ИСКАНДАР ОБРАЗИ ВА УНГА НАВОИЙНИНГ МУНОСАБАТИ
##article.subject##:
Искандар Зулқарнайн, “Шоҳнома”, Низомий, “Искандарнома”, Хусрав Деҳлавий, Абдураҳмон Жомий, “Хирадномаи Искандарий”, Алишер Навоий, “Садди Искандарий”, ҳиммат, ирфон, орифлик, ҳикмат, комил инсон##article.abstract##
Ушбу мақолада Искандар Зулқарнайн образининг келиб чиқиш тарихига назар ташланган. Тарихий шахс Александр Македонскийнинг Искандар Зулқарнайн адабий образи билан боғлиқлик масаласи ўрганилган. Жумладан, Искандар Зулқарнайн образининг такомили, Фирдавсийнинг “Шоҳнома”си, Низомий Ганжавийнинг “Искандарномаси”, Амир Хусрав Деҳлавийнинг “Ойинаи Искандарий” ҳамда Абдураҳмон Жомийнинг “Хирадномаи Искандарий” достонларидаги талқинларига муносабат билдирилган. Шунингдек, ушбу образга Навоий “Садди Искандарий” достонида талқин этилган ўзига хос муносабати таҳлил этилган. Хусусан, образнинг рамзий ва мажозийлик хусусиятлари ўрганилган. Навоийнинг бу борадаги доҳиёна ижодий маҳорати мисоллар асосида исботланган. Образнинг достондаги тожу тахтдан нафратланадиган ҳиммати баланд мард шаҳзода, юртлар ва кишилар қалбини мардлик-шижоат ва ҳийла-тадбир билан эгаллаган тадбиркор шоҳ ҳамда маърифатпарвар орифни, илми ғайбни эгаллашга интилган ҳикмат соҳиби бўлган комил инсонни ва ниҳоят асар сўнггида буларнинг барчасидан мақсади ҳосил бўлмаган, дунёдан қуруқ қўл билан кетган ожиз банда каби бир қатор талқинлари мавжуд эканлиги ўрганилди.
Библиографические ссылки
Абдураҳмон Жомий. Хирадномаи Искандарий. Форсийдан Ш.Шомуҳамедов таржимаси. – Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1978.
Абу Райҳон Беруний. Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар. – Тошкент: Фан, 1968.
Абулқосим Фирдавсий. Шоҳнома. Иккинчи китоб. – Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1976.
Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Ўн биринчи том. Садди Искандарий. – Тошкент: Фан, 1993.
Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Ўн еттинчи том. Насойим ул-муҳаббат. – Тошкент: Фан, 2001.
Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Ўн иккинчи том. Лисон ут-тайр. – Тошкент: Фан, 1996.
Алишер Навоий. Садди Искандарий (Насрий баёни билан) – Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1991.
Алишер Навоий. Фарҳод ва Ширин (Насрий баёни билан). – Тошкент: Адабиёт ва санъат, 1989.
Исҳоқов Ё. Нақшбандия таълимоти ва ўзбек адабиёти. – Тошкент: А.Қодирий, 2002.
Комилов Н. Тасаввуф. – Тошкент: Movarounnahr – O‘zbekiston, 2009.
Комилов Н. Ҳикмат ва ибрат достони / Хизр чашмаси. – Тошкент: Маънавият, 2005.
Мавлоно Жалолиддин Румий. Маснавийи маънавий. Форсийдан Ўзбекистон халқ шоири Жамол Камол таржимаси. – Тошкент: Meriyus, 2010.
Низомий Ганжавий. Иқболнома / Искандарнома. Форсийдан Жонибек Субҳон таржимаси. – Тошкент: ARN FLEKS, 2009.
Пегулевская Н.В. Сирийский легенда об Александр Македонском / Палестанский сборник. – Москва, 1958. – С. 86.
Плутарх. Искандар Мақдуний / Подшоҳ ва саркардаларнинг ҳикматли сўзлари. З.Аълам ва У.Отажон таржималари. – Тошкент: Ўзбекистон Миллий энцеклопедияси ДЭН, 2018.
Хондамир. Макорим ул-ахлоқ. – Тошкент: Адабиёт ва санъат, 2015.
Шомуҳамедов Ш., Мусаев Б. Амир Хусрав Деҳлавий. – Тошкент: Фан, 1971.
Юсупова Д. Ўзбек мумтоз ва миллий уйғониш адабиёти (Алишер Навоий даври). – Тошкент: TAMADDUN, 2014.
Ҳусайн Воиз Кошифий. Футувватномаи султоний. Форс-тожик тилидан Н.Комилов таржимаси. – Тошкент: А.Қодирий, 1994.
