ХОРАЗМ ВОҲАСИ ЎЗБЕКЛАРИ ТУРМУШИДА МОТАМ: АНЪАНАВИЙЛИК ВА ТРАНСФОРМАЦИЯ МАСАЛАЛАРИ
##article.subject##:
анъана, маросим, мотам, урф-одат, ўлим, фаришта, ювғич, ғассол, жаноза, қабр, дўззах, жаннат, насаса##article.abstract##
Ушбу мақолада Хоразм воҳаси ҳудудида яшовчи ўзбекларнинг анъанавий турмуш тарзида мотам маросимларига оид маълумотларни ёзма манбалар, илмий адабиётлар ва дала материалларга таяниб таҳлил қилинган. Бундан ташқари, муаллиф бугунги кунда дунёда кечаётган глобаллашув жараёнларида ўзбекларнинг анъанавий турмушидаги мотам маросимларида юз бераётган ўзгаришларни ҳам кўриб чиққан.
Библиографические ссылки
Бўриев О., Шойимардонов И. Тириклар қалбида мангу // Фан ва турмуш. –1994. –№2. –Б. 25; Кармышева Б.Х. Арханческая символика в погребально-номинальной обрядности узбеков Ферганы // Древние обряды, верования и культы народов Средней Азии. –М.: Наука, 1986. Насриддинов К. Ўзбек дафн ва таъзия маросимлари. –Т.: Мерос, 1996; Жаббаров И. Дресвянская духи, святые, боги Средней Азии. –Т., 1992; ўша муаллиф. Ўзбек халқи этнографияси. –Т.: Ўқитувчи, 1994; Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. –М.: Наука, 1969; Рапопорт Ю.А. К вопросу о Хорезмских статуарных оссуариях // КСИХ. Вып ХХХ. –М., 1958; Андреев М.С. Таджики долины Хуф (Верховья Амудары). Вып 1. –Сталинабад, 1953.
Мейтарчиен М.Б. Зороастрийский погребальный обряд (хронологический локальный вариант). –М., 1992; ўша муаллиф. Погребальный обряд зороастрийцев. –М., 2001.
Снесарев Г.П. Хоразмликларнинг мусулмонликдан аввалги маросимлари... –Б. 109-110; Рапопорт Ю.А. К вопросу о Хорезмских статуарных оссуариях // КСИЭ. Вып ХХХ. –М., 1958. –С. 63.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Хива ва Хонқа туманлари. 2013 йил.
Дала ёзувлари. Қорақалпоғистон Республикаси Амударё тумани Ктай қишлоғи. 2017 йил.
Аширов А.А. “Авесто”дан мерос маросимлар... –Б. 19.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Хонқа тумани. 2018 йил.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Урганч тумани Ғалаба қишлоғи. 2020 йил.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Хива шаҳри Калтаминор маҳалласи. 2019 йил.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Урганч тумани Қоровул, Ғалаба ва Дўрман қишлоқлари. 2018 йил.
Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований узбеков Хорезма…. –С. 159–162.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Гурлан шаҳарчаси. 2014 йил.
Турекеев К.Ж. Современные представления каракалпаков, связанные с традицией почитания духов предков // Вестник антропологии. 2019. –№ 4. –С. 154.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Янгиариқ тумани Остона қишлоғи. 2020 йил.
Авесто. Вендидот. Т. VII... –Б. 14–15.
Авеста. Вендидот. Т. VI.... –Б. 49–51; Иностранцев К.А. О древнеиранских погребальных обычаях и постройках.... –С. 102.
Гудкова А.В. Ток-кала. – Ташкент: Фан, 1964. –С. 153.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Хива тумани Дашёқ қишлоқи. 2019 йил.
Дала ёзувлари. Хоразм вилояти Хива, Хонқа, Боғот ва Ҳазорасп туманлари. 2019 йил.