ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ЯНГИ ЖИНОЯТ КОДЕКСИГА ЖАРИМА ЖАЗОСИНИ АСОСИЙ ЖАЗОГА ҚЎШИМЧА ҚИЛИБ КИРИТИШ ВА УНИ КОРРУПЦИЯ ЖИНОЯТЛАРИГА КЕНГ ЖОРИЙ ЭТИШ ЗАРУРАТИ

##article.authors##

  • Матмуратова Батыра Жолдасовича

##article.subject##:

Жиноят кодекси, жарима, асосий ва қўшимча жазо, коррупсиявий жиноятлар, иқтисодий жиноятлар, ғаразгўйлик мотиви, жиноий жавобгарликнинг муқаррарлиги, жазони либераллаштириш

##article.abstract##

Мақолада Ўзбекистонда амалга оширилаётган суд-ҳуқуқ ислоҳотлари, хусусан, янги таҳрирдаги Жиноят кодексини яратиш жараёни ва унда жиноий жазоларни либераллаштириш масалалари таҳлил қилинган. Муаллиф мақолада иқтисодиёт ва бошқарув соҳасидаги ғаразгўйлик ниятларида содир этиладиган ҳамда коррупсиявий жиноятлар учун асосий жазога қўшимча равишда жарима жазосини жорий этиш заруратини илмий-назарий жиҳатдан асослаб берган. Бундан ташқари, мақолада Ўзбекистон Республикасининг янги Жиноят кодексида жиноий жазо тизимини такомиллаштириш, хусусан, жарима жазосини асосий жазога қўшимча жазо тури сифатида жорий этишнинг ҳуқуқий ва амалий аҳамияти тадқиқ этилган. Жиноят содир этишнинг олдини олиш, жазонинг адолатлилиги ва мутаносиблигини таъминлаш, етказилган зарарни қоплаш ҳамда коррупцияга оид жиноятларга қарши курашиш самарадорлигини ошириш нуқтаи назаридан жарима жазосидан фойдаланиш имкониятлари таҳлил қилинган. Шунингдек, коррупция жиноятларининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиқиб, озодликдан маҳрум қилиш ва бошқа асосий жазо чоралари билан бир қаторда молиявий таъсир чораларини қўллашнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган. Хорижий давлатлар тажрибаси ҳамда жиноий-ҳуқуқий сиёсатнинг замонавий тенденциялари асосида жарима жазосини қўшимча жазо сифатида қўллашнинг ҳуқуқий механизмларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Библиографические ссылки

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномаси.26.12.2025 й. // Халқ сўзи. 2025йил 27 декабрь. (Address of the President of the Republic of Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev to the Oliy Majlis and the People of Uzbekistan, December 26, 2025 // Khalq So‘zi, December 27, 2025).

Ўзбекстан Республикасы Президентиниң “Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 14.05.2018 йилдаги ПҚ-3723-сон Қарори //Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.05.2018 й., 07/18/3723/1225-сон, 01.10.2018 й., 06/18/5547/1975-сон) (Resolution No. PP-3723 of the President of the Republic of Uzbekistan “On Measures to Radically Improve Criminal and Criminal Procedural Legislation,” dated May 14, 2018 // National Database of Legislation, May 15, 2018, No. 07/18/3723/1225; October 1, 2018, No. 06/18/5547/1975).

Уголовное право России. Часть Общая и Особенная: учеб./под редакцией А.В.Брилиантова. –М.: Проспект,2010,-248 бет. (Criminal Law of Russia. General and Special Parts: Textbook / Edited by A. V. Brilliantov. Moscow: Prospekt, 2010. 248 p.).

Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг қарори, 03.02.2006 йилдаги 1-сон// Пленум карорлари –SU.UZ (Resolution No. 1 of the Plenum of the Supreme Court of the Republic of Uzbekistan, February 3, 2006 // Plenum Resolutions – SU.UZ).

Уголовный кодекс Штата Техас. Часть 1. //Copyright @2008-2025 Пашков Роман Викторович./ rpashkov@yandex ru (Criminal Code of the State of Texas. Part One // Copyright © 2008–2025, Roman Viktorovich Pashkov. rpashkov@yandex.ru).

Юрченко И.А. Уголовное право зарубежных стран: учебное пособие для магистрантов.-Москва: Проспект, 2015.- 83 бет.( Yurchenko, I. A. Criminal Law of Foreign Countries: A Textbook for Master’s Degree Students. Moscow: Prospekt, 2015. 83 p).

Уголовный кодекс Республики Беларусь от 9 июля 1999 г. № 275-З//Etalonline/ by/ document (Criminal Code of the Republic of Belarus, No. 275-Z of July 9, 1999 // Etalonline.by/document).

Уголовный кодекс Российской Федерации от 13.06.96 N 63-ФЗ //Normativ. Kontur.ru. document (Criminal Code of the Russian Federation, No. 63-FZ of June 13, 1996 // Normativ.Kontur.ru/document).

Уголовное право Российской Федерации. Общая часть. Учебник/Под ред.профес. Б.В.Здравомыслова –Изд.2-е.перераб.и доп. – М.: Юристъ, 2001, 338 бет. (Criminal Law of the Russian Federation. General Part: Textbook / Edited by Prof. B. V. Zdravomyslov. 2nd ed., revised and supplemented. Moscow: Yurist, 2001. 338 p).

Коребеев А.И. Система и виды наказаний.// Российское уголовное право. Общая часть /Под ред. В.С.Комиссарова. –СПб.: Питер, 2005 . 385 – бет. (Korebeev, A. I. “System and Types of Punishments” // Russian Criminal Law. General Part / Edited by V. S. Komissarov. St. Petersburg: Piter, 2005. P. 385).

Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикасиниң жиноят кодексига шарҳлар. Умумий қисм/М.Рустамбаев.- Тошкент: « Yuridik adabiyotlar publish», 2021. 424 – бет. (Rustambaev, M. Kh. Commentaries on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. General Part. Tashkent: Yuridik Adabiyotlar Publish, 2021. 424 p.).

Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.06.2026 й., 03/26/1155/0616-сон). (National Database of Legislation, June 23, 2026, No. 03/26/1155/0616).

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси (ЎзР 22.09.1994 й. 2012-XII-сон Қонуни билан тасдиқланган,1995 йилнинг 1 апрелидан амалга киритилган.)//Lex. uz. Docs (Criminal Code of the Republic of Uzbekistan (approved by Law No. 2012-XII of September 22, 1994; entered into force on April 1, 1995) // Lex.uz, documents).

Уголовно-правовое воздействие: монография/колектив авторов; под ред.А.И.Рарога. – Москва: Проспект, 2015. – 154 бет. (Criminal-Law Impact: Monograph / Collective of authors; edited by A. I. Rarog. Moscow: Prospekt, 2015. 154 p).

Загрузки

##submissions.published##

2026-09-03