications of the disease, reflecting involvement of both the central and peripheral nervous systems. These manifestations encompass a wide spectrum of symptoms, ranging from cognitive impairment and seizures to cerebrovascular and psychiatric disorders. The pathogenesis is multifactorial and involves autoimmune inflammation, vasculopathy, and thrombotic mechanisms [3,4]. Diagnosis requires a comprehensive approach integrating clinical, instrumental, and laboratory methods. Treatment is based on the underlying pathogenic mechanisms and includes both immunosuppressive and symptomatic therapies [2,11].
References
ACRning neyropsixiatrik lupus nomenklaturasi bo‘yicha maxsus qo‘mitasi. Neyropsixiatrik lupus sindromlari uchun Amerika Revmatologiya kolleji (ACR) nomenklaturasi va klinik ta’riflari. Arthritis Rheum. 1999;42:599–608.
Bertsias GK, Ioannidis JPA, Aringer M va boshqalar. Neyropsixiatrik namoyonlar bilan kechuvchi tizimli qizil bo’richani boshqarish bo‘yicha EULAR tavsiyalari. Ann Rheum Dis. 2010.
Bertsias GK, Boumpas DT. Neyropsixiatrik SLE namoyonlarining patogenezi, diagnostikasi va davolashi. Nat Rev Rheumatol. 2010.
Liu Y, Kaplan MJ. Neyropsixiatrik tizimli qizil bo’richaning patogenezi va davolash usullari. 2022.
Justiz-Vaillant AA va boshqalar. Neyropsixiatrik tizimli qizil bo’richa. Molecules. 2024;29(4):747.
Hirohata S va boshqalar. Anti-NMDA retseptor ensefaliti va NPSLE da NMDA retseptorlariga qarshi antitanachalarning differensial ekspressiyasi. Lupus Sci Med. 2019;6:e000359.
Deijns SJ, Broen JCA, Kruyt ND va boshqalar. SLE dagi psixiatrik namoyonlarning immunologik etiologiyasi: gematoensefalik to‘siq, antitanachalar va sitokinlarning roli. Autoimmun Rev. 2020;19(8):102592.
Choi MY, FitzPatrick RD, Buhler K va boshqalar. SLE da anti-ribosomal P autoantitanachalari: tizimli sharh va meta-tahlil. Autoimmun Rev. 2020;19(3):102463.
Magro-Checa C, Zirkzee EJ, Beaart-van de Voorde LJJ va boshqalar. Neyropsixiatrik hodisalarning SLE bilan bog‘liqligini aniqlashda multidissiplinar qayta baholash: Leiden NPSLE kohortasi. Rheumatology.2017;56(10):1676–1683.
Nived O. CNS lupusi uchun ACR nomenklaturasining qayta ko‘rib chiqilishi. Lupus. 2003.
Fanouriakis A va boshqalar. Tizimli qizil bo’richani boshqarish bo‘yicha EULAR tavsiyalari: 2019 yil yangilanishi. Ann Rheum Dis. 2019.
Hanly JG va boshqalar. SLE bilan kasallangan bemorlarning xalqaro kohortasida neyropsixiatrik hodisalar. Ann Rheum Dis. 2010.
«Tizimli qizil bo’richada nevrologik va psixik buzilishlar». S.S. Korsakov nomidagi Nevrologiya va psixiatriya jurnali. 2010