ISLOM HUQUQIDA RIBONING TAQIQLANISHI: XUSUSIY HUQUQ BILAN QIYOSIY TAHLIL VA UYG‘UNLASHTIRISH MUAMMOLARI

##article.authors##

  • Mahmudova Lola Asat qizi

##article.subject##:

islom huquqi; shartnoma huquqi; riba; fiqh; shariat; fatvo; AAOIFI; uyg‘unlashtirish

##article.abstract##

Mazkur tadqiqot shariat normalariga asoslangan islomiy moliyaviy tizimdagi ribo tushunchasining huquqiy tahliliga va uning an’anaviy xususiy huquq normalari, xususan, majburiyatlar huquqi, ekvivalentlik, shartnoma erkinligi va foyda olishning qonuniyligi kabi tamoyillar bilan taqqoslanishiga bag‘ishlangan. Tadqiqotning predmeti riboning huquqiy tabiatiga xos xususiyatlar va uni an’anaviy xususiy huquq doirasida moslashtirish yo‘nalishlarini aniqlashdan iborat. Mavzuning dolzarbligi globallashuv sharoitida mulkiy munosabatlarni axloqiy mezonlarga asoslangan holda tartibga solish modellari bilan qiziqish ortib borayotgani bilan bog‘liq. Tadqiqotning maqsadi islomiy va an’anaviy huquqiy tizimlar o‘rtasidagi uyg‘unlashtirish jarayonlari uchun ribo fenomenini huquqiy jihatdan qayta ko‘rib chiqish zaruratini asoslab berishdir. Tadqiqotning metodologik asosini qiyosiy-huquqiy tahlil tashkil etib, u islom huquqining klassik manbalari va zamonaviy huquqiy standartlariga tayangan. Ish davomida riboning turlari, xususan, ribo al-fazl va ribo an-nasiya shartnomalarning haqiqiyligi va tuzilish shartlari nuqtayi nazaridan tahlil qilindi. Ayniqsa, qat’iy foiz stavkalarini rad etib, foyda va xavfni bo‘lishishga asoslangan islomiy shartnoma modeliga alohida e’tibor qaratildi. Tadqiqot natijalarida huquqiy yondashuvlardagi tafovutlar, shuningdek, islomiy modelni dunyoviy huquq tizimlarida tan olishga to‘sqinlik qilayotgan institutsional va metodologik to‘siqlar aniqlangan. Natijalarga ko‘ra, zamonaviy yuridik doktrinada islomiy shartnoma huquqining qadriyat va axloqiy jihatlarini hisobga oladigan huquqiy mexanizmlarni ishlab chiqish zarurati mavjudligi ta’kidlanadi.

Библиографические ссылки

Bekkin R.I. Islamskie finansy v sovremennom mire: ekonomicheskie i pravovye aspekty [Islamic finance in the modern world: economic and legal aspects]. Moscow, 2009, 368 p.

El-Ghazali A.H. Profit versus bank interest in economic analysis and Islamic law. Islamic Economics Translation Series No. 2. Jeddah, Islamic Development Bank – Islamic Research and Training Institute, 1994, 210 p.

Rafikov I. Kratkii putevoditel’ po islamskim finansam, investirovaniiu i strakhovaniiu [A short guide to Islamic finance, investment, and insurance]. Kazan, 2012, 112 p.

Kamali M.H. Islamic Commercial Law: An Analysis of Futures and Options in Islamic Law. Cambridge, Islamic Texts Society, 2000, 135 p.

El-Gamal M. Islamic Finance: Law, Economics, and Practice. Cambridge, Cambridge University Press, 2006, 414 p.

Vogel F., Hayes S. Islamic Law and Finance: Religion, Risk, and Return. The Hague, Kluwer Law International, 1998, 432 p.

Sait S., Lim H. Islamic Arbitration Systems and the Rule of Law. Nairobi, UN-Habitat, 2006, 82 p.

Ruzinazarov, S., Achilova, L., & Rakhmonkulova, N. (2021). Problems of fundamental scientific and methodological support of digital civil turnover. 湖南大学学报 (自然科学版), 48(8).

Bälz K. Islamic Finance and International Private Law. Yearbook of Islamic and Middle Eastern Law, 2008, vol. 13, pp. 37–50.

Ziegler A.R. Shari’a as governing law in international commercial arbitration. Journal of International Arbitration, 2012, vol. 29, no. 4, pp. 349–382.

Abdussalam. Definisi Riba Lengkap Empat Mazhab [Definition of Riba According to Four Madhhabs]. Available at: https://www.kompasiana.com/. (accessed 15.08.2025).

Vadillo U.I. Suzhdenie o Riba [Judgement on Riba]. Available at: https://www.kgt.net.my/. (accessed 15.08.2025).

Riba-Free Living: How to Align Your Finances with Islamic Law. Available at: https://iqranetwork.com/blog/riba-free-living-how-to-align-your-finances-with-islamic-law/?utm_source=chatgpt.com (accessed 15.08.2025).

Islamic Financial Services Board (IFSB). Islamic Financial Services Industry Stability Report, 2023. Available at: https://www.ifsb.org/. (accessed 15.08.2025).

UNCTAD Investment Policy Hub. Bilateral Investment Treaties, 2022. Available at: https://investmentpolicy.unctad.org/. (accessed 15.08.2025).

Rome I Regulation. Regulation (EC) No 593/2008 of the European Parliament and of the Council of 17 June 2008 on the law applicable to contractual obligations. Official Journal of the European Union, L 177/6, 4.7.2008.

Cour de cassation, chambre commerciale, 1er février 2011, n° 10-16878. Bulletin civil, IV, no. 21.

United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). Investment Policy Framework for Sustainable Development. New York and Geneva, United Nations, 2015, 88 p.

Ачилова, Л. (2024). Унификация правового регулирования гражданско-правовых отношений в сфере предпринимательской деятельности по оказанию туристических услуг в условиях цифровой реальности в процессе реформы Гражданского кодекса Узбекистана. Общество и инновации, 5(4), 212-217.

Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions (AAOIFI). Bahrain, 2022, 756 p.

Загрузки

##submissions.published##

2025-09-04