TEXTUAL STUDY OF GHAZALS IN "TERMA DEVAN" OF ALISHER NAVOY (BASED ON 16TH CENTURY MANUSCRIPTS)

Authors

  • Aysara MADALIEVA

Keywords:

Alisher Navai, divan, Selected Divan, gazal, manuscript, the Abu Rayhan Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan Academy of Sciences, comparative-typological method.

Abstract

After the creation of «Khaza'in al-ma'ani», which included most of the poetic heritage of Alisher Navoi, «Selected Divans» began to appear as a selection of his poems. In the Main Fund of the Abu Rayhan Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan Academy of Sciences there are 9 manuscripts of the «Selected Divans» of Navoi dating back to the 16th century. This article compares ghazals, which are part of four out of nine divans. The results are compared with the «Khaza'in al-ma'ani» divans. It also shows the dynamics of changes in the literary process associated with poetic genres over a period of time associated with the manuscripts of the «Selected Divans». In conclusion, the views of the author are given: each of the copies of the «Selected Divans» was created in its original order; determining the reasons for the creation of such collections of poetry.

References

Birnbaum E. Ottoman Turkish and Chaghatay literature. An Early 16th Century Manuscript of Nava’is Divan in Ottoman Orthography // Central Asiatic Journal. 1976, XX. – P. 157-190.

Eckmann J. Nevai’nin ilk divanları üzerine // Türk dili araştirmalari yilliği. Belleten, 13. – Ankara. 1970. – S. 253-262.

Erkinov A. «Persian-Chaghatay Bilingualism in the Intellectual Circles of Central Asia during the 15th-18th Centuries (the case of poetical anthologies, bayāz)». International Journal of Central Asian Studies.C.H.Woo (ed.). vol.12, 2008. – P. 57-82.

Erkinov A. «Badoeʼ ul-bidoya»ning Navoiy davrida ko‘chirilgan va yangi aniqlangan sanali beshinchi qo‘lyozmasi (888 yil, safar oyi/1483 yil, mart-aprel) // Alisher Navoiy va XXI asr. – Toshkent: «Turon iqbol», 2018. –B. 51-57.

Levend A. Türkiye kitapliklarindaki Nevai Yazmalari // Türk dili araştirmalari yilliği. Belleten. – Ankara, 1958. – S.127-209.

Madaliyeva О. «Xazoyinu-l-maoniy» devonining umumiy alifbo tartibi muallifi Mashhadiymi? // «Alisher Navoiy va XXI asr». – Toshkent: «Zebo prints», 2021. – B. 12-19.

Madaliyeva О. Kulliyat Copies of ‘Alisher Nava’i in World Manuscript Collections // The American Journal of Social Science and Education Innovations. ISSN-2689-100x. Volume 02, Issue 09-2020, September 14, 2020. – P. 152-161 (SJIF Impact factor 2020 – 5,525; №23).

Uluç L. Türkmen valiler Şirazlı ustalar Osmanlı okurlar / XVI.Yüzyıl Şiraz elyazmaları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2006. –531 s.

Walmsley N. O Navāʾī!: ımıtatıon, ınnovatıon, and the ınventıon of a Central Asıan lıterary ıcon, 1500–1900. Submitted to the faculty of the University Graduate School in partial fulfillment of the requirements for the degree Doctor of Philosophy. Indiana: Indiana University, 2016. – 345 p.

Алишер Навоий Оққуюнли мухлислар девони (1471). Нашрга тайёрловчи: A.Erkinov. – Tokyo: «Research Institute for languages and cultures of Asia and Africa», 2015. – 207 б.

Алишер Навоий. Ғазалиёт девони (898/1492–1493 йил). Масъул муҳаррир: т.ф.д., проф. B.Abduhalimov. Тадқиқот қисми муаллифлари: филол.ф.д. A.Эркинов, PhD O.Мадалиева. Нашрга тайёрловчи: O.Мадалиева. – Тошкент: «Фан», 2021. – 268 б.

Алишер Навоий. Илк девон. 1466 йили кўчирилган қўлёзманинг факсимиле нашри. Нашрга тайёрловчи: филол.ф.д., проф. Ҳ. Сулаймон. Тошкент: «Фан», 1968. – 31,16 б.т.

Алишер Навоий. Терма девонлар қўлёзмалари. №№ 1973, 7200, 1976, 4007, 2197, 9672, 2790, 5802, 7701. ЎзР ФАШИ асосий фонди.

Алишер Навоий: қомусий луғат. Масъул муҳаррир: f.f.d., проф. Sh.Sirojiddinov. Ижодий гуруҳ: С.Ғаниева, A.Эркинов, O.Давлатов, E.Очилов, К.Муллахўжаева, Д.Юсупова, З.Мамадалиева, И.Исмоилов, А.Маликов, Л.Жўраева. – Тошкент: «Шарқ», 2016. ИИ том. – Б. 95.

Волин С. «Описание рукописей произведений Навои в ленинградских собраниях» // Алишер Наваи. Под ред. К. Боровкова. – Москва–Ленинград: «Издателство АН СССР». 1946. – С. 203-235.

Давлатов О. Маʼнолар хазинаси. – Тошкент: «Тамаддун», 2021. 3 жилдлик.

Додхудоева, Зиёвиддинова. Неизвестний список поэми Джами «Тухфат ал-ахрор» с миниатюрами // Жоми ва робитаҳои адаби, китоби аввал. – Душанбе, 1991.

Жўрабоев О. Навоий асарлари қўлёзма ва матнларини ўрганишнинг баъзи масалалари // Алишер Навоий ва ХХI аср. – Тошкент, 2016. – Б. 32-38.

