ETIL SPIRTI YOKI ALKOGOL MAHSULOTLARINI QONUNGA XILOF RAVISHDA ISHLAB CHIQARISH YOKI ULARNI MUOMALAGA KIRITISH: JINOIY JAVOBGARLIK VA AYRIM O‘XSHASH QILMISHLARDAN FARQLASH MASALALARI
##article.subject##:
etil spirti, alkogol mahsulotlari, etil spirti yoki alkogol mahsulotlarini qonunga xilof ravishda ishlab chiqarish, etil spirti yoki alkogol mahsulotlarini muomalaga kiritish, yashirin ishlab chiqarish, xavfsizlik talablariga javob bermaydigan tovarlarni o‘tkazish maqsadini ko‘zlab ishlab chiqarish, saqlash, tashish yoxud o‘tkazish, ishlar bajarish yoki xizmatlar ko‘rsatish, qonunga xiloflilik.##article.abstract##
Maqolada muallif tomonidan etil spirti yoki alkogol mahsulotlarini qonunga xilof ravishda ishlab chiqarish yoki ularni muomalaga kiritishning jinoiy javobgarlik va ayrim o’xshash qilmishlardan farqlashning ayrim masalalariga oid ayrim mulohazalar bayon qilingan. Shuningdek, muallif butun jahon miqyosida etil spirti hamda alkogolli mahsulotlarni qonunga muvofiq ishlab chiqarish va sotish aholining sog‘lig‘i va xavfsizligini ta’minlash, iqtisodiyotni himoya qilish va ijtimoiy tartibni saqlash uchun muhim ahamiyatga ega. Etil spirti va alkogolli mahsulotlarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish yoki ishlab chiqarishning ijtimoiy xavfliligi omillariga oid ilmiy tadqiqotlarda asosan jamoat sog‘lig‘iga bo‘lgan salbiy ta’sirlar, uyushgan jinoyatchilikning aloqasi va etil spirti va alkogol mahsulotlarining noqonuniy savdosining iqtisodiyotga salbiy ta’siri o‘rganilgan.
Mazkur kichik tadqiqot davomida muallif qayd etilgan jinoyat tarkiblari, garchi o‘zaro o‘xshash bo‘lsada, ular ko‘plab belgilari jihatidan bir-biridan farq qiladi. Ushbu farqlarni ayniqsa, qilmishni kvalifikatsiya qilishda e’tiborga olish zarurligini qayd etadi.
Xuddi shuningdek, maqolada etil spirti yoki alkogol mahsulotlarni ishlab chiqarish yoki muomalaga kiritish jinoyatini ayrim o‘xshash qilmishlardan farqli jihatlari va bu kabi qilmishlarni kvalifikatsiya qilish masalasi to‘g‘risidagi quyidagi xulosalarni qayd etilgan: birinchidan, mazkur jinoyatlarni to‘g‘ri kvalifikatsiya qilishda dastlabki tergovning to‘liqligi va sifatining o‘rni beqiyos hisoblanadi; ikkinchidan, aksariyat hollarda ushbu toifadagi qilmishlar bir o‘zi emas balki boshqa jinoyatlar bilan birgalikda sodir etiladi; uchinchidan, eng maqbul holatlardan biri bu mazkur jinoyatlarni tartibga soluvchi Oliy sud Plenumi qarorida tegishli tushuntirish berilishi maqsadga muvofiq. Chunki bu holatda nizoli munosabatlarni, boshqa muammoviy holatlarni hal qilish va har bir ushbu turdagi jinoyatni hal qilishda bir xillikni, aniqlikni joriy qilishiga olib keladi.
Библиографические ссылки
https://www.oecd-ilibrary.org/governance/illicit-trade-in-high-risk-sectors_1334c634-en
https://www.mdpi.com/2304-8158/10/7/1625
https://www.tracit.org/publications.html
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Тошкент: Илм–зиё, 2006. – 465 б. (Rustambaev M.X. Reviews of the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - Tashkent: science, 2006. – 465 pp.)
Пискунов С.А. Производство, хранение, перевозка либо сбыт товаров и продукции, выполнение работ или оказание услуг, не отвечающих требованием безопасности // Российский следователь. – 2008. – №. 14. – 12 с. (Piskunov S.A. Production, storage, transportation or sale of goods and products, performance of works or provision of services that do not meet the safety requirements // A Russian investigator. – 2008. – №. 14. – 12 p.)
Гарусов С., Гребенкин Ф., Маликов С. О проблемах отграничения признаков преступления и админстративного правонарушения в действиях, связанных с оборотом товаров и продукции, выполнением работ и оказанием услуг, не товечающих требованиям безопасности // Уголовное право. – 2007. – № 1. – 13 с. (Garusov S., Grebenkin F., Malikov S. On the problems of distinguishing the signs of a crime and administrative offense in actions related to the turnover of goods and products, the performance of works and the provision of services that do not meet safety requirements // Criminal law. – 2007. – № 1. – 13 p.)
Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации: (постатейный) / (Дюнов В.К и др.): Отв. ред. Л.Л.Кругликов. – М.: Волтер Клувер, 2005. – С. 732–734.; Пысина Г.А. Особенности привлечения к отвественности за оборот некачественный продукции // Уголовной процесс. – 2005. – № 5. – С. 28–29.; Курченко В.Н. Оборот потребительских товаров, не отвечающих требованиям безопасности: уголовная и админстративная ответсвенность // Уголовный процесс. – 2006. – № 1. – 20 с. (Commentary on the Criminal Code of the Russian Federation: (article by article) / (Duyunov V.K. et al.): Ed. by L.L.Kruglikov. – M.: Walter Kluver, 2005. – pp. 732-734.; Pysina G.A. Features of bringing to responsibility for the turnover of low-quality products // Criminal process. – 2005. – No. 5. – pp. 28-29.; Kurchenko V.N. Turnover of consumer goods that do not meet safety requirements: criminal and administrative responsibility // Criminal process. – 2006. – № 1. – 20 p.)
