MAʼMUNİYLAR SAROYİNİNG BUYUK ALLOMASİ: ABU SAHL ISO İBN YAHYO AL MASİHİY. IBN SİNO VA BERUNİY USTOZİ VA UNİNG OCHİLMAGAN İLMİY MEROSİ

##article.authors##

  • Mustafo Demirchi

##article.subject##:

al Masihiy, Ma’muniylar, Xorazm, Tib tarixi, Ibn Sino, Beruniy

##article.abstract##

Abbosiy Bag‘doddan keyingi islom ilmi tarixining eng buyuk va diqqatga sazovor asarlari Somoniylar Buxoro va uning merosini o‘z zimmasiga olgan Xorazm Ma’muniylar muhitida yozilgan. Ular Ibn Sino, Beruniy kabi mashhur daholar, Masihiy, Ibn Hammar kabi fizika olimlari bilan ijodiy ilmiy muhitda bahs-munozaralar olib borgan, umrboqiy asarlar yaratgan. Abu-Sahl al-Masihiy (taxminan 1010-yilda vafot etgan) oʻsha davrda tibbiyot, astronomiya, falsafa taraqqiyotiga oʻz asarlari bilan katta taʼsir koʻrsatgan tabiblardan biri boʻlib, Beruniy, Ibn Sino kabi buyuk allomalarga ham taʼsir koʻrsatgan. U fanning turli sohalarida, xususan, tibbiyot fanlarida koʻplab asarlar yozgan. Uning tibbiyotga ta’sirining belgisi sifatida astronomiya koʻplab keyingi shifokorlar (19-asrgacha) uning asarlariga oʻz qoʻlyozmalarida bir necha bor murojaat qilgan va keltirgan. Uning hayoti, Ma’muniylar sulolasi bilan aloqalari, Xorazmdagi ilmiy muhit, muloqotda bo‘lgan olimlar, yozgan asarlari ushbu tadqiqot mavzusini tashkil etadi.

Библиографические ссылки

Aghili Khorasani M. Kholase al-Hekmah(2006). Corrected by: Nazem E. Vol. 1. Qom: Esmailian , p. 309.

Aghili Khorasani M.(1970), Qarabadin-e-Kabir. Vol. 1, Tehran: Iran University of Medical Sciences, , p.660.

Alper, Ömer Mahir. “Mesîhî, Ebû Sehl”. TDV İslâm Ansiklopedisi, XXIX, 313-314.

Bîrûnî( 2017). Risâletü’l-Bîrûnî fî fihristi kütübi Muhammed b. Zekeriyyâ er-Râzî. nşr. Paul Kraus, Beyrut: el-Verrâk,.

Bîrûnî(1878). el-Âsâru’l-bâkiye ani’l-kurûni’l-mâziye. nşr. C. Eduard Sachau, Leipzig: Brockhaus.

Bîrûnî(1962). Tahdîdü nihâyâti’l-emâkin li-tashîhi mesâfâti’l-mesâkin. nşr. Muhammed b. Tâvît et-Tancî, Ankara: Doğuş Ltd. Şirketi Matbaası.

Daiber, Hans (2010). “Science Connecting Scholars and Cultures in Khwārazm: The Case of Khwārazmshāh Ma’mūn Ibn Ma’mūn”. Knowledge, Language, Thought and the Civilization of Islam: Essays in Honor of Syed Muhammad Naqoib al-Attas. ed. Wan Mohd Nor Wan Daud & Muhammad Zainiy Uthman, Skudai, Johor Darul Ta’zim, Malaysia: UTM Press,pp. 283-294.

Dalfardi B, Daneshfard B and Nezhad GS.(2016) Johannitius (809–873 AD), a medieval physician, translator and author. Journal of Medical Biography ; 24: 328–330.

Dietrich, A. “al-Masīhī”. The Encylopedia of Islam (new edition), VI, 726-7.

el-Kıftî (2005), İhbârü’l-‘ulemâ’ bi-Ahbârü’l-hukemâ’, nşr. İbrâhîm Şemseddîn, Beyrût.

Gohlman, William E(1974). The Life of Ibn Sina: A Critical Edition and Annotated Translation. Albany, New York: State University of New York Press.

Gutas, Dimitri(2010): İbn Sînâ’nın Mirası (ed. & çev. M. Cüneyt Kaya, İstanbul: Klasik.

İbn Ebî Usaybiʻa(1971). Uyûnu’l-enbâ fî tabakâti’l-etıbbâ: A Literary History of Medicine. nşr. & İng. çev. & şrh. E. Savage-Smith & S. Swain & G.J. van Gelder, Kudüs.

Karmi G(1978). A mediaeval compendium of Arabic medicine: Abu Sahl al-Masihi’s ‘‘Book of the Hundred’’. Journal for the History of Arabic Science; 2: 270–290.

Karmi, Ghada(1978). “A Medieval Compendium of Arabic Medicine: Abū Sahl al-Masīḥī’s Book of the Hundred”. Journal of the History of Arabic Science II/2,: 270-90.

KAYA, M. C. (2020). “Ebû Sehl Îsâ b. Yahyâ el-Mesîhî ve Kitâb fî esnâfi’l-ulûmi’l-hikmiyye’si”. İslam Tetkikleri Dergisi, 10(2), 467-499.

Keramati Y. “Abu Sahl Masihi” In: Musavi Bojnurdi K (ed.) The great Islamic encyclopedia. Vol. 5, Tehran: The

Mesîhî, Ebû Sehl(2011). Hamsetü kütüb fi’l-felsefe ve’t-tıb ve gayrihâ li-Ebî Sehl el-Mesîhî (Five Books on Cosmology, Physics, and Medicine). ed. Fuat Sezgin, Frankfurt am Main: Institute for the History of Arabic-Islamic Science at the Johann Wolfgang Goethe University.

Nurdeng Deuraseh(2008): “Risalat Al-Biruni Fi Fihrist Kutub Al-Razi: A Comprehensive Bibliography Of The Works Of Abu Bakr Al-Rāzī (D. 313 A.H/925) And Al-Birūni (D. 443/1051)”, Afkar - Bil 9 / [51-100] .

Sezgin, Fuat(1967). Geschichte des Arabischen Schrifttums [GAS]. Leiden: Brill.

Taghavi-Shirazi (2006): Center for the Great Islamic Encyclopedia, pp.574–579.

Taghavi-Shirazi M, Ghods R, Hashem-Dabaghian F, Zargaran A(2020). “Abu-Sahl al-Masihi (died circa 1010 AD): The Persian physician in the early medieval era”, J Med Biogr ;28:132- 135.

Velayati A (ed.) Abu Sahl Masihi(2011). In: The medical encyclopedia of Islam and Iran. Vol. 1, Iran: Amir Kabir, , pp.475–481.

Zarshenas MM, Zargaran A, Abolhassanzadeh Z (2012), “et al Jorjani (1042–1137)”. Journal of Neurology ; 259: 2764–2765.

Загрузки

##submissions.published##

2024-06-28

##issue.issue##

##section.section##

Articles