Имомназаров М. Мусулмон минтақа маданияти ривожида «мажоз тариқи» босқичи. Алишер Навоий. – Тошкент: «Мумтоз сўз», 2022. – 510 б. 2-китоб.

Имомназаров М. ХХI аср. Алишер Навоий лирик мероси матншунослиги муаммолари. – Тошкент, 2021. – 64 б.

Карасев Л. Онтологическая поэтика // Интелрос – Интеллектуалная Россия. – С. 91–114.

Комилов Н. Маʼнолар оламига сафар. – Тошкент: «Тамаддун», 2012. – 311 б.

Мадалиева О. Алишер Навоий девонларининг Хоразмда кўчирилган қўлёзмалари // Шарқшунослик. – Тошкент, 2018. 1-сон. – Б. 79-85.

Мадалиева О. Навоий «Терма девон»ларининг нусхалари таркиби // Алишер Навоий ижодий меросининг башарият маънавий-маърифий тараққиётидаги ўрни. – Тошкент: «Фан», 2021. – Б. 175-178.

Мадалиева О. Навоий девонлари қўлёзмаларининг таркибий-қиёсий тадқиқи. – Тошкент: «Донишманд зиёси», 2021. – 679 б.

Мадалиева О. Навоий девонлари қўлёзмаларининг таркибий-қиёсий тадқиқи (ЎзР ФА Шарқшунослик институти фонди қўлёзмалари асосида). Филология фанлари бўйича PhD илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация. – Тошкент, 2021. – Б. 22.

Мадраимов А. Алишер Навоий бадиий асарларининг ХV–ХVI асрлардаги қўлёзмалари. – Тошкент: «Фан ва технологиялар нашриёт матбаа уйи», 2021. – 382 б.

Максудов Б. Кодикологическое описание списка «Навадир ан-нихая» Наваи, хранящегося в библиотеке Таджикского националного университета // Алишер Навоий ва ХХI аср. – Тошкент: «Машҳур-пресс», 2020. – Б. 9-18.

Муниров Қ., Носиров А. Алишер Навоий қўлёзма асарлари каталоги. – Тошкент: «Фан», 1970. – 85 б.

Навоий дастхати (Наводир ун-ниҳоя). Нашрга тайёрловчи, сўз боши муаллифи: филол.ф.н. С.Ғаниева. – Тошкент: «Фан», 1991. – 12 б.т.

Нагиева Ж. Бакинские рукописи Алишера Навои. – Баку: «Элм», 1986. – 136 с.

Раҳматуллаева М. Алишер Навоий лирикасида синонимлар масаласи (ХV асрда Султон Али Машҳадий томонидан кўчирилган «Наводирун-ниҳоя» девонининг уникал қўлёзмаси асосида). филол. ф. номз. дисс. – Тошкент, 1965. – 169 б.

Раҳмон В. Мумтоз сўз сеҳри. – Тошкент: «Ўзбекистон», 2015. – 440 б.

Рашидова М. Алишер Навоий «Наводир ун-ниҳоя» девонининг уч қўлёзма нусхаси ва уларнинг қиёсий таҳлили // «Имом Бухорий сабоқлари» 2019/1. – Б. 20-21.

Семенов А. Описание персидских, арабских и туреских рукописей. – Ташкент: «Издателство среднеазиатского государтвенного университета». 1935. – 88 с.

Собрание восточних рукописей академии наук Республики Узбекистан. Литература (Дивани). Том. II. Отвественний редактор академик АН РУз Д.Юсупова. Подготовка к изданию: канд. ист. наук. X.Лутфиллаев, канд. филол. наук. S.Fayziyeva, O.Madaliyeva. – Ташкент: «Навруз», 2017. – 559 (Иқтибосларда СВРЛ шаклида қисқартирилди).

Сулаймонов Ҳ. «Хазойинул-маоний» текстларини ўрганиш ва нашрга тайёрлашнинг асосий масалалари // Алишер Навоий. Хазойинул-маоний. I том: Ғаройибус-сиғар. – Тошкент: «Ўз ССР ФА нашриёти», 1959. – Б. V-ХХVIII.

Сулейманов Х. Текстологическое исследование лирики Алишера Навои / В трех томах / том первый. – Ташкент–Москва, 1955-1961. – 415 с.

Турдиалиев А, Эркинов А. «Бадоeъ ул-бидоя»нинг Навоий даврида кўчирилган ва янги аниқланган санали олтинчи қўлёзмаси (Султонали Машҳадий, Ҳирот, 889/1484-1485 йил) // Алишер Навоий ва ХХI аср (Республика илмий-назарий анжумани материаллари). – Тошкент: «Турон иқбол», 2018. – Б. 57-62.

Тўхлиева Б. ва бошқалар. «Ғаройиб ус-сиғар» ғазалларининг шарҳи. 10 жилдлик. – Тошкент, 2020.

Эркинов А. Алишер Навоий «Хазойин ул-маоний»си ва унинг протодевони масаласи // Алишер Навоий ва ХХI аср. – Тошкент: «Тамаддун», 2017. – Б. 19-38.

Эркинов. Алишер Навоий «Хамса»си талқини манбалари (ХV – ХХ аср боши). – Тошкент: «Тамаддун», 2018. – 303 б.

Юсупова Д. «Наводир ун-ниҳоя» фақат ғазаллардан иборат девонми? // Алишер Навоий ва XXI аср. – Тошкент: «Тамаддун», 2017. – Б. 54-60.

Қораев Ш. Темурийлар даври адабий мажлислари (Алишер Навоий қарашлари асосида). Филология фанлари бўйича PhD илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация автореферати. – Қарши, 2021. – 50 б.

Ҳакимов М. Навоий асарлари қўлёзмалари тавсифи. – Тошкент: Фан, 1983. – Б.8-9.

Published

2022-11-21