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.05.2023 й., 03/23/837/0241-сон. https://lex.uz/docs/6445145 (Constitution Of The Republic Of Uzbekistan. National database of legislative data, 01.05.2023.,03/23/837/0241. https://lex.uz/docs/6445145)
Исмаилов Б.И. Международные стандарты в области личных прав и свобод человека и национальное законодательство Республики Узбекистан (проблемы взаимодействия и имплементации): Дисс. на соиск. ...докт. юр. наук. – Т., 2007. – 238–239–б. Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси (1948).; Иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пакт (1976); Европа ижтимоий хартияси (1965). (Ismailov B.I. International standards in the field of personal human rights and freedoms and national legislation of the Republic of Uzbekistan (problems of interaction and implementation): Diss. for the degree of ...Doctor of Legal Sciences. – T., 2007. – 238-239–p., Universal Declaration of human rights (1948).; International pact on economic, social and cultural rights (1976); European Social Charter (1965))
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 26 ноябрдаги 407-сонли қарори билан тасдиқланган “Улгуржи ва чакана савдо фаолиятини рўйхатдан ўтказиш ва амалга ошириш тартиби тўғрисида”ги Низом. Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09/22/148/0262-сон.https://www.lex.uz/docs/341453#342067 (Regulation "On the procedure for registration and implementation of wholesale and retail trade activities"approved by decree of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan No. 407 of November 26, 2002. National database of legislative data, No. 09/22/148/0262 https://www.lex.uz/docs/341453#342067)
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси: илмий–амалий шарҳлар / А.С.Якубов, Р.Кабулов ва б. – Тошкент: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 1997. – Б. 241. (Criminal Code of the Republic of Uzbekistan: scientific and practical reviews / A.S.Yakubov, R.Kabulov and b. - Tashkent: Kyiv Academy of the Republic of Uzbekistan, 1997. – B. 241.)
Рустамбоев М.Ҳ. Жиноят ҳуқуқи. Махсус қисм. – Тошкент: Ўқитувчи, 2003. – Б. 294. (Rustamboev M.H. Criminal law. Special part. - Tashkent: Teacher, 2003. – B. 294.)
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Тошкент: Илм–зиё, 2006. – Б. 421. (Rustambaev M.X. Reviews of the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - Tashkent: science, 2006. – B. 421.)
Коровинских С. Уголовная ответсвенность за незаконное предпринимательство // Журнал. Российская Юстиция. – Москва, 2000. – № 4. – С. 42–44. (Korovinskikh S. Criminal liability for illegal entrepreneurship // Journal. The Russian Justice System. – Moscow, 2000. – No. 4. – pp. 42-44.)
Нестерова С.С. Общественная опасность как обязательный признак незаконного предпринимательства // Журнал. Российский следователь. – Москва, 2004. – № 1. – С. 25. (Nesterova S.S. Public danger as a mandatory sign of illegal entrepreneurship // Journal. A Russian investigator. – Moscow, 2004. – No. 1. – p. 25.)
Рустамбаев М.Х. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига шарҳлар. Махсус қисм. – Тошкент: Илм–зиё, 2006. – 283 б. (Rustambaev M.X. Reviews of the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Special part. - Tashkent: science, 2006. – 283 b.)
Комментарий к Уголовному кодекси Российской Федерации. / Под ред. д.ю.н., проф. С.В. Дьякова, д.ю.н., проф. Н.Г. Кадникова. – М.: Юриспруденция, 2008. – 422 с. (Commentary on the Criminal Code of the Russian Federation. / Edited by D.yu.n., prof. S.V. Dyakov, D.yu.n., prof. N.G. Kadnikov. – M.: Jurisprudence, 2008. – 422 p.)
Уголовное право России. Части Общая и Особенная: Учебник / М.П. Журавлев, А.В. Наумов и др. – М.: ТК Велби, Проспект, 2003. – 433 с. (Criminal law of Russia. General and Special parts: Textbook / M.P. Zhuravlev, A.V. Naumov, etc. – M.: TK Velbi, Prospekt, 2003. – 433 p.)
Клепицкий И.А. Система хозяйственных преступлений. – М.: Статут, 2005. – 156 с. (Klepitsky I.A. The system of economic crimes. – M.: Statute, 2005. – 156 p.)
Лопашенко Н.А. Преступления в сфере экономики / Авторский комментарий к уголовному закону (раздел VIII УК РФ). – М.: Волтерс Клувер, 2006. – 332 с. (Lopashenko N.A. Crimes in the sphere of economics / Author's commentary on the criminal law (section VIII of the Criminal Code of the Russian Federation). – M.: Walters Kluwer, 2006. – 332 p.)
Достман И.Н. Уголовно–правовые и криминологические проблемы предупреждений в сфере розничной торговли. – М.: ИД «Камерон», 2005. – 139 с.; Аксенов О.А. Ответственность за преступления по новому уголовному законодательству России. – Ростов–на–Дону, 1997. – 209 с. (Dostman I.N. Criminal law and criminological problems of warnings in the field of retail trade. – M.: Cameron Publishing House, 2005. – 139 p.; Aksenov O.A. Responsibility for crimes under the new criminal legislation of Russia. – Rostov–on–Don, 1997. – 209 p.)