ЖИНОЯТ ҲУҚУҚИДА АРАЛАШ ҲАРАКАТСИЗЛИКНИНГ НАЗАРИЙ ВА АМАЛИЙ ЖИҲАТЛАРИ

##article.authors##

  • Худайкулов Ферузбек Хуррамович

##article.subject##:

жиноят, жиноят таткиби, жиноят объектив томони, жиноий ҳаракатсизлик, соф ҳаракатсизлик, аралаш ҳаракатсизлик

##article.abstract##

Мазкур мақолада тадқиқ этишнинг мантиқийлик, индукция, дедукция, тизимлилик, мантиқий-юридик, қиёсий-ҳуқуқий методларидан кенг фойдаланилган. Жумладан, биринчи навбатда жиноят ҳуқуқида ҳаракатсизлик тушунчаси, унинг объектив ва субъектив мезонлари ҳақида батафсил баён қилинган. Жиноят ҳуқуқида аралаш ҳаракатсизликда содир этилган ижтимоий хавфли қилмиш тўғрисидаги олимларнинг илмий қарашлари, тадқиқотлари, улар ўртасидаги ўзаро ўхшаш ва фарқли жиҳатлар ҳақида атрофлича баён қилинган. Жиноят ҳуқуқида ижтимоий хавфли қилмишнинг шакли сифатида жиноий ҳаракатсизликнинг иккита тури мавжуд бўлиб, улар соф ва аралаш ҳаракатсизликдан иборат эканлиги ва аралаш ҳаракатсизликда содир этиладиган жиноятларни квалификация қилишда муаммоли жиҳатлар мавжудлиги баён қилинган. Шунингдек, ижтимоий хавфли ҳаракатсизликнинг тури сифатида аралаш ҳаракатсизликнинг ҳуқуқий табиати, унинг умумий ва махсус белгилари қиёсий таҳлил қилиниб, улардаги муаммоли жиҳатлар аниқланди ва кетма-кет тавсифлаб берилди. Жиноят ҳуқуқида аралаш ҳаракатсизлик муайян ҳаракат ва ҳаракатсизликлар мавмуидан ташкил топган ижтимоий хавфли қилмишдан иборат эканлиги ва унинг жиноят-ҳуқуқий жиҳатлари очиб берилган. Ушбу мақолада асосий эътибор ижтимоий хавфли ҳаракатсизликнинг тури сифатида аралаш ҳаракатсизликка қаратилган бўлиб, унинг мезонлари ва белгилари инструментал ва қиёсий таҳлил қилинган. Мазкур белгининг асосий шартлари аниқланиб, уларнинг назарий ва амалий ечимлари ўрнатилган ва топилган. Шу билан бирга, жиноят ҳуқуқи доктринаси ва унда мавжуд илмий тадқиқотлар таҳлил этилиб, бу борада асосли назарий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Библиографические ссылки

Расулов О.Х. Совет жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм. Т: «Ўқитувчи» 1969. – Б.189. (Rasulov O.Kh. Soviet criminal law. General part. T: "Teacher" 1969. - P. 189.)

Уголовное право Российской Федерации. Общая часть, – М: “Юристь”, 2001, – С. 217. (Criminal law of the Russian Federation. General part, - M: "Jurist", 2001, - P. 217.)

Усмоналиев М., Бакунов П. Жиноят ҳуқуқи. Умумий қисм: Дарслик. – Тошкент: Насаф, 2010. – Б.181. (Usmonaliev M., Bakunov P. Criminal law. General part: Textbook. - Tashkent: Nasaf, 2010. - P. 181.)

Кудрявцев В.Н. Правовое поведение: Норма и патология / Академия наук СССР. Институт государства и права; В.Н.Кудрявцев. – М.: Издательство «Наука», 1982.– С 79. (Kudryavtsev V.N. Legal Behavior: Norm and Pathology / Academy of Sciences of the USSR. Institute of State and Law; V.N. Kudryavtsev. - M.: Publishing house "Nauka", 1982. - P 79.)

Тимейко Г.В. Общее учение об объективной стороне преступленя. - Ростов: Изд-во Рост. ун-та, 1977. – С 63. (Timeiko G.V. The general doctrine of the objective side of the crime. - Rostov: Publishing House Rost. un-ta, 1977. –P. 63.)

Лановенко И.П. Охрана трудовых прав. Теоретические проблемы развития уголовного законодательства УССР. – Киев: Наукова думка, 1975.. – С 217. (Lanovenko I.P. Protection of labor rights. Theoretical problems of the development of the criminal legislation of the Ukrainian SSR. - Kyiv: Naukova Dumka, 1975. – P. 217.)

Дурманов Н.Д Объективная сторона преступления // Советское уголовное право Общая часть / Под ред В Д Меньшагина, В Д Дурманова. 1 АКригера. – М,1969. – С 139. (Durmanov N.D. The objective side of the crime // Soviet criminal law General part / Under the editorship of VD Menshagina, VD Durmanov. 1 AKrieger. - M, 1969. –P. 139.)

Малинин В.Б. Основания и пределы уголовной ответственности за бездействие. Дисс... канд. юрид наук. Л, 1984. – С 61-62. (Malinin V.B. Grounds and limits of criminal liability for inaction. Diss... cand. juridical sciences. L, 1984. – P. 61-62.)

