ҲУҚУҚ УСТУНЛИГИ (RULE OF LAW)" ДОКТРИНАСИНИНГ ЭВОЛЮЦИЯСИ ТАҲЛИЛИ
##article.subject##:
Ҳуқуқ устунлиги, тенглик, эркинлик, normativ-huquqiy hujjatlar, qonun устунлиги, ҳуқуқий онг, эркинлик, ҳокимиятлар бўлиниш принципи, konstitutsiya##article.abstract##
Ҳуқуқ устунлиги (инглизча: Rule of law) концепцияси замонавий ҳуқуқий тизимлар ва демократик жамиятларнинг асосий тамойилларидан бири ҳисобланади. Ушбу тушунча давлат ҳокимияти органлари ва мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари қонун доирасида бўлиши, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатланиши, ҳамда жамиятда адолат ва тенглик тамойиллари устувор бўлиши кераклигини англатади. Бироқ бу концепция узоқ тарихий ривожланиш йўлини босиб ўтган ва турли даврларда турлича талқин қилинган. Ушбу мақолада биз Ғарб юридик фанида “ҳуқуқ устунлиги” доктринасининг эволюциясини кўриб чиқамиз. Бу жараённи ўрганиш орқали биз нафақат ҳуқуқий тафаккурнинг ривожланишини, балки жамият ва давлат муносабатларининг ўзгаришини ҳам кузатиш имконига эга бўламиз. Ҳуқуқ устунлиги ғояси антик даврдан бошлаб шаклланган бўлса-да, у ўзининг замонавий кўринишига етиб келгунча узоқ ва мураккаб, керак бўлса машаққатли йўлни босиб ўтди. Бу йўлда у турли файласуфлар, ҳуқуқшунослар ва сиёсий арбоблар томонидан бойитиб, тўлдирилиб борилди,ўзгартирилди ва қайта талқин қилинди.
Библиографические ссылки
Aristotle. (1995). Politics. Translated by Ernest Barker. Oxford: Oxford University Press.
Cicero. (1999). On the Commonwealth and On the Laws. Edited by James E. G. Zetzel. Cambridge: Cambridge University Press.
Holt, J. C. (2015). Magna Carta. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press.
Bracton, H. de. (1968). On the Laws and Customs of England. Translated by Samuel E. Thorne. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Machiavelli, N. (1998). The Prince. Translated by Harvey C. Mansfield. 2nd ed. Chicago: University of Chicago Press.
Locke, J. (1988). Two Treatises of Government. Edited by Peter Laslett. Cambridge: Cambridge University Press.
Montesquieu, C. (1989). The Spirit of the Laws. Translated by Anne M. Cohler, Basia Carolyn Miller, and Harold Samuel Stone. Cambridge: Cambridge University Press.
Rousseau, J. J. (1997). The Social Contract and Other Later Political Writings. Edited by Victor Gourevitch. Cambridge: Cambridge University Press.
Dicey, A. V. (1982). Introduction to the Study of the Law of the Constitution. 8th ed. Indianapolis: Liberty Classics.
Kelsen, H. (1967). Pure Theory of Law. Translated by Max Knight. Berkeley: University of California Press.
Sands, P. (2016). East West Street: On the Origins of "Genocide" and "Crimes Against Humanity". New York: Alfred A. Knopf.
Fuller, L. L. (1969). The Morality of Law. Revised ed. New Haven: Yale University Press.
United Nations. (2004). The Rule of Law and Transitional Justice in Conflict and Post-Conflict Societies: Report of the Secretary-General. S/2004/616.
European Union. (2012). Consolidated version of the Treaty on European Union. Official Journal of the European Union, C 326.
World Justice Project. (2021). Rule of Law Index 2021. Washington, D.C.: World Justice Project.
Dahl, R. A. (1998). On Democracy. New Haven: Yale University Press.
Habermas, J. (2001). Constitutional Democracy: A Paradoxical Union of Contradictory Principles? Political Theory, 29(6), 766-781.
Tushnet, M. (2004). Democracy Versus Judicial Review. Dissent, 51(2), 65-71.
Collins, H. (1982). Marxism and Law. Oxford: Oxford University Press.
Leiter, B. (2007). Naturalizing Jurisprudence: Essays on American Legal Realism and Naturalism in Legal Philosophy. Oxford: Oxford University Press.
Tamanaha, B. Z. (2004). On the Rule of Law: History, Politics, Theory. Cambridge: Cambridge University Press.
Rajagopal, B. (2003). International Law from Below: Development, Social Movements and Third World Resistance. Cambridge: Cambridge University Press.