Rustambayev M.X. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi. Tom 1. Jinoyat haqida ta’limot. Darslik. 2-nashr, to‘ldirilgan va qayta ishlangan – T.: O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik instituti, 2018. – B. 164. (Rustambayev M.Kh. Course of criminal law of the Republic of Uzbekistan. Volume 1. Doctrine of crime. Textbook. 2nd edition, supplemented and revised - T.: Military-technical institute of the National Guard of the Republic of Uzbekistan, 2018. - P. 164)

Брайнин Я.М. Уголовная ответственность и ее основания в советском уголовном праве. – М.: Госюриздат, 1963. – С 213., Горечик И.И. Квалификация преступлений, опасных для жизни и здоровья. Минск, 1973. – С 18-22. (Brainin Ya.M. Criminal liability and its foundations in Soviet criminal law. - M.: Gosjurizdat, 1963. - C 213., Gorechik I.I. Qualification of crimes dangerous to life and health. Minsk, 1973. – P. 18-22.)

Горелик А.С. Уголовная ответственность за оставление в опасности.Дисс.. канд юрид наук. Л, 1964. - С 233. (Gorelik A.S. Criminal liability for leaving in danger. Diss. Candidate of Law Sciences. L, 1964. – P. 233.)

Таганцев Н.С. Русское уголовное право Т 1. - Тула: Автограф, 2001 – С 265-268, 272-275. (Tagantsev N.S. Russian criminal law T 1. - Tula: Autograph, 2001 - C 265-268, 272-275.)

Уголовное право России Общая часть / Под ред И.Я.Козаченко, 3.А.Незнамова. – С 148. (Criminal law of Russia General part / Edited by I.Ya.Kozachenko, 3.A.Neznamov. – P. 148.)

Советское уголовное право Часть Общая / Под ред П.И.Гришаева. - М.: Юрид. лит., 1982. – С 89. (Soviet Criminal Law Part General / Edited by P.I. Grishaev. - M.: Yurid. lit., 1982. – P. 89.)

Уголовное право Российской Федерации Общая часть / Под ред Б.В.Здравомыслова. - М.: Юристъ, 1996. – С 139. (Criminal law of the Russian Federation General part / Edited by B.V. Zdravomyslov. - M.: Jurist, 1996. - P. 139.)

Советское уголовное право Учебник Общая часть / Под ред В.Д.Менынагина, Н.Д.Дурманова, Г.А.Кригера – С 138., Курс советского уголовного права / Под ред А.А.Пионтковского М, 1970 Т 2. – С 152., Тимейко Г.В. Общее учение об объективной стороне преступленя. - Ростов: Изд-во Рост. ун-та, 1977. – С 65. (Soviet criminal law Textbook General part / Ed. – P. 152., Timeiko G.V. The general doctrine of the objective side of the crime. - Rostov: Publishing House Rost. un-ta, 1977. –P. 65.)

Тимейко Г.В. Проблемы общего учения об объективной стороне преступления. Автореф дисс.. д-ра юрид. наук. М, 1986. – С 18. (Timeiko G.V. Problems of the general doctrine of the objective side of the crime. Abstract of diss. Dr. jurid. Sciences. M, 1986. – P. 18.)

Панов Н.И. Способ совершения преступления и уголовная ответственность. - Харьков: Вища шк. Изд-во при Харьк. ун-те, 1982. – С 18. (Panov N.I. Method of committing a crime and criminal liability. - Kharkiv: Vishcha school. Publishing house at Kharkov. un-te, 1982. –P. 18.)

Ўзбекистон Республикаси Олий Судининг Пленумининг “Транспорт ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигига қарши жиноятлар билан боғлиқ ишлар юзасидан суд амалиётининг айрим масалалари тўғрисида”ги қарори. https://lex.uz/docs/2710284 // Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси. 2015 йил 26 июнь, 10-сон. (Decision of the Plenum of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan "On some issues of judicial practice in cases related to crimes against the safety of transport and its use". https://lex.uz/docs/2710284 // National database of legal documents. June 26, 2015, No. 10.)

Сурхондарё вилояти суд архиви материалларидан. 1-1905-2101/238 рақамли иш. (From the materials of the court archive of Surkhandarya region. Case number 1-1905-2101/238.)

Сурхондарё вилояти суд архиви материалларидан. 1-1905-2102/291 рақамли иш. (From the materials of the court archive of Surkhandarya region. Case number 1-1905-2102/291.)

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланган “Йўл ҳаракати қоидалари https://lex.uz/docs/5953883 // Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси. 2022 йил 12 апрель, 172-сон. (Approved by the decision of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan "Traffic rules https://lex.uz/docs/5953883 // National database of legal documents. April 12, 2022, No. 172.)

Горелик А. С. Уголовная ответственность за оставление в опасности. Дис. канд. юрид. наук. - Л., 1964. – С. 170-174. (Gorelik AS Criminal liability for leaving in danger. Dis. cand. legal Sciences. - L., 1964. - P. 170-174.)

Abdurasulova Q. R. Ayollar jinoyatchiligining jinoyat huquqiy va kriminologik muammolari: Yurid. fan. dok. dis. – 2006. (Abdurasulova Q. R. Criminal legal and criminological problems of women's crime: Jurid. science. doc. dis. - 2006.)

Алланова А. А. Хорижий давлатлар жиноят қонунчилигида жазони енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатлар //Журнал правовых исследований. – 2022. – №. SI-2. (Allanova A. A. Circumstances mitigating and aggravating punishment in the criminal legislation of foreign countries //Journal pravovyx isledovaniy. – 2022. – no. SI-2.)

Алланова А. Қонунга хилоф равишда чет элга чиқиш ёки Ўзбекистон Республикасига кириш учун жиноий жавовгарлик: муаммо ва таклиф //Юрист ахборотномаси. – 2021. – т. 2. – №. 1. – с. 166-174. (Allanova A. Criminal liability for going abroad or entering the Republic of Uzbekistan in violation of the law: problem and proposal // Legal bulletin. - 2021. - T. 2. – no. 1. – P. 166-174.)

Загрузки

##submissions.published##

2023-04